Πέμπτη, 18 Ιανουαρίου 2018

Με επιμονή κερδίζονται οι αγώνες




Το 1972 είχε αποφασιστεί από την γαλλική κυβέρνηση η κατασκευή ενός αεροδρομίου στα περίχωρα της πόλης Νάντης. Κανείς τότε δε περίμενε πως με την απόφαση αυτή θα ξεκινούσε μία περίοδος αγώνων, καταλήψεων, διαδηλώσεων, συγκρούσεων αλλά κι εμπρησμών στα εργοτάξια των κατασκευαστικών που θα διαρκούσε πενήντα χρόνια!
Εδώ και πέντε δεκαετίες, στην ευρύτερη περιοχή της Νάντης συγκεντρώθηκαν κι ένωσαν τις δυνάμεις τους ντόπιοι αγρότες, χωρικοί, αστοί, φυσιολάτρες, συνδικαλιστές, πρόσφυγες, καταληψίες και διεθνείς ριζοσπάστες. Για τους κυβερνητικούς αξιωματικούς, η περιοχή αυτή χαρακτηρίστηκε ως «χαμένη από την δημοκρατία» αλλά από τους καταληψίες ονομάστηκε La ZAD (Zone À Défendre) “προστατευόμενη ζώνη”.
Το γαλλικό κράτος προσπάθησε πολλές φορές να εκκενώσει την περιοχή με τελευταία την «Επιχείρηση Καίσαρας» που σημειώθηκε το 2012 ενώ η πιο πρόσφατη κυβερνητική απειλή ακούστηκε το φθινόπωρο του 2016 από τον πρωθυπουργό Valls, ο οποίος έδωσε «Rendez Vous» τον Οκτώβριο για την εκδίωξη όλων όσων ζουν, εργάζονται, χτίζουν και καλλιεργούν στη ZAD.
Δεν ήταν μόνο η κατάληψη που ενοχλούσε το κράτος και τις εταιρίες. Ήταν η ιδέα που ξεπήδησε μέσα απ’ αυτήν την κινητοποίηση. Όλα αυτά τα χρόνια γεννήθηκε κι εδραιώθηκε ένα αυτόνομο κίνημα όπου ντόπιοι και καταληψίες οργανώθηκαν κι εφάρμοσαν ριζοσπαστικές ιδέες στην αξιοποίηση και καλλιέργεια της απαλλοτριωμένης γης.
Με πείσμα και πάθος ο αγώνας ολοκληρώθηκε το μεσημέρι της Τετάρτης 17 Ιανουαρίου 2018 με τη γαλλική κυβέρνηση να δηλώνει πως εγκαταλείπει την κατασκευή αεροδρομίου στην Notre-Dame-des-Landes (βρίσκοντας ως εναλλακτική λύση την επέκταση του ήδη υπάρχοντος αεροδρομίου της Νάντης και τον εκσυγχρονισμό του αεροδρομίου της Ρενς). Οι δηλώσεις που ακολούθησαν από διάφορα πολιτικά πρόσωπα ήταν πολυποίκιλες κι αντιφατικές αλλά σε όλες υπάρχει η παραδοχή της νίκης των κατοίκων της περιοχής. Το μόνο που απαιτεί πλέον η γαλλική κυβέρνηση είναι η απομάκρυνση των καταληψιών μέχρι την άνοιξη.
Η συγκεκριμένη ιστορική νίκη αποκτά μεγάλη αξία και στέλνει ένα ελπιδοφόρο μήνυμα προς όλες τις γωνιές του κόσμου που δοκιμάζονται και καταστρέφονται από τις πολυεθνικές. Η υποχώρηση της γαλλικής κυβέρνησης απέδειξε πως τελικά κερδίζονται οι αγώνες αρκεί να υπάρχει επιμονή, όραμα και φαντασία.
Μακάρι οι ζητωκραυγές της Νάντης να ακουστούν κάποια στιγμή και στις Σκουριές Χαλκιδικής αλλά και στα νησιά του Αιγαίου που κινδυνεύουν από τα "αιολικά πάρκα".

Πρώτη δημοσίευση: aplotaria.gr

Τετάρτη, 17 Ιανουαρίου 2018

Τσόρτσιλ: ήρωας ή ανθρωπόμορφο κτήνος;



του Άρη Χατζηστεφάνου

Η ταινία «Η πιο σκοτεινή ώρα» υποτίθεται ότι θα έριχνε φως στην (όχι και τόσο δεδομένη) απόφαση του Τσόρτσιλ να πολεμήσει τη ναζιστική Γερμανία. Πότε θα δούμε όμως τον Ουίνστον Τσόρτσιλ στον ρόλο του πραγματικού εγκληματία πολέμου, του οπαδού της ευγονικής και του λάτρη του Χίτλερ και του Μουσολίνι;

 "Δεν θα προσποιηθώ ότι αν έπρεπε να διαλέξω ανάμεσα στον κομμουνισμό και τον ναζισμό θα επέλεγα τον κομμουνισμό". 
Ουίνστον Τσόρτσιλ, φθινόπωρο 1937 

Οταν ο Ινδός πολιτικός (και παρά λίγο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ) Σάσι Ταρούρ συνέκρινε πριν από μερικούς μήνες τον Ουίνστον Τσόρτσιλ με τον Αδόλφο Χίτλερ, λέγοντας ότι «έχουν την ίδια ποσότητα αίματος στα χέρια τους», αρκετοί τον κατηγόρησαν ότι ζητούσε λίγη δημοσιότητα για το βιβλίο Inglorious Empire σχετικά με τα εγκλήματα της Μεγάλης Βρετανίας στην Ινδία.
Ο Ταρούρ αναφερόταν μεταξύ άλλων στον λιμό της Βεγγάλης που προκλήθηκε από την πολιτική καμένης γης της Βρετανίας και στοίχισε τη ζωή 4,3 εκατομμυρίων ανθρώπων. Σύμφωνα με τον Ινδό πολιτικό, το 1943 ο Τσόρτσιλ έδωσε εντολή στις εφοδιοπομπές που έφταναν από την Αυστραλία να μην αφήσουν τρόφιμα στην Ινδία και να τα μεταφέρουν προληπτικά στην Ευρώπη για το ενδεχόμενο μιας μελλοντικής κατάληψης της Ελλάδας και της Γιουγκοσλαβίας.
Οι φωτογραφίες των σκελετωμένων πτωμάτων, που κάλυπταν τους δρόμους της Βεγγάλης και κατασπαράσσονταν από γύπες, θα έπρεπε να συνοδεύουν κάθε αναφορά στον Βρετανό «εθνάρχη» με τον ίδιο τρόπο που τα εγκαταλελειμμένα πτώματα στην Αθήνα της Κατοχής και οι σωροί θυμάτων του ολοκαυτώματος θα συνοδεύουν για πάντα την Ιστορία της Γερμανίας στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο.
Ο Σάσι Ταρούρ δεν ήταν ούτε ο πρώτος ούτε ο τελευταίος που τολμούσε να συγκρίνει δημόσια τον Τσόρτσιλ με τον Χίτλερ – δυο ανθρώπους που θα μπορούσαν να είναι σύμμαχοι στην κατάκτηση του πλανήτη εάν τα γεωπολιτικά συμφέροντα των αστικών τάξεων που εκπροσωπούσαν δεν τους έφερναν σε αντίπαλα στρατόπεδα. Θυμάμαι τον συγγραφέα Ταρίκ Αλί, στα γυρίσματα του ντοκιμαντέρ ΦΑΣΙΣΜΟΣ Α.Ε να μας διαβάζει αποσπάσματα από τις διθυραμβικές κριτικές του Τσόρτσιλ για το βιβλίο ο «Αγών μου» του Χίτλερ αλλά και τον θαυμασμό του για τον Μουσολίνι. 
«Αν η Βρετανία ηττούνταν σε έναν πόλεμο θα ευχόμουν να βρίσκαμε έναν Χίτλερ για να μας επαναφέρει στη θέση που μας αρμόζει στη διεθνή σκηνή» έγραφε ο Τσόρτσιλ. Μάλιστα το 1932, ο ίδιος επιχείρησε να συναντήσει δυο φορές το πολιτικό του ίνδαλμα στο ξενοδοχείο «Ρεγκίνα» του Μονάχου. Ο Χίτλερ όμως τον έστησε και στα δυο ραντεβού.
Κι όμως, ο Βρετανός πολιτικός θα είχε να διδάξει και να συμβουλεύσει τόσα πολλά τον Γερμανό γενοκτόνο. Θα μπορούσε να του μιλήσει για τα στρατόπεδα συγκέντρωσης και εξόντωσης που πρώτοι οι Βρετανοί δημιούργησαν στον δεύτερο πόλεμο των Μπόερ – και τα οποία ο ίδιος εξυμνούσε ως δημοσιογράφος στα κείμενα που έστελνε στην εφημερίδα Morning Post.
Θα μπορούσε επίσης να του μιλήσει για την ανάγκη εξόντωσης των πιο αδύναμων μελών μιας κοινωνίας, τα οποία μολύνουν με το γενετικό τους υλικό τα ανώτερα στρώματα. Η σημερινή Βρετανία προσπαθεί να ξεχάσει ότι ο Τσόρτσιλ ήταν φανατικός οπαδός της ευγονικής.
Το 1912 τον συναντάμε στο διεθνές συνέδριο ευγονικής, που διοργάνωνε στο Λονδίνο η Βρετανική Εταιρεία Ευγονικής, με θέμα την ανάγκη στείρωσης των «κοινωνικών σκουπιδιών» - των ανθρώπων δηλαδή που θεωρούνταν διανοητικά κατώτεροι από τα μέλη των ανώτερων βρετανικών τάξεων. «Η αναπαραγωγή των διανοητικά ασθενέστερων αποτελεί τρομακτικό κίνδυνο για τη φυλή μας» έγραφε ο Τσόρτσιλ στον τότε πρωθυπουργό της Βρετανίας καλώντας τον να αναλάβει άμεσα δράση, όπως πρόσταζε η «ηθική» της ευγονικής που κέρδιζε έδαφος στην Αγγλία και τις ΗΠΑ.
Η απέχθεια με την οποία αντιμετώπιζε ο Τσόρτσιλ τη ζωή όσων θεωρούσε φυλετικά, εθνικά και ταξικά κατώτερους ή όσους βρίσκονταν απέναντί του στις κρίσιμες πολιτικές και στρατιωτικές του μάχες, είναι παροιμιώδης. Αναφερόμενος στους Παλαιστίνιους και στην εθνοκάθαρση που επιχειρούσαν εναντίον τους οι πρώτοι Εβραίοι έποικοι με την έγκριση της Βρετανίας έλεγε ότι ένα σκυλί που ζει σε στάβλο δεν μπορεί να ισχυρίζεται ότι είναι ιδιοκτήτης του στάβλου.
Παρόμοιες εκφράσεις χρησιμοποιούσε και για τους Ινδιάνους, που σφαγιάστηκαν στις ΗΠΑ. Οσο για τους Ινδούς, που ο ίδιος οδήγησε στον λιμό με μια του υπογραφή, σημείωνε: «Μισώ τους Ινδούς. Είναι κτήνη με μια κτηνώδη θρησκεία. Οι ίδιοι προκάλεσαν τον λιμό αφού γεννοβολάνε σαν κουνέλια».
Αν προσθέσει κανείς και τη χρήση χημικών όπλων, που ο ίδιος διέταξε σε πειραματικό επίπεδο στη Μέση Ανατολή, την εισβολή στην Ελλάδα και την πυροδότηση του εμφυλίου πολέμου αλλά και δεκάδες ακόμη εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας θα αισθανθεί φρίκη για τους ηγέτες που εξακολουθούμε να αγιοποιούμε σαν προστάτες της ελευθερίας και της δημοκρατίας. 
Ισως γιατί αυτό που μας μαθαίνουν να αποκαλούμε «δημοκρατία» και «ελευθερία» δημιουργήθηκε από ανθρώπους σαν τον Τσόρτσιλ.

Πηγή: info-war.gr

Τρίτη, 16 Ιανουαρίου 2018

Αριστουργήματα του παρελθόντος: Alois Nebel (2011)


Σε μια συζήτηση που είχα πάνω στις εντυπώσεις που μου άφησαν τα "Μυστικά της Τεχεράνης" έπεσε η πρόταση για ένα αντίστοιχο animation από την Τσεχία. Όταν αναζήτησα πληροφορίες για την ταινία, παρατήρησα πως δεν είναι γνωστή στη χώρα μας. Αφότου την παρακολούθησα, συνειδητοποίησα πως κάνουμε μεγάλο λάθος με το να αγνοούμε το συγκεκριμένο κινηματογραφικό διαμάντι. 
Ο "Alois Nebel" είναι ένας μεσήλικας σταθμάρχης σε μία επαρχία της τότε Τσεχοσλοβακίας. Η ζωή του είναι μία μίζερη ρουτίνα όπου τον έχει αναγκάσει να μάθει απέξω τα δρομολόγια όλων των τραίνων που περνούν από τον σταθμό. Η κενότητα της καθημερινότητάς του εκδηλώνεται με τον εκνευρισμό του για μια βρύση που στάζει συνέχεια στην αποβάθρα αλλά και μέσα από την αγάπη που έχει για την αδέσποτη γάτα του σταθμού. 
Η ζωή του όμως δεν είναι τόσο ήρεμη όπως φαίνεται στους γύρω του. Είναι στιγμές που τον περικυκλώνει μία μυστηριώδης ομίχλη και τον γυρίζει στο παρελθόν. Παιδικές εικόνες έρχονται στη θύμησή του. Γόνος σταθμάρχη είχε ζήσει τις μαζικές κι απάνθρωπες αναχωρήσεις των Εβραίων προς τα στρατόπεδα συγκέντρωσης. Απ' όλα τα πρόσωπα έχει συγκρατήσει αυτό μιας κοπέλας που τελικά δεν επιβιβάστηκε στο τραίνο. 
Τον ίδιο καιρό ένας άγνωστος εισέρχεται παράνομα στην Τσεχοσλοβακία. Τραγική ειρωνεία η πράξη του καθώς εκείνην την περίοδο αρκετοί άνθρωποι προσπαθούσαν να διαφύγουν από το Ανατολικό Μπλοκ. Δε κουβαλάει πάνω του κανένα προσωπικό στοιχείο και δε μιλάει σε κανέναν παρά μόνο κρατάει ευλαβικά στα χέρια του μία παλιά φωτογραφία. Δύο από τα εικονιζόμενα πρόσωπα βρίσκονται ακόμα στη ζωή και κρύβουν ένα ένοχο μυστικό. 
Οι δυο παραπάνω ιστορίες κάποια στιγμή συνδέονται κι οδεύουν μαζί προς μία εξιλέωση όλων των προσώπων που εμπλέκονται την υπόθεση. 


Η ιστορία διαδραματίζεται τον Νοέμβρη του 1989. Αρκετό καιρό πριν πέσει το Τείχος του Βερολίνου, οι κάτοικοι της Τσεχοσλοβακίας άρχισαν να αισθάνονται το περιβόητο "Τέλος της Ιστορίας", μ' αποτέλεσμα να προσπαθούν με κάθε τρόπο να επιβιώσουν στις επερχόμενες κοινωνικοπολιτικές αλλαγές της χώρας τους. Οι κρατικοί υπάλληλοι κατεβάζουν στροφές στα εργασιακά τους ενώ αρκετοί αρχίζουν να συνεργάζονται με το παραστρατιωτικό καθεστώς καθώς το εμπόριο όπλο ήταν μία πλουσιοπάροχη επιχείρηση. 
Την ίδια στιγμή το παρελθόν παραμένει ακόμη ζωντανό διότι αρκετοί πρωταγωνιστές του σκοτεινού ναζιστικού παρελθόντος, συνεχίζουν τη ζωή τους θρασύτατα κι ατιμώρητα. Αρκετοί απ' αυτούς εξακολουθούν να συνεργάζονται με το καθεστώς. 
Κι ενώ οι παραβατικοί ελίσσονται κι επιβιώνουν, ο πρωταγωνιστής ο οποίος θεωρείται ένας φιλήσυχος, νομοταγής και τυπικός εργαζόμενος, πέφτει θύμα του συστήματος κι εν μέρει χάνει τη δουλειά του. Ένας νέος γολγοθάς ξεκινάει για τον ίδιο, αναγκάζοντάς τον να ταξιδέψει μέχρι την Πράγα για να βρει το δίκιο του. Οι πόρτες όμως παραμένουν κλειστές κι ίδιος έρμαιο μιας εχθρικής κοινωνίας προσπαθεί να διατηρήσει ακέραιη την αξιοπρέπειά του. Όμως τα φαντάσματα του παρελθόντος δεν τον αφήνουν σε ησυχία, αναγκάζοντάς τον να επιστρέψει ξανά στο παλιό του πόστο. 


Το εκπληκτικά καθαρό σχέδιο δίνει μία εντυπωσιακή ζωντάνια στις μορφές αλλά και στις κινήσεις τους. Περισσότερη έμφαση δίνεται στα βλέμματα τα οποία είναι κυριευμένα κυρίως με το φόβο του αγνώστου που έρχεται καθώς η Σοβιετική Ένωση γκρεμίζεται οριστικά κι ένας νέος κόσμος φανερώνεται σιγά σιγά μπροστά τους. Έρχεται όμως αυτή η λαμπερή ομίχλη να σβήσει τις καθαρότητες των παροντικών μορφών, φέρνοντας τον καθέναν αντιμέτωπο με το παρελθόν του. Η περιβόητη αυτή ομίχλη παίζει κι έναν ακόμη ρόλο καθώς προσπαθεί να προειδοποιήσει τον καθέναν πως όλα όσα φαίνονται καθαρά σε παρόντα χρόνο κρύβουν κάτι σκοτεινό πίσω τους. Σ' αυτό το κάλεσμα όμως μόνο ο σταθμάρχης το λαμβάνει και το βιώνει. Ίσως η αγνότητα της ψυχής του κι η αθώα του αγαθοσύνη αφήνουν το νου του ελεύθερο να θυμηθεί τα παλιά. Αντιθέτως οι υπόλοιποι είτε επειδή έχουν ένοχο παρελθόν είτε επειδή παρανομούν σε παρόντα χρόνο, εθελοτυφλούν. 
Επίσης θα μπορούσαμε να πούμε πως ο πρωταγωνιστής μπορεί άνετα να συσχετιστεί με την κόπωση των χωρών που δεν αντέχουν άλλους πολέμους, καθεστώτα και κοινωνικοπολιτικές επιφυλακές ενώ η γυναίκα που συναντά στην Πράγα και τον περιθάλπει, εκπροσωπεί τον ανθρωπισμό που κατάφερε να διατηρηθεί μέσα σε ένα καθεστώς σκληρό κι απάνθρωπο. 
Κλείνοντας θα ήθελα να σχολιάσω πως το επίθετο του πρωταγωνιστή στην ιστορία σημαίνει στα γερμανικά ομίχλη (nebel) ενώ αν διαβαστεί ανάποδα σημαίνει ζωή (leben). Οπότε στη σιωπηρή και διακριτική στάση αυτού του ήρωα, η δίψα για ζωή χάνεται μέσα στην ομίχλη των παρελθοντικών ενοχών και τύψεων. 
Όσο για τη ταινία, είναι ένα animation που πραγματικά αξίζει τον κόπο να το αναζητήσετε και να το παρακολουθήσετε προσεκτικά. Θα σας μαγέψει.

Βαθμολογία: 8/10

Δευτέρα, 15 Ιανουαρίου 2018

Εννιά χρόνια έκλεισε το laternative


Ακόμα θυμάμαι εκείνο το μουντό μεσημέρι του Γενάρη που αποφάσισα να δημιουργήσω το δικό μου ιστολόγιο. Μία εφηβική πρόκληση με την οποία προσπάθησα να σπάσω τα απομονωτικά δεσμά της μεγαλούπολης. Επιθυμούσα να μοιραστώ απόψεις, στιγμές και εικόνες με φίλους αλλά και με άγνωστους. Ποτέ δε πίστεψα πως αυτό το εγχείρημα θα γινόταν αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής μου. 
Όμως όταν ένας κύκλος φτάνει στο τέλος του, καλό είναι να κλείνει. Αυτό είναι που με προβληματίζει τον τελευταίο καιρό. Τα μόνα στοιχεία που κρατούν ακόμη ζωντανό το ιστολόγιο είναι οι ταινίες και τα ταξίδια. Αν δεν υπήρχαν κι αυτά θα είχα πάρει ήδη την απόφαση να το κλείσω. Από την άλλη όμως είναι δύσκολο να τερματίσω κάτι το οποίο πολλά χρόνια μέχρι σήμερα με γεμίζει.
Γι' αυτό και δε ξέρω αν αξίζει να γιορτάσω τα εννιά χρόνια που γράφω εδώ μέσα, καθώς οι περισσότερες αναρτήσεις είναι αναδημοσιεύσεις από άλλα site.
Το σίγουρο είναι πως θα επιδιώξω να κλείσω την δεκαετία. 

Κυριακή, 14 Ιανουαρίου 2018

Έσκασε... βόμβα στη Χίο



O NO Xίου ανάγκασε τον ΝΟ Βουλιαγμένης στη δεύτερη ήττα του στο πρωτάθλημα Α1 ανδρών στο πλαίσιο της 12ης αγωνιστικής, που πραγματοποιήθηκε στο Ιωνικό κολυμβητήριο.
Η νίκη αυτή σημαίνει πολλά για τους Χιώτες τόσο βαθμολογικά, αλλά και σε ότι αφορά στο θέμα γοήτρου, απέναντι στη Βουλιαγμένη, η οποία έως τώρα μετρούσε μόλις μία ήττα από τον Ολυμπιακό στο πλαίσιο της 4ης αγωνιστικής.
Ο ΝΟ Χίου παραμένει στην τρίτη θέση της βαθμολογίας, ισόβαθμος με τον Εθνικό με 24 βαθμούς, 
Οι Χιώτες μπήκαν δυνατά στο ματς προηγούμενη 2-0 στο πρώτο οκτάλεπτο και 4-1 στο ημίχρονο.
Ο ΝΟΒ ισοφάρισε σε 6-6, με τους Χιώτες να παίρνουν ξανά προβάδισμα και τον ΝΟΒ να ισοφαρίζει ξανά εκ νέου σε 9-9. Ο Νίκος Καρακάσης ήταν το πρόσωπο κλειδί του αγώνα, που χάρισε στους Χιώτες τη νίκη, στα 2 δευτερόλεπτα πριν από τη λήξη του αγώνα.
Ο προπονητής της Χίου, Μιχάλης Λαζαρίδης δήλωσε στο gazzetta.gr: «Η Βουλιαγμένη είναι ένας μεγάλος αντίπαλος και αυτή η νίκη έχει ειδικό βάρος. Κυνηγάμε όλα τα ματς, απόψε δώσαμε το 100%, δεν αιφνιδιαστήκαμε, ήμασταν πολύ καλοί στην άμυνα και θεωρώ ότι η ομάδα άξιζε τη νίκη, αφού προηγούμασταν σε όλο το ματς.
Είναι μία ιστορική νίκη, αφού όπως μου είπαν είχαν περάσει 10 χρόνια από την τελευταία φορά που νικήσαμε την Βουλιαγμένη.
Ευχαριστηθήκαμε και εμείς και ο κόσμος, αλλά όπως είπα στα παιδιά πρέπει να μείνουμε προσγειωμένοι.
Το πρωτάθλημα φέτος είναι πολύ ανταγωνιστικό και μπορεί να νικήσεις τη Βουλιαγμένη και μετά να χάσεις από οποιαδήποτε ομάδα, αφού οι αποστάσεις είναι μικρές.
Δεν μου αρέσει να κοιτάζω την βαθμολογία, αλλά παιχνίδι το παιχνίδι και στο τέλος να κάνω ταμείο. Κάνουμε μεγάλη προσπάθεια με αντικειμενικές δυσκολίες, αφού είμαστε μία ομάδα από νησί, που προπονούμαστε στην Αθήνα, ψάχνουμε κολυμβητήριο και τα παιδιά, τα οποία δεν είναι επαγγελματίες έχουν τις υποχρεώσεις τους στα πανεπιστήμια τους. Το μυστικό είναι το καλό κλίμα και το γεγονός ότι η ομάδα είναι μία γροθιά». » 

ΝΟ ΧΙΟΥ - ΝΟ ΒΟΥΛΙΑΓΜΕΝΗΣ 10-9 Οκτάλεπτα: 2-0, 2-1, 2-5, 4-3.

ΝΟ ΧΙΟΥ (Μιχάλης Λαζαρίδης): Καραμπέτσος, Μιμίδης, Μπερτόλης, Τεσάνοβιτς, Μαρουλάς, Καρακάσης 3, Κανδιόγλου, Πανταζόπουλος 1 Παπούκας 2, Σωτηράκης, Καλογεράκος 3, Πέττας, Αϊβαλιώτης, Σωτηριάνος, Καζάζης 1.
ΝΟ ΒΟΥΛΙΑΓΜΕΝΗΣ (Κώστας Λούδης): Ζερδεβάς, Κοπελιάδης, Σαρτζετάκης 1, Βάσιτς 4, Χρυσοσπάθης, Γούβης, Αφρουδάκης 1, Καπετανάκης, Ποντικέας, Καπότσης 2, Γκιουβέτσης 1, Σολανάκης, Κουρούβανης Δ. Διαιτητές: Μπιράκης, Μαρκοπούλου Αλυτάρχης: Γιώργος Κατσαρός Παρατηρητής: Μιχάλης Σκαλοχωρίτης

Σάββατο, 13 Ιανουαρίου 2018

Η σύνθετη πραγματικότητα πίσω από τις διαδηλώσεις του Ιράν



της Narges Bajoghli

«Είμαι στο Πανεπιστήμιο τώρα, αλλά ξέρω ότι είναι χάσιμο χρόνου. Δεν θα έχω δουλειά μετά. Δεν θα είχα δουλειά ακόμα κι αν δεν πήγαινα στο Πανεπιστήμιο. Απλώς περιμένω τέσσερα χρόνια. Όμως δεν υπάρχει μέλλον για μένα… για κανέναν από εμάς». Ο Μοχσέν είναι ένας εικοσάχρονος διαδηλωτής από την πόλη Καράχ, 40 χιλιόμετρα δυτικά της Τεχεράνης.
H μητέρα του ασχολείται με τα οικιακά και ο πατέρας του είναι ιδιοκτήτης μιας μικρής επιχείρησης. Ο μεγαλύτερος αδελφός του, ο Αλί, είναι 25 χρονών, έχει ειδικότητα μηχανικού και είναι άνεργος. «Ο Αλί έχει μια κοπέλα και θέλουν να παντρευτούν. Όμως πού θα ζήσουν; Στο σπίτι των γονιών μας, με όλους εμάς; Η οικογένεια της κοπέλας του είναι κι αυτή μεγάλη, και ζουν σε διαμέρισμα, οπότε ο Αλί δεν μπορεί να μετακομίσει εκεί. Ο Αλί είναι πιο έξυπνος από μένα, κι αν δεν μπορεί να βρει εκείνος δουλειά, τότε σίγουρα δεν θα βρω ούτε εγώ. Γι’ αυτό διαδηλώνω. Σε ποιο μέλλον να ελπίζω;», λέει ο Μοχσέν.
Ο πατέρας του Μοχσέν, ο Χουσεΐν, είναι βετεράνος του πολέμου ανάμεσα στο Ιράκ και το Ιράν (1980-1988), λαμβάνει σύνταξη και είναι ιδιοκτήτης μιας μικρής επιχείρησης μαζί με τον αδελφό του. Μένουν σε ένα τριάρι στην Καράχ, που ο Χουσεΐν αγόρασε πριν γεννηθούν οι γιοι του. Δεν είναι φτωχοί, αλλά «ζούμε μήνα με τον μήνα. Όλα είναι τόσο ακριβά πια. Ειδικά τα τρόφιμα. Είμαστε τυχεροί που δεν πληρώνουμε νοίκι. Δεν ξέρω πώς επιβιώνουν οι άνθρωποι που πρέπει να πληρώνουν νοίκι, σε μια τέτοια οικονομική συνθήκη».
Ο Χουσεΐν συμμετείχε στις διαδηλώσεις του Πράσινου Κινήματος, το 2009, με τον γιο του Αλί, τον οποίο έπαιρνε μαζί του. Όμως ο νεότερος γιος του, ο Μοχσέν, δεν έδειξε ποτέ κάποιο ενδιαφέρον για την πολιτική. Δεν ακολούθησε τον αδελφό και τον πατέρα του ούτε στις εκλογές του Μαΐου του 2017, όπου έδωσαν την ψήφο τους στο Χασάν Ρουχανί, ο οποίος επανεξελέγη, κερδίζοντας πάνω από 70% των ψήφων.
«Ο Μοχσέν περνά όλη την ημέρα, απομνημονεύοντας τα σκορ της Γιουρόπα Λίγκ. Ξέρει λεπτομέρειες για τη ζωή ποδοσφαιρικών σταρ σαν να ήταν ξαδέρφια του», λέει ο Χουσεΐν γελώντας, και προσθέτει: «Έτσι, όταν πριν από λίγες μέρες μού είπε ότι θα συμμετάσχει στις διαδηλώσεις, νόμιζα ότι μου κάνει πλάκα».
Η Φατμέ, η μητέρα του Μοχσέν, μπαίνει στη συζήτηση: «Ο Μοχσέν και ο ανιψιός μου, ο Μεϊσάμ, πηγαίνουν στις διαδηλώσεις κάθε απόγευμα. Ως μητέρα ανησυχώ γι’ αυτούς και δεν θέλω να πηγαίνουν. Όμως ξέρω ότι είναι απογοητευμένοι. Τα πράγματα πρέπει να αλλάξουν. Αλλά δεν θέλω ο γιος και ο ανιψιός μου να πληρώσουν το τίμημα της καταστολής από την κυβέρνηση».
Στους δρόμους της πόλης, ο 35χρονος οδοντίατρος Αχμάντ, οδηγεί με ενθουσιασμό, αναζητώντας τις διαδηλώσεις. Δεν θέλει να κατέβει και να συμμετάσχει στον δρόμο, όπως υποστηρίζει, αλλά εκφράζει τη συμπαράστασή του με συνθήματα και κορναρίσματα από το αυτοκίνητό του. «Δεν είναι ξεκάθαρο τι επιδιώκουν. Είναι θυμωμένοι και το καταλαβαίνω, Όμως, όλα αυτά μού φαίνονται λίγο χαοτικά. Φυσικά, έχω και εγώ κουραστεί πια από το σύστημα. Αλλά δεν θα συμμετάσχω στις διαδηλώσεις στον δρόμο, μέχρι να είναι πιο ξεκάθαρο ποια είναι τα αιτήματα», εξηγεί ο Αχμάντ. 
Όπως προσθέτει: «Δουλεύω σε μια οδοντιατρική κλινική, όπου πολλοί από τους ασθενείς μας ανήκουν στην εργατική τάξη. Σήμερα κουβέντιασα με όλους τους ασθενείς μου για τις διαδηλώσεις. Κάποιες από τις οικογένειες εξαρτώνται πραγματικά από τα επιδόματα (yaraneh)που τούς έδωσε η κυβέρνηση, και φοβούνται ότι ο Ρουχανί θα τα πάρει πίσω. Εξαιτίας του πληθωρισμού, αυτά τα επιδόματα δεν έχουν πια μεγάλη αξία. Αλλά και πάλι, πώς θα τα φέρουν βόλτα οι άνθρωποι; Αισθάνομαι βαρύ το κόστος των τροφίμων, και είμαι ένας οδοντίατρος, με ακριβό αμάξι και ιδιόκτητο διαμέρισμα. Δεν μπορώ να φανταστώ πώς οι ασθενείς μου τα βγάζουν πέρα με τις τιμές που είναι τόσο ακριβές».

Οι μισθοί της λιτότητας

Έξι μήνες μετά την επανεκλογή του Χασάν Ρουχανί, με ένα σαρωτικό αποτέλεσμα υπέρ του, που κατάφερε πλήγμα στα σκληροπυρηνικά στοιχεία του πολιτικού κατεστημένου, οι εθνικής εμβέλειας διαδηλώσεις, που ξεκίνησαν στις 28 Δεκεμβρίου του 2017, εξαπλώθηκαν σαν πυρκαγιά σε ολόκληρη τη χώρα.
Προς το παρόν, οι διαδηλώσεις δεν έχουν επικεφαλής, και τα συνθήματα κινούνται από αιτήματα που αφορούν την οικονομική ισότητα μέχρι την απελευθέρωση των πολιτικών κρατουμένων, και από την ανατροπή του ανώτατου ηγέτη μέχρι την πτώση ολόκληρου του καθεστώτος.
Διαφέρουν από τις μεγάλες διαδηλώσεις του Πράσινου Κινήματος, το 2009. Οι σημερινές διαδηλώσεις οργανώνονται και πραγματοποιούνται, σε μεγάλο βαθμό, σε πόλεις που βρίσκονταν στο περιθώριο της ιρανικής πολιτικής. Μέχρι στιγμής, δεκάδες άνθρωποι έχουν σκοτωθεί και εκατοντάδες συλληφθεί.
Ο κύριος παράγοντας για το ξέσπασμα των διαδηλώσεων είναι η οικονομία. Διεθνείς κυρώσεις και οικονομική κακοδιαχείριση έχουν οδηγήσει τη χώρα σε μια δεινή κατάσταση, όπου το κόστος διαβίωσης είναι εξαιρετικά υψηλό, η ανεργία παραμένει καλπάζουσα, ενώ η οικονομική ανισότητα όχι μόνο διευρύνεται, αλλά γίνεται και αντικείμενο επίδειξης από τα πλούσια κομμάτια του πληθυσμού.
Οι νεοφιλελεύθερες οικονομικές πολιτικές του Ρουχανί είχαν αρνητικό αντίκτυπο στην εργατική τάξη. Όπως επισημαίνει ο Ντχαβάντ Σαλέχι [Djavad Salehi], διαπρεπής ιρανός οικονομολόγος: «Αυτό είναι το “φαινόμενο Ρουχάνι”, δηλαδή οι συνέπειες της λιτότητας, που οδήγησε σε μείωση του πληθωρισμού, αλλά εις βάρος της ανάπτυξης της εργασίας, κι ακόμα οι συνέπειες των υφεσιακών πολιτικών, όπως η αύξηση των τιμών της ενέργειας, την ίδια ώρα που η αξία των επιδομάτων μειωνόταν, όπως επίσης και πολιτικών προς όφελος των επιχειρήσεων και της μεσαίας τάξης που ζουν κατά κύριο λόγο στην πρωτεύουσα».
Ο πληθωρισμός του Ιράν παρουσιάζει τεράστιες διακυμάνσεις, κατά την τελευταία δεκαετία, και σήμερα βρίσκεται στο 17%. Σκάνδαλα, στα οποία εμπλέκονται διεφθαρμένοι πολιτικοί και επιχειρηματίες που καταχρώνται εκατομμύρια δολάρια, ξεσπούν ξανά και ξανά, εντείνοντας την οργή των πολιτών που προσπαθούν να βγάλουν τον μήνα. Μολονότι το Ιράν έχει χαμηλό δείκτη φτώχειας, στο 4,7% το 2016-2017, η ανεργία, ειδικά στους νέους και τις γυναίκες, ξεπερνά το 30%.
Το γεγονός αυτό –σε συνδυασμό με ανεκπλήρωτες οικονομικές προσδοκίες, που αφορούσαν ξένες επενδύσεις, οι οποίες υποτίθεται ότι θα έφταναν στη χώρα μετά την υπογραφή της συμφωνίας για τα πυρηνικά του Ιράν– ήταν εκρηκτικό υλικό.
Ο Ρουχανί και η διοίκησή του βάσισαν τη στρατηγική τους για βελτίωση της οικονομίας στην ελάφρυνση των κυρώσεων και σε ευρωπαϊκές επενδύσεις στη χώρα.
Δεδομένης της δέσμευσης του Τραμπ να «σκίσει τη συμφωνία για τα πυρηνικά», οι ξένες τράπεζες είναι απρόθυμες να χρηματοδοτήσουν επενδύσεις στο Ιράν, και ευρωπαϊκές εταιρίες διστάζουν να μπουν σε μια αγορά που μπορεί να αντιμετωπίσει περαιτέρω κυρώσεις από το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ.
Όπως ανέφερε ο Αχμάντ, οι νεοφιλελεύθερες πολιτικές του Ρουχανί, που περιλαμβάνουν μέτρα λιτότητας, όπως η περικοπή των επιδομάτων, προκαλούν αγωνία στον πληθυσμό. Σύμφωνα με τον κοινωνιολόγο του UCLA Κέβαν Χάρις, μια μεγάλη εθνική μελέτη του 2016 έδειξε ότι σχεδόν όλα τα φτωχά νοικοκυριά του Ιράν συνδέονται με το σύστημα επιδομάτων (yaraneh), το οποίο ξεκίνησε το 2011 επί προεδρίας του Αχμαντινετζάντ. Αυτές οι οικογένειες κάνουν κάθε δύο μήνες ανάληψη των πόρων τους από τα ATM.
O Ρουχανί και το οικονομικό επιτελείο του ανακοίνωσαν ότι θα κάνουν περικοπές στο συγκεκριμένο πρόγραμμα. Ο νέος προϋπολογισμός προβλέπει την απόρριψη περισσότερων οικογενειών από το πρόγραμμα, δημιουργώντας νέες διαμαρτυρίες.
Πράγματι, ο νέος προϋπολογισμός του Προέδρου Χασάν Ρουχανί, τον οποίο παρουσίασε στη Βουλή στα μέσα Δεκεμβρίου, λίγες εβδομάδες πριν ξεσπάσουν οι διαδηλώσεις, στοχοποιούσε τους δικαιούχους επιδομάτων, αλλά επίσης κατονόμαζε για πρώτη φορά μια σειρά συντηρητικών θρησκευτικών και πολιτιστικών ιδρυμάτων που λαμβάνουν μεγάλες χορηγίες, με ελάχιστη έως ανύπαρκτη διαφάνεια.
Σε μια ομιλία του στη Βουλή, ο Ρουχανί επιτέθηκε σε αυτά τα ιδρύματα, υποστηρίζοντας ότι καταστρέφουν τη ζωή εκατομμυρίων Ιρανών με τα τεράστια ταμεία τους, καθώς και ότι η «οικονομική μαφία» θα σπείρει τον όλεθρο στη χώρα αν δεν αντιμετωπιστεί.
Μοιάζει ότι τις εβδομάδες που ακολούθησαν την ομιλία, οι σκληροπυρηνικοί –ειδικά στο Μασάντ, μια από τις μεγαλύτερες πόλεις του Ιράν και έδρα των αντιπάλων του Ρουχανί στις προεδρικές εκλογές– πυροδότησαν διαδηλώσεις, οι οποίες ήλπιζαν ότι θα κορυφωθούν στην προγραμματισμένη καθεστωτική διαδήλωση 9 Dey, η οποία γιορτάζει την καταστολή του Πράσινου Κινήματος.
Οι διαδηλώσεις υποτίθεται ότι θα στρέφονταν ενάντια στον Ρουχανί, ως αντίδραση στην αύξηση της τιμής των αυγών και στις φήμες ότι η τιμή της βενζίνης πρόκειται να διπλασιαστεί το προσεχές έτος. Όμως, οι διαδηλώσεις σύντομα στράφηκαν εναντίον ολόκληρου του συστήματος.
Ο πρώτος αντιπρόεδρος του Ρουχανί, Εσάκ Ζαχανγκίρι, μετά το ξέσπασμα των διαδηλώσεων, δήλωσε: «Οι άνθρωποι πίσω από όσα συμβαίνουν πιστεύουν ότι μπορούν να βλάψουν την κυβέρνηση, αλλά όταν τα κοινωνικά κινήματα και οι διαδηλώσεις εξελίσσονται στον δρόμο, αυτοί που τα πυροδότησαν δεν είναι πάντοτε σε θέση να τους ασκήσουν έλεγχο».
O φραξιονισμός στην ιρανική πολιτική αποτελεί ένα κεντρικό χαρακτηριστικό, για πολλά χρόνια. Διαφορετικές φράξιες μέσα στην Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν ανταγωνίζονται ανοικτά η μία την άλλη, πάνω στις ασκούμενες πολιτικές και την κατεύθυνση της χώρας.
Κατά τη διάρκεια της θητείας του Ρουχανί, σκληροπυρηνικά στοιχεία έχουν επιχειρήσει να δημιουργήσουν εμπόδια στην διοίκησή του, σε κάθε σημείο της διαδρομής.
Ειδικά, μετά την ντροπιαστική ήττα τους τον Μάιο του 2017, οι σκληροπυρηνικοί επιτίθενται στον Ρουχανί, σε κάθε ευκαιρία. Από την πλευρά του, ο Ρουχανί, επιχείρησε να περικόψει την οικονομική δύναμη των σκληροπυρηνικών ιδρυμάτων και προσπάθησε να οδηγήσει τους Φρουρούς της Επανάστασης του Ιράν εκτός πολιτικής, με μικρή επιτυχία.
Εν τω μέσω αυτής της διαμάχης, ο πρώην Πρόεδρος Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ έκανε μια απρόσμενη επιστροφή. Τον Νοέμβριο του 2017, ο Αχμαντινετζάντ άρχισε να κάνει προκλητικές δηλώσεις ενάντια στη διαφθορά, ρωτώντας για ποιο λόγο αφού τα λεφτά της χώρας ανήκουν στον λαό, η κυβέρνηση στοχοποιεί χρηματοδοτήσεις για την ευημερία των πολιτών.
Χρησιμοποιώντας τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ως βασικό δίαυλο επικοινωνίας, ο Αχμαντινετζάντ εκτόξευσε απειλές εναντίον του δικαστικού σώματος, προκάλεσε τον ανώτατο ηγέτη που δεν παραιτείται ενώ του ζητείται, και αναζωογόνησε τα λαϊκίστικά συνθήματα της Προεδρίας του εναντίον των πλουσίων και των διεφθαρμένων. Την προηγούμενη εβδομάδα, ο επικεφαλής του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν (IRGC) ανακοίνωσε ότι «πρώην ηγέτης της χώρας» υποκίνησε πολίτες να διαδηλώσουν. Ορισμένοι στο Ιράν σήμερα μεταδίδουν ότι ο Αχμαντινετζάντ είναι υπό έρευνα.
Σε μια κίνηση τυπική για την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν, μόλις οι διαδηλώσεις ξεκίνησαν να αποκτούν απήχηση και μαζικότητα από τη μια πόλη στην άλλη, το καθεστώς έριξε την ταχύτητα του Ίντερνετ για να διαταράξει την επικοινωνία και στοχοποίησε δύο μέσα που είναι δημοφιλή στο Ιράν, το Telegram και το Instagram.
Συγκεκριμένα το Telegram, στοχοποιήθηκε σφοδρά, όντας η μεγαλύτερη εφαρμογή μηνυμάτων που χρησιμοποιείται σήμερα στο Ιράν. Σε αντίθεση με τις διαδηλώσεις του 2009, όμως, η κρατική τηλεόραση –που είναι κυρίως στα χέρια των σκληροπυρηνικών, άρα ενάντια στον Ρουχανί– μετέδιδε ειδήσεις για τις διαδηλώσεις και επιχείρησε, σε ορισμένες περιπτώσεις, να επικεντρώσει τη συζήτηση στις οικονομικές πολιτικές του Ρουχανί, αποφεύγοντας να αναφερθεί στα συνθήματα των διαδηλώσεων που ήταν ενάντια στον ανώτατο ηγέτη και το καθεστώς στο σύνολό του.
Εν τω μεταξύ, υπάρχει το πρόβλημα των παραποιημένων φωτογραφιών και βίντεο, που έχουν τραβηχτεί σε παλιότερες διαδηλώσεις, αλλά μεταδίδονται ως εικόνες των τωρινών διαδηλώσεων. Για παράδειγμα, εικόνες από τις διαδηλώσεις στο Μπαχρέιν του 2011 έγιναν viral στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ως πλάνα από την Τεχεράνη, ενώ φωτογραφίες πληγωμένων ή νεκρών διαδηλωτών από την Αίγυπτο παρουσιάζονται ως εικόνες από το Ιράν.

Φόβοι για ξένες παρεμβάσεις

Το Ιράν έχει μακρά ιστορία ανάμειξης ξένων χωρών στις εσωτερικές του υποθέσεις. Σε αυτή την εξαιρετικά ασταθή περίοδο για την πολιτική κατάσταση στο Ιράν –και σε μια ανήσυχη και αιματηρή περίοδο για τη Μέση Ανατολή– ο ρόλος των εξωτερικών δυνάμεων δεν μπορεί να αγνοηθεί.
Ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, όπως ήταν αναμενόμενο, επανέφερε τις προσφιλείς του κατηγορίες για εξωτερικές παρεμβάσεις στις εσωτερικές υποθέσεις του Ιράν.
Κατηγόρησε ξένα χρήματα και όλα για τις διαδηλώσεις, αγνοώντας πλήρως τις πραγματικές ρίζες τους στην κοινωνία και τη βάση της διαμαρτυρίας των διαδηλωτών.
Παρ’ όλα αυτά θα ήταν αφελές να θεωρήσουμε ότι πλευρές, όπως η Σαουδική Αραβία, το Ισραήλ και οι ΗΠΑ, καθώς και οι αντιπολιτευτικές δυνάμεις που αυτές οι χώρες υποστηρίζουν, δεν έχουν ήδη ή δεν στοχεύουν να εμπλακούν σε όσα διαδραματίζονται στο πεδίο, προκειμένου να στρέψουν τις εξελίξεις προς όφελος των βλέψεων τους.
«Αυτός είναι ο βασικός λόγος για τον οποίο δεν συμμετέχω», λέει η 32χρονη Σαΐντα, ξαδέρφη του Μοχσέν και αρχιτέκτονας. Συμμετείχε στις διαδηλώσεις του Πράσινου Κινήματος, το 2009, αλλά «αυτή τη φορά, κάτι μου φαίνεται ύποπτο υποστηρίζει».
«Δεν είναι ύποπτο», απαντά ο Μοσχέν ενοχλημένος, «έχουμε κουραστεί να περιμένουμε να καλυτερέψουν τα πράγματα. Δεν καλυτερεύουν».
«Όμως, αν εμπλέκονται ξένες δυνάμεις; Θέλεις να γίνει Συρία το Ιράν;», τον ρωτάει θυμωμένα η Σαΐντα.
«Ποτέ δεν είναι η κατάλληλη στιγμή. Έχω βαρεθεί να περιμένω την κατάλληλη στιγμή», απαντά ο Μοχσέν, καθώς στρέφει την προσοχή του στο κινητό του για να οργανώσει με τον ξάδερφό του πότε θα βγουν στον δρόμο αύριο.


Για τη συγγραφέα Η Narges Bajoghli είναι μεταδιδακτορική ερευνήτρια, συνεργάτης του Watson Institute, στο Brown University, σε ζητήματα διεθνούς και δημόσιας πολιτικής.

Το άρθρο δημοσιεύτηκε στο Jacobin, στις 4 Ιανουαρίου 2018.
Πηγή: pass-world.gr

Παρασκευή, 12 Ιανουαρίου 2018

Τα Δυτικά Βαλκάνια και το κενό



της Κάκη Μπάλη

Στην Ελλάδα η χρονιά έκανε ποδαρικό με την πλήρη επαναφορά του Μακεδονικού και την προσδοκία να επιλυθεί επιτέλους ένα ζήτημα που ταλαιπωρεί και τη χώρα μας και τη γείτονα επί δεκαετίες. Στις Βρυξέλλες, πάλι, η χρονιά ξεκίνησε με την παραδοσιακή συνέντευξη της βουλγαρικής προεδρίας -και το όραμά της για τη Βαλκανική-, καθώς η Σόφια έχει αναλάβει τα ηνία της Ε.Ε. για το πρώτο εξάμηνο του 2018. Η αλήθεια είναι ότι εδώ και χρόνια ο ρόλος της εκ περιτροπής προεδρίας δεν έχει ούτε την αίγλη ούτε την επιρροή στις κοινοτικές εξελίξεις παλαιότερων εποχών, πλην όμως κάθε χώρα προσπαθεί αυτό το εξάμηνο να βάλει στο τραπέζι κάτι από την ατζέντα της - το αν το κάνει επιτυχώς ή ανεπιτυχώς κρίνεται εκ των υστέρων.
Το κοινό στοιχείο των δύο... ποδαρικών είναι ότι έχουν στο επίκεντρό τους τα Βαλκάνια, για την ακρίβεια τα Δυτικά Βαλκάνια, τις έξι χώρες που χρωματίζονται με γκρι στους χάρτες της Ε.Ε. καθώς από τη μια είναι αναπόσπαστο κομμάτι της Γηραιάς Ηπείρου, από την άλλη δεν ανήκουν στο κλαμπ και η πιθανότητα να ενταχθούν σύντομα σ' αυτό εγγράφεται στον χώρο του αοράτου. Κανείς δεν έχει ξεχάσει τη δήλωση του Ζαν Κλοντ Γιούνκερ, μετά την ανάληψη της προεδρίας της Κομισιόν, πως σ' αυτή τη θητεία τουλάχιστον δεν τίθεται ζήτημα νέας διεύρυνσης, ενώ οι αναταράξεις εντός της Ε.Ε. -πρώτα απ' όλα το Brexit, αλλά και οι κόντρες μεταξύ Βορρά και Νότου και Ανατολής και Δύσης- δεν προμηνύουν απαραίτητα άλματα προς τα εμπρός το επόμενο διάστημα.
Γι' αυτό και η προειδοποίηση του πρέσβη της Βουλγαρίας στην Ε.Ε. Ντίμιτερ Τζάντσεφ, τις προάλλες, ότι οι βαλκανικές χώρες "θα ρίξουν αλλού το βλέμμα τους", εάν η Ένωση δεν τους προσφέρει μια ρεαλιστική προοπτική ένταξης, πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη. Από όλους, και βεβαίως από την Ελλάδα, που έχει έναν λόγο παραπάνω να ενδιαφέρεται για τη σταθερότητα και την ευημερία -λέμε τώρα- της γειτονιάς της.
Ο Βούλγαρος διπλωμάτης υποστήριξε ότι οι χώρες των δυτικών Βαλκανίων βλέπουν τις ελπίδες τους για ένα ευρωπαϊκό μέλλον να χάνονται - κι ότι το κενό ενδιαφέρονται να το καλύψουν "μη ευρωπαϊκές δυνάμεις". Δεν τις ονομάτισε μεν, αλλά δεν είναι μυστικό, ότι η Ρωσία καλλιεργεί συστηματικά τις σχέσεις της με τη Σερβία και το Μαυροβούνιο, η Κίνα με τη Σερβία και την Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, ενώ τόσο η Τουρκία όσο και η Σαουδική Αραβία δείχνουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Αλβανία, το Κόσοβο και την ΠΓΔΜ.

Πηγή: Αυγή

Πέμπτη, 11 Ιανουαρίου 2018

Προ τετελεσμένων γεγονότων;




Την άνοιξη της περασμένης χρονιάς παρακολουθούσαμε με ανησυχία την έκρυθμη κατάσταση στα Σκόπια. Η μεγάλης διάρκειας ακυβερνησία ανέδειξε το βαθύ χάσμα μεταξύ Σλάβων κι Αλβανών. Η ένταση επανέφερε μνήμες του 2001 αν κι αυτή τη φορά η γειτονική χώρα έφτασε πολύ κοντά στον διαμελισμό. Κι ενώ στην Ευρώπη επικρατούσε ένας βουβός προβληματισμός, από την Αμερική ακουγόντουσαν φωνές πως τα Σκόπια ήταν ένα αποτυχημένα πείραμα που έπρεπε επιτέλους να λήξει. Κι όμως κάτι συνέβη και μέσα σε μία νύχτα οι εντάσεις κόπασαν.
Για να καταλάβουμε λίγο την κατάσταση, καλό είναι να γυρίσουμε λίγους μήνες νωρίτερα και συγκεκριμένα τον Γενάρη του 2017 όπου οι Αμερικανοί αποφάσισαν να κλείσουν την στρατιωτική βάση του Ιντζιρλίκ, η οποία είχε μπει στο στόχαστρο της Άγκυρας μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα, χαρακτηρίζοντάς την φωλιά των πραξικοπηματιών του Φετουλάχ Γκιουλέν. Την άνοιξη της ίδιας χρονιάς οι Αμερικανοί μετέφεραν ένα «κομμάτι» της βάσης στην Σούδα κι ένα άλλο στα Σκόπια. Αυτό βοήθησε στο να σβηστεί έγκαιρα η φωτιά στη γειτονική χώρα. Όμως υπήρχε κι ένα δεύτερο αγκάθι που είχαν να αντιμετωπίσουν οι Αμερικανοί κι αυτό ήταν η επιρροή των Ρώσων στα Βαλκάνια. Τα Σκόπια είναι ένα φιλέτο που διεκδικείται παρ’ όλο που έχει παραμείνει μέχρι σήμερα ένα ουδέτερο κράτος (αν και η προηγούμενη ακροδεξιά κυβέρνηση του Γκρουέφσκι είχε άριστες σχέσεις με το καθεστώς Ερντογάν). Για να προλάβουν λοιπόν οι Αμερικανοί τους Ρώσους, άρχισαν ασφυκτικές πιέσεις για την εξεύρεση μιας λύσης στο όνομα των Σκοπίων, επιδιώκοντας την άμεση ένταξή των γειτόνων σε ΝΑΤΟ κι Ε.Ε.
Μπορεί στην όλη αυτή κατάσταση να μας δίνεται η εντύπωση πως όλο το βάρος κι η πίεση έχουν πέσει στη μεριά των Σκοπίων αλλά πολύ φοβάμαι πως κάνουμε μεγάλο λάθος κι ίσως εκεί βρεθούμε παγιδευμένοι σε μία απόφαση μη αναστρέψιμη και καταστροφική. Η χρόνια πλέον υπόθεση των Σκοπίων, μου φέρνει στο μυαλό μία άλλη περίπτωση που είχε συμβεί στη περιοχή της Σερβικής Κράινα, η οποία σήμερα ανήκει στην Κροατία. Για να ενταχθεί η χώρα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, είχε ζητηθεί από την κυβέρνηση του Ζάγκρεμπ, να επαναφέρει τα σλαβικά ονόματα των οδών στις πόλεις αυτής της περιοχής. Πράγματι οι Κροάτες άλλαξαν τις ταμπέλες στους δρόμους. Τις κατέβασαν όμως μόλις εντάχθηκαν στην ευρωπαϊκή «ιερή» οικογένεια.
Στην περίπτωση των Σκοπίων έχουν ακουστεί αρκετά ονόματα αλλά κανένα επίσημο. Σ’ αυτά που επικρατούν βρίσκω αρκετές παγίδες που μπορούν να προκαλέσουν στο άμεσο μέλλον ένα νέο κύκλο διπλωματικών εντάσεων. Με το όνομα Άνω ή Βόρεια Μακεδονία αφήνεται η υπόνοια της ύπαρξης και μιας Κάτω ή Νότιας Μακεδονίας. Το Νέα Μακεδονία θα δημιουργήσει μία γενιά «ΝεοΜακεδόνων» αναγνωρισμένων εθνικά από το ελληνικό κράτος, οι οποίοι κάποια στιγμή θα πάψουν να είναι νέοι κι εκεί ίσως τότε υπάρξει θέμα «μακεδονικής» μειονότητας στον ελλαδικό χώρο. Τέλος η ονομασία Σλαβομακεδονία δε ξέρω κατά πόσο μπορεί να υποστηριχθεί από μία χώρα που ο μισός πληθυσμός είναι αλβανικός. Ωστόσο υπάρχει πλέον κι η απειλή πως αν δεν βρεθεί τώρα μία λύση, τα Σκόπια θα ζητήσουν από τον Ο.Η.Ε. να αναγνωριστούν de facto ως Μακεδονία και σ’ αυτήν την περίπτωση δυστυχώς η Ελλάδα δε θα μπορεί να κάνει απολύτως τίποτα.
Όπως φαίνεται η πίεση ασκείται και στις δύο μεριές και πολύ φοβάμαι πως η τελική λύση δεν θα είναι καθόλου ευνοϊκή για τα ελληνικά συμφέροντα.

Πρώτη δημοσίευση: aplotaria.gr

Τετάρτη, 10 Ιανουαρίου 2018

Το μέλλον της ουτοπίας



του Θανάση Γιαλκέτση

Πώς μπορούμε να φανταστούμε ένα διαφορετικό μέλλον; Μπορούμε να επεξεργαστούμε εναλλακτικά σενάρια για έναν καλύτερο κόσμο χωρίς τη συνδρομή της ουτοπικής σκέψης; Στην τύχη της ουτοπίας αναφέρονται, στα κείμενα που ακολουθούν, ο Μαουρίτσιο Φερέρα, καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης σε Πανεπιστήμιο του Μιλάνου και η Ντονατέλα Ντι Τσέζαρε, καθηγήτρια Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο La Sapienza της Ρώμης.

Μαουρίτσιο Φερέρα: Σύμφωνα με τον γνωστό ορισμό του Οτο φον Μπίσμαρκ, η πολιτική είναι «η τέχνη του εφικτού». Πώς μπορούμε όμως να προσδιορίσουμε το πεδίο του πολιτικά εφικτού; Οι στρατηγικές είναι ουσιαστικά δύο. Η πρώτη είναι η ρεαλιστική: μπορούμε να κάνουμε μόνον αυτό που μας επιτρέπεται από το πλαίσιο στο οποίο δρούμε, επιλύοντας τα προβλήματα με τα διαθέσιμα μέσα και συνθέτοντας τις συγκρούσεις στο εσωτερικό των ισχυόντων θεσμών.
Η δεύτερη στρατηγική είναι η ιδεαλιστική: η πραγματικότητα μπορεί να μετασχηματιστεί, ακόμη και ριζικά, με βάση μεγάλα σχέδια και ουτοπικά οράματα, ικανά να βλέπουν πέρα από τον ορίζοντα του «εδώ και τώρα». Ο 20ός αιώνας ακολούθησε, για το καλό και για το κακό, κυρίως τον ιδεαλιστικό δρόμο.
Εφτιαξε παλιγγενετικές ουτοπίες, όπως ο κομμουνισμός ή ο φασισμός και ο ναζισμός, και σε ορισμένα περιβάλλοντα τις επέβαλε με τη βία, ανοίγοντας πρωτόγνωρους ορίζοντες καταπίεσης. Επεξεργάστηκε όμως και ιδεολογίες, βασιζόμενες στη συναίνεση και στα δικαιώματα, όπως η φιλελεύθερη δημοκρατία, ο δημοκρατικός σοσιαλισμός, ο λαϊκός χριστιανισμός. Μετριάζοντας τις ιδεώδεις βλέψεις με τον πραγματισμό και κυρίως με την απόρριψη της βίας, αυτές οι «ευγενείς ουτοπίες» ενέπνευσαν εξαιρετικούς μετασχηματισμούς, από την καθολική ψήφο ώς το κράτος πρόνοιας.
Ο νέος αιώνας άρχισε με μιαν υπερβολικά ρεαλιστική αναδίπλωση. Η παγκοσμιοποίηση περιέπλεξε τρομερά τα προβλήματα, τα οποία ήδη ξεπερνούν τα εθνικά σύνορα. Η πολιτική έχασε έτσι την τάση της προς το ιδεώδες, υποβαθμιζόμενη σε διακυβέρνηση του υπάρχοντος, στη διαχείριση των «συστημικών επιταγών» που συνδέονται με τη λειτουργία του νομίσματος και των αγορών.
Από τις παλιγγενετικές και απολυταρχικές ουτοπίες του προηγούμενου αιώνα περάσαμε στο αντίθετο άκρο: σε κυβερνητικά προγράμματα των οποίων ο μοναδικός σκοπός είναι να υλοποιούν «αυτό που είναι αναγκαίο», σύμφωνα με τις υπαγορεύσεις τεχνοκρατικών θεσμών. Η σταθερότητα των αγορών και η ανάπτυξη είναι σημαντικά πολιτικά αγαθά, αλλά δεν είναι τα μοναδικά πολιτικά αγαθά. Οπως μας διδάσκει η εμπειρία του 20ού αιώνα, μετρούν πολύ και η διανεμητική δικαιοσύνη, η αλληλεγγύη, τα δικαιώματα ελευθερίας και δημοκρατικής συμμετοχής.
Αν η πολιτική δεν κατορθώνει να συμφιλιώνει όλες αυτές τις αξίες, το τίμημα που καλούμαστε να πληρώσουμε είναι υψηλό. Το βλέπουμε με την άνοδο του λαϊκισμού, ο οποίος συλλέγει και διεγείρει τη δυσαρέσκεια του «κοσμάκη» εναντίον των «ελίτ», υπονομεύει τη νομιμοποίηση του status quo, αλλά είναι ανίκανος να επεξεργαστεί λογικές και εποικοδομητικές προτάσεις. Σε αυτό το πλαίσιο, πώς μπορούμε να ανακτήσουμε το πάθος για το ιδεώδες;
Η πρόκληση αφορά με ιδιαίτερα επείγοντα τρόπο την ευρωπαϊκή ήπειρο. Και η λύση δεν μπορεί παρά να περνάει από την αναζωογόνηση μιας άλλης ευγενούς ουτοπίας του προηγούμενου αιώνα: της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.
Αυτό το σχέδιο έχει πέσει στο τέλμα του υπερβολικού ρεαλισμού. Πρέπει, αντίθετα, να προωθηθεί ως ένα μεγάλο σχέδιο, που αποβλέπει σε έναν νέο συνδυασμό (όλων) των ιδεωδών του 20ού αιώνα σε μεταεθνική κλίμακα. Ενα αφελές και ανέφικτο όνειρο; Ισως. Ας θυμηθούμε όμως τα λόγια του Μαξ Βέμπερ: Δεν θα μπορέσουμε ποτέ να πετύχουμε το μέγιστο δυνατό, αν δεν επιδιώκουμε πάντα το ανέφικτο.

Ντονατέλα Ντι Τσέζαρε: Πώς θα μπορέσουμε να φανταστούμε τον τόπο στον οποίο θα έπρεπε να πραγματοποιηθεί μια ευτυχισμένη πολιτική κοινότητα, αν η ιστορία έχει ήδη τελειώσει, αν έχουμε ήδη μπει στην εποχή της μεταϊστορίας; Αυτό το ερώτημα έχει βασανίσει τη φιλοσοφία των τελευταίων δεκαετιών.
Η ουτοπία, που με αφετηρία τον Πλάτωνα υπήρξε ο πολικός αστέρας της φιλοσοφίας, φαίνεται να παρακμάζει στον νέο αιώνα, αφού προηγουμένως υπήρξε ο σχεδόν αδιαμφισβήτητος πρωταγωνιστής του 20ού αιώνα. Ηδη ο Νίτσε, απαράμιλλος ερμηνευτής της νεωτερικότητας, είχε προειδοποιήσει εναντίον της αυταπάτης ότι η πορεία της ιστορίας έχει κάποιο νόημα, που θα μπορούσε να αποκωδικοποιηθεί ως διαρκής πρόοδος.
Ωστόσο, αυτό το γίγνεσθαι δεν οδηγεί πουθενά. Από τότε έχει επικρατήσει η ιδέα ότι η ιστορία έχει μπει σε μια φάση αμετάκλητης στασιμότητας. Αυτή η αγωνία αποκλήθηκε «μεταϊστορία» και γέννησε διαφορετικές ερμηνείες στη Δεξιά και στην Αριστερά.
Υπήρξε όμως και εκείνος, όπως ο Ρώσος φιλόσοφος Αλεξάντρ Κοζέβ, που δεν δίστασε να μιλήσει ανοιχτά για «τέλος της Ιστορίας». Είναι η πλανητική αυτοκρατορία της τεχνικής εκείνη που –όπως είχε ορθά διαβλέψει ο Χάιντεγκερ– έχει αγγίξει ένα σημείο χωρίς επιστροφή: τίποτα νέο δεν μπορεί να συμβεί. Κανείς δεν κατορθώνει πλέον ούτε καν να σχεδιάσει μια νέα εικόνα του κόσμου. Ακόμη λιγότερο μπορεί να το κάνει αυτό η φιλοσοφία.
Στο πολιτικό πεδίο, η μεταϊστορία μεταφράζεται σε μια γραφειοκρατική διαχείριση που είναι αδύνατον να την ανατρέψουμε. Αυτό το τελικό στάδιο ερμηνεύτηκε από τον νεοσυντηρητικό Φράνσις Φουκουγιάμα ως μια οριστική νίκη της φιλελεύθερης Δύσης. Μπήκαμε στην εποχή του «τέλους της Ιστορίας», έγραφε το 1991, επειδή μόνο το σύστημα του φιλελευθερισμού θα κυριαρχεί για πάντα στην παγκόσμια πολιτική.
Ηταν τα χρόνια του λιωσίματος των πάγων, μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου. Αφού το οξυγόνο της Ιστορίας είχε εξαντληθεί, φαινόταν να έχει σβήσει και η φωτιά της ουτοπίας. Στη Γηραιά Ηπειρο τα οχυρά της ουτοπικής σκέψης έπεφταν το ένα μετά το άλλο. Το 1977 πέθανε ο Ερνστ Μπλοχ, ο οποίος είχε προσπαθήσει να επανεντάξει στη δυτική παράδοση τον μαρξισμό, αποσπώντας τον από τον ξεπεσμό του υπαρκτού σοσιαλισμού. Επειτα από αυτόν, στη Γερμανία η Σχολή της Φρανκφούρτης, κληρονόμος της κριτικής θεωρίας του Αντόρνο και του Χορκχάιμερ, υιοθέτησε ήδη με τον Χάμπερμας όλο και πιο κανονιστικούς τόνους.
Από την άλλη μεριά, στην Ευρώπη, όπως και στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο μηδενισμός εμφανίστηκε, μέχρι την αυγή του νέου αιώνα, ως η μοναδική απάντηση σε μια κρίση που δεν έπληττε μόνον τις αξίες αλλά και τα προγράμματα.
Μαζί με την ουτοπία φαινόταν να χάνεται και το ίδιο το μέλλον, το οποίο γινόταν, σύμφωνα με τη διατύπωση του Βιριλιό, ένα «ατύχημα». Ωσάν να έπρεπε να κυριαρχεί μόνον ένα επαναλαμβανόμενο παρόν. Και ενώ η αναλυτική φιλοσοφία υπήρξε πάντα αδιαπέραστη από την ουτοπία, η ηπειρωτική φιλοσοφία εκείνα τα χρόνια διαιρέθηκε ανάμεσα στον νέο ρεαλισμό, τον αποφασισμένο να ανακτήσει την «πραγματικότητα» των γεγονότων, και εκείνα τα ρεύματα τα οποία, εν μέρει αντλώντας και από την πολιτική θεολογία και από τον εβραϊκό μεσσιανισμό, από τον Σόλεμ ώς τον Μπένγιαμιν, ξανάρχισαν, έστω μελαγχολικά, να βλέπουν πέρα από την κυριαρχία του παγκόσμιου κεφαλαίου.
Συγκλίνουν σε αυτή τη βλέψη και εκείνες οι κατευθύνσεις της πολιτικής φιλοσοφίας που, χωρίς ποτέ να απομακρύνονται από μια κριτική ερμηνεία του μαρξισμού, μετά το «τέλος της Ιστορίας», ξανασκέφτονται σήμερα την επανάσταση.

Πηγή: Εφημερίδα των Συντακτών

Τρίτη, 9 Ιανουαρίου 2018

Οι δύο Καταλονίες




του Στήβεν Φόρτι

Το αποτέλεσμα των εκλογών στην Καταλονία, ναι μεν προσφέρει μια καθαρή φωτογραφία για την εικόνα στην περιοχή, αλλά ταυτόχρονα αναδεικνύει και την εξαιρετικά δύσκολη ερμηνεία της. Δεν αλλάζει τίποτε, αλλά ταυτόχρονα αλλάζουν τα πάντα σε σχέση με την προηγούμενη διετία, καθώς οι πολιτικές δυνάμεις που προωθούν την ανεξαρτησία κέρδισαν τις εκλογές, διατηρώντας την πλειοψηφία στο τοπικό Κοινοβούλιο χάρις στον εκλογικό νόμο, αλλά δεν ξεπέρασαν το 47,5% των ψήφων. Ένα dejà vu, δηλαδή, των προηγούμενων αποτελεσμάτων τον Σεπτέμβριο του 2015. 
Μολαταύτα, από το αποτέλεσμα προκύπτουν κι άλλες σημαντικές πρωτοτυπίες: α) για πρώτη φορά ένα μη αμιγώς καταλανικό κόμμα, οι Ciudadanos, κατατάσσεται πρώτο στις καταλανικές εκλογές, β) το Λαϊκό Κόμμα (ΡΡ) του πρωθυπουργού Μαριάνο Ραχόι υπέστη μία σκληρή ήττα, πέφτοντας κάτω από το 5%, γ) η τοπική κοινωνία είναι βαθιά διχασμένη και πιθανόν θα χρειαστούν πολλά χρόνια για να αποκατασταθεί μια ελάχιστη δυνατή συναίνεση.
Τη μάχη για την ηγεμονία στο στρατόπεδο της ανεξαρτησίας την κερδίζει το Junts per Catalunya (JxCAT), η πάλαι ποτέ Convergència Democràtica de Catalunya (CDC), με επικεφαλής τον Κάρλες Πουτζντεμόν, τον τέως πρόεδρο που έχει καταφύγει στο Βέλγιο, που για μια ακόμη φορά παραμένει στην εξουσία, ξεπερνώντας το κεντρο-αριστερό κόμμα της Esquerra Republicana de Catalunya (ERC). Αποτελεί δε, ηθική νίκη για τον Πουτζντεμόν έναντι του Ραχόι και της απόφασής του να θέσει υπό επιτροπεία την περιοχή. Τέλος, πρέπει να υπογραμμιστεί η εκλογική κατακρήμνιση των Αντικαπιταλιστών της Candidatura d’Unitat Popular (CUP).
Στην αντίπαλη πτέρυγα, η επιτυχία των Ciudadanos καταδεικνύει πως η συναίνεση στην Καταλονία, που ιστορικά διαπερνούσε κάθε κοινωνικό στρώμα, έχει κατακερματιστεί. Η φιλελεύθερη κεντροδεξιά παράταξη θεωρήθηκε πως εκφράζει καλλίτερα τη χρήσιμη ψήφο κατά της ανεξαρτησίας και συγκέντρωσε τη μερίδα του λέοντος από τις ψήφους στη μείζονα περιοχή της Βαρκελώνης και στα λαϊκά προάστια, και κυρίως ψηφίστηκε από την εργατική τάξη που προέρχεται από άλλες περιοχές της Ισπανίας κι είχε μεταναστεύσει στην Καταλονία στις δεκαετίες του ’50 και ’60.
Αυτό αναμένεται να επηρεάσει σε μεσοπρόθεσμο διάστημα και την ίδια την πολιτική της Ισπανίας: ο Ραχόι κυβερνά χάρις στη στήριξη των Ciudadanos, οι οποίοι ενδέχεται ν’ αμφισβητήσουν την ηγεμονία του ΡΡ στην Ισπανική κεντροδεξιά.
Τώρα, τι θα κάνει ο Ισπανός πρωθυπουργός; Η επιτροπεία που επέβαλε στην Καταλονία κατέληξε σε Πύρρειο νίκη. Εάν προσφερθεί για διάλογο με τους οπαδούς της ανεξαρτησίας, θα χάσει ψήφους από τα δεξιά και θα επιτρέψει την άνοδο των Ciudadanos. Εάν επιμείνει στην επίδειξη πυγμής, η πυρκαγιά που έχει ανάψει στην Καταλονία δεν πρόκειται να κατασβηστεί.
Από την πλευρά τους, οι αριστερές δυνάμεις βγαίνουν αποδυναμωμένες από τις εκλογές. Οι Σοσιαλιστές βελτιώνουν κατά τι τα αποτελέσματά τους σε σχέση με το 2015, ενώ η Catalunya en Comú-Podem, της δημάρχου της Βαρκελώνης Άντα Κολάου έχασε ψήφους, πληρώνοντας τα επίχειρα ενός προγραμματικού λόγου που θεωρήθηκε επαμφοτερίζων και ασαφής, αλλά και την πόλωση στην κοινωνία αναφορικά με το εθνικό ζήτημα.
Η πορεία που ανοίγεται πλέον στον ορίζοντα είναι εξαιρετικά αβέβαιη. Δεν είναι σαφές εάν η νέα κυβέρνηση θα επιμείνει στην οδό της μονομερούς ανεξαρτητοποίησης ή θα αλλάξει στρατηγική, επιδιώκοντας έναν πολιτικό διάλογο στη βάση του Ισπανικού Συντάγματος.
Η πιο λογική επιλογή θα ήταν η δεύτερη, δεδομένου ότι οι δυνάμεις της ανεξαρτησίας δεν διαθέτουν ούτε την πλειοψηφία στην κοινωνία, ούτε και διεθνή στήριξη, ενώ και ο οικονομικός παράγοντας τους γυρίζει την πλάτη. Όμως α) η διαπάλη ανάμεσα στην πρώην Convergència και την ERC για την ηγεμονία, β) η ανάγκη η όποια κυβέρνηση να βασιστεί στη θετική ψήφο της CUP ή έστω στην αποχή και γ) ο πειρασμός να δρομολογήσουν νέα ένταση με τη Μαδρίτη —με στόχο τη συσπείρωση στην περιφέρεια και να εκβιάσουν μια διεθνή διαμεσολάβηση— ενδεχομένως να εμποδίσουν την επίδειξη του όποιου ρεαλισμού.
Κατά δεύτερο λόγο, δεν είναι σαφές ακόμη ποιος θα μπορούσε να είναι ο πρόεδρος της νέας καταλανικής κυβέρνησης: ο Πουτζντεμόν φυγοδικεί ακόμη στο Βέλγιο και εάν επιστρέψει στην Ισπανία κινδυνεύει να συλληφθεί. Θα μπορέσει να θέσει υποψηφιότητα; Η δικαιοσύνη και τα όργανά της θα διαδραματίσουν εκ νέου κομβικό ρόλο στο ζήτημα τούτο. Κυρίως, διότι υπάρχουν οκτώ εκλεγμένοι στο Κοινοβούλιο που είτε βρίσκονται στο εξωτερικό, είτε είναι φυλακισμένοι κι εάν τους απαγορευτεί να συμμετάσχουν στις εργασίες του Κοινοβουλίου, η πτέρυγα της ανεξαρτησίας θα απωλέσει την πλειοψηφία.
Οι εκλογές δεν επιλύσανε την κρίση στην Καταλονία. Το αντίθετο μάλιστα. Η πόλωση για το θέμα της εθνικής ταυτότητας έχει παγιωθεί: κερδίζουν εμφανώς όποιοι ένθεν και ένθεν υποστηρίζουν τη σημαία, ιδίως οι δεξιές παρατάξεις (Ciudadanos, JxCAT). Χαμένος βγαίνει όποιος υποστηρίζει τον πολιτικό διάλογο για την υπέρβαση της λογικής των δύο πόλων, δηλαδή οι δυνάμεις της μη εθνικιστικής Αριστεράς (PSC, Comuns).
Το μόνο βέβαιο είναι πως θα πρέπει να πρυτανεύσουν η πολιτική κι ο διάλογος, ειδεμή η καταλανική κρίση θα χρονίζει και θα είναι πλέον πολύ δύσκολο να αποκατασταθεί το ρήγμα στην ίδια την κοινωνία της περιοχής.

* Ο Στήβεν Φόρτι είναι καθηγητής Σύγχρονης Ιστορίας στο Παν/μιο της Βαρκελώνης κι ερευνητής στο Ινστιτούτο Σύγχρονης Ιστορίας στο Παν/μιο της Λισαβόνας.

Πηγή: Αυγή

Δευτέρα, 8 Ιανουαρίου 2018

Τα Μυστικά της Τεχεράνης


Κινηματογραφικά το 2018 ξεκινάει με δυο ταινίες της περασμένης χρονιάς που δε πρόλαβα να δω. Αναφέρομαι στο αδιάφορο κι ολίγον ενοχλητικό από τις τσιρίδες των πρωταγωνιστριών Florida Project και το εξαιρετικό ιρανικό animation "Τα Μυστικά της Τεχεράνης", για το οποίο θα αναφερθώ παρακάτω.
Προσωπικά έχω ιδιαίτερη αδυναμία στα πολιτικού περιεχομένου animation, όπως το Persepolis και το Βαλς με τον Μπασίρ. Το συγκεκριμένο όμως έργο έχει μία επίκαιρη δυναμική καθώς βγήκε στις αίθουσες παράλληλα με τις μαζικές εξεγέρσεις που συμβαίνουν αυτές τις μέρες στο Ιράν. Μπορεί ακόμη να μη γνωρίζουμε αρκετά στοιχεία για τις κοινωνικές εκρήξεις της Τεχεράνης καθώς άλλοι μιλούν για αντι-ιμπεριαλιστικά κινήματα κι άλλοι για ταξικές διαφορές, όμως η ταινία μας προσφέρει μία όψη του καζανιού που χρόνια τώρα κοχλάζει σ' αυτήν την χώρα.
Η ιστορία είναι κάπως σπονδυλωτή έχοντας αρκετά κεντρικά σημεία που αποσπούν την προσοχή μας. Μία σύζυγος που ο άνδρας της βρίσκεται φυλακή κι εκείνη εργάζεται παράνομα ως πόρνη για να μεγαλώσει τον μοναχογιό της, μία άλλη σύζυγος που πνίγεται στα δεσμά του γάμου της απελπίζεται με τις άκαρπες προσπάθειες να ανοίξει τα φτερά της σε μία κοινωνία εχθρική απέναντι στις γυναίκες, ενώ μία άλλη κοπέλα που χάνει την παρθενιά της σε ένα μπαρ, λίγες μέρες πριν τον γάμο της αναζητά απεγνωσμένα τρόπο και χρήματα για να ράψει  τον παρθενικό της υμένας. Από την άλλη έχουμε έναν νεαρό φοιτητή που βρέθηκε στην πρωτεύουσα για σπουδές πάνω στη μουσική και μπλέκει σε επικίνδυνα αδιέξοδα ισλαμικής ηθικής κι ένας σύζυγος που όσο δειλός είναι στον κοινωνικό του περίγυρο τόσο αυταρχικός είναι με τη σύζυγό του στο σπίτι. Αυτά τα πρόσωπα θα συνδεθούν και θα επηρεάσουν ο ένας τη ζωή του άλλου. Όσο όμως προχωράει η ιστορία, τόσο ξετυλίγεται το κουβάρι της εχεμύθειας και πολλά μυστικά βγαίνουν στη φόρα, μ' αποτέλεσμα κάποιοι από τους χαρακτήρες να λυγίσουν απέναντι στο βάρος της ευθύνης και της ειλικρίνειας. 




Η ταινία σε κερδίζει για πολλούς λόγους. Πρώτα απ' όλα είναι ο τρόπος που γυρίστηκε. Τα πλάνα πραγματοποιήθηκαν με κανονική λήψη κι έπειτα επεξεργάστηκαν μέσω υπολογιστή για να μετατραπούν σε animation. Δε μπορώ να καταλάβω τον  σκοπός αυτής της μετατροπής, η οποία πιθανότατα να έγινε για λόγους εντυπωσιασμού. Όμως η ταινία έχει έντονη δυναμική που κατά τη γνώμη μου δε χρειαζόταν αυτή την μετατροπή για να κερδίσει παραπάνω τις εντυπώσεις. Παρ' όλα αυτά το αποτέλεσμα είναι πράγματι πολύ καλό, καθώς μ' αυτόν τον τρόπο απαλύνεται κάπως ο ανθρώπινος πόνος των ιστοριών.
Έπειτα είναι τα ευαίσθητα θέματα με τα οποία καταπιάνεται η ιστορία. Πίσω από τις μαντίλες και τις ερμητικά κλειστές πόρτες των σπιτιών, υπάρχει ένα μεγάλο κοινωνικό σύνολο που καταπιέζεται για θέματα που στον δυτικό κόσμο θεωρούνται ξεπερασμένα. Οι συγκρούσεις όμως μεταξύ ισλαμικής ηθικής κι ανθρωπιστικής απελευθέρωσης είναι σφοδρές καθώς προέρχονται από ανθρώπους με ιδιαίτερη παιδεία και μόρφωση. Είναι συγκλονιστική η μάχη του ξεπερασμένου σκοταδισμού με τις κραυγές προόδου. Φυσικά κερδισμένοι βγαίνουν όσοι έχουν την εξουσία και κινούν τα νήματα σε αντίθεση με την υπόλοιπη κοινωνία που βρίσκεται εγκλωβισμένη σε μία αέναη παγίδα. 
Επίσης μου έκανε μεγάλη εντύπωση η καθαρότητα των σκέψεων των δυο "οραματιστών" της ιστορίας, του φιλόδοξου μουσικού και της συζύγου που επιθυμεί διακαώς να εργαστεί μήπως και νιώσει χρήσιμη στην κοινωνία. Η ηθική των δυο προσώπων δείχνει πολύ πιο ειλικρινής απ' όλους τους υπόλοιπους που έχουν συμβιβαστεί κι επαναπαυθεί στο κατεστημένο. Δυστυχώς όμως η πίεση του περίγυρου είναι ασφυκτική κάνοντάς τους στο τέλος να λυγίσουν σε αντίθεση με τους υπολοίπους που καταφέρνουν να ελιχθούν και να επιβιώσουν.
Και τέλος τα βλέμματα των ηρώων είναι άκρως εκφραστικά. Τα συναισθήματα ρέουν αβίαστα ακόμα και σε μία εικόνα που έχει μετατραπεί σε animation. Η θλίψη, ο φόβος, η απόγνωση αλλά και η ελπίδα δεν μπορούν να κρυφτούν πίσω από μαντίλες και καλλιτεχνικές επεξεργασίες. 




Η ταινία παρουσιάζει ξεκάθαρα τα δυο θανάσιμα δεσμά των κατοίκων του Ιράν. Το ένα είναι η θρησκευτική δικτατορία και το δεύτερο είναι η κρατική γραφειοκρατία. Αυτά τα δυο όπλα κατά της ελευθερίας αλληλοσυνεργάζονται και σφίγγουν ταυτόχρονα τη θηλιά γύρω από το λαιμό των πολιτών. Και να μπορείς να γλιτώσεις από το ένα, πέφτεις αμέσως στα νύχια του άλλου. Την ίδια στιγμή αφήνει ελεύθερο το πεδίο στο παρακράτος το οποίο θησαυρίζει πατώντας πάνω στους εγκλωβισμένους ανθρώπους. Στις φτωχογειτονιές ξεπηδούν κρυφά ιατρεία εκτρώσεων κι άλλων γυναικολογικών ζητημάτων αλλά και γραφεία για την δημιουργία πλαστών δημοσίων εγγράφων. Ταξιτζήδες λειτουργούν ως νταβατζήδες και τα ναρκωτικά ανταλλάσσονται χωρίς διακριτικότητα στα πεζοδρόμια. 
Η υποκρισία παρουσιάζεται σε ολόκληρο το μεγαλείο της μέσα από μικρές λεπτομέρειες. Μία απ' αυτές είναι το κρυφό δάσος δορυφορικών πιάτων στις ταράτσες των σπιτιών καθώς το καθεστώς απαγορεύει την ενημέρωση των κατοίκων από διεθνή κανάλια, προσπαθώντας μ' αυτόν τον τρόπο να προστατεύσει τα ήθη και τα έθιμα του ιρανικού λαού, την ώρα που η πορνεία κι η μοιχεία βρίσκονται σε έξαρση. 
Τέλος θα ήθελα να επισημάνω πως κάθε φορά που βλέπω μία ιρανική ταινία σοκάρομαι με τις ομοιότητες που έχει η εκεί κοινωνία με τη δικιά μας. Όλοι εγκλωβιζόμαστε στον μικρόκοσμο της κλειστής κοινωνίας και πνίγουμε τις επιθυμίες μας στον φόβο του "τι θα πουν οι άλλοι". Από το να κρυβόμαστε πίσω από την φράση "τι τραβάνε αυτοί εκεί" ας αναλογιστούμε πως δεν ανήκουμε στον δυτικό τρόπο ζωής αλλά βρισκόμαστε σ' ένα ενδιάμεσο στάδιο του οποίου οι συνθήκες δεν είναι λιγότερο ύπουλες κι επικίνδυνες και με μια εκκλησία που επιμένει να επεμβαίνει σε κρατικά θέματα.
Τα "Μυστικά της Τεχεράνης" έκαναν τον κύκλο προβολών τους στην Αθήνα το ίδιο αθόρυβα με τον τρόπο που εισχώρησαν στις σκοτεινές αίθουσες. Είναι κρίμα διότι η ταινία είναι άκρως ενδιαφέρουσα, θαρραλέα κι ανατριχιαστικά επίκαιρη. 

Βαθμολογία: 7/10

Κυριακή, 7 Ιανουαρίου 2018

Η εργατική τάξη του Ιράν (δεν) πάει στον Παράδεισο



του Γιώργου Τσιάρα

Δύο εξίσου κίβδηλες και παραπλανητικές αφηγήσεις κυριάρχησαν την τελευταία εβδομάδα σε διεθνή και ελληνικά ΜΜΕ όσον αφορά τη λαϊκή -και όπως θα δούμε παρακάτω, βαθιά ταξική- εξέγερση στο Ιράν, με τους δεκάδες νεκρούς διαδηλωτές και τους χιλιάδες συλληφθέντες.
Από τη μια μεριά, τη δυτική, που φυσικά υιοθετείται άκριτα και από τα ελληνικά μέσα, κυριαρχεί το υποκριτικό στόρι του Τραμπ και των ιμπεριαλιστών ομοίων του, δηλαδή των α λα καρτ «ευαισθητούληδων» περί τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις πολιτικές ελευθερίες Ευρωπαίων: ότι δηλαδή ο ηρωικός ιρανικός λαός ξεσηκώθηκε για να ανατρέψει το θεοκρατικό, δικτατορικό καθεστώς «όπως το 2009» και να ενωθεί ξανά με τη μεγάλη οικογένεια της «διεθνούς κοινότητας», από την οποία έχει αποκοπεί εδώ και σαράντα χρόνια λόγω των κακών αγιατολάδων.
Ποιοι τα λένε αυτά; Μα φυσικά οι συστηματικοί ολετήρες και εκμεταλλευτές του ιρανικού (και όχι μόνον) έθνους, οι Βρετανοί και οι Αμερικανοί επίγονοί τους, που για χάρη του φτηνού (διάβαζε: κλεμμένου) περσικού πετρελαίου ανέτρεψαν το 1953 τον δημοκρατικά εκλεγμένο Μοσαντέκ, στη συνέχεια στήριξαν μέχρις εσχάτων το ακραία διεφθαρμένο και δολοφονικό καθεστώς του Σάχη και όταν επιτέλους ο -πράγματι μεγάλος, και σε πλήθος και σε ιστορική συνέχεια και σπουδαιότητα- περσικός λαός εξεγέρθηκε εναντίον τους, έστειλαν καταπάνω του το τότε πιστό σκυλί τους, τον Σαντάμ, σε έναν από τους πιο βρόμικους πολέμους όλων των εποχών...
Επειδή όμως και πάλι απέτυχαν να ξαναβάλουν τους Πέρσες στο μαντρί της ξενοκρατίας κι επειδή το Ιράν των 81 εκατομμυρίων ανθρώπων παραμένει πολύ μεγάλη μπουκιά για τα σάπια αποικιοκρατικά τους δόντια, βάλθηκαν έκτοτε να το εξοντώσουν με την πείνα και τον αποκλεισμό – κι ας χύνουν τώρα όσα κροκοδείλια δάκρυα θέλουν για τον «ηρωικό λαό» που, αν τους έπαιρνε, ευχαρίστως θα (ξανα-)κατέσφαζαν, είτε απευθείας είτε μέσω κάποιου πρόθυμου «αντιπροσώπου», όπως τα... δημοκρατικά καθεστώτα του Ισραήλ, της Αιγύπτου και της Σαουδικής Αραβίας.
Ξέρετε ντε, αυτούς τους καλούς, βαθιά δημοκράτες ηγέτες, σαν τον Νετανιάχου, τον Σίσι και τον μπιν Σαλμάν, με τους οποίους νταραβερίζονται και οι δικοί μας αριστεροί -όπως μπαίνεις- κυβερνώντες...

Σκοταδιστική προπαγάνδα

Εξίσου άθλιο είναι ωστόσο και το αφήγημα του θεοκρατικού, μεσαιωνικού, βαθιά σκοταδιστικού καθεστώτος της Τεχεράνης. Οπως μας ενημέρωσαν εν μέσω ενός πανεθνικού πογκρόμ καταστολής οι πραγματικοί ηγέτες της χώρας, δηλαδή ο αγιατολάχ Χαμενεΐ και ο επικεφαλής των πανίσχυρων Φρουρών της Επανάστασης, ο Τζαφάρι, όλοι ανεξαιρέτως οι διαδηλωτές είναι πράκτορες, εκπαιδευμένοι από τους ξένους εχθρούς για να ανατρέψουν τον... Παράδεισο (άλλη μια λέξη που χρωστάμε στους αρχαίους Πέρσες) της «ισλαμικής δημοκρατίας» – και ως τέτοιοι αντιμετωπίζονται με άγρια καταστολή, ξύλο, σφαίρες στο ψαχνό και φυσικά χιλιάδες συλλήψεις στον σωρό και τα πατροπαράδοτα βασανιστήρια πίσω από τα σίδερα.
Και μόνον οι εικόνες των μαζικών φιλοκυβερνητικών (αντι-)διαδηλώσεων της Τετάρτης, με τις χιλιάδες γυναίκες με τα μαύρα τσαντόρ και τους αμέτρητους κληρικούς με τα μαύρα τουρμπάνια (δείγμα, υποτίθεται, της απευθείας αιματολογικής σύνδεσής τους με τη φαμίλια του Προφήτη) να αλαλάζουν «Θάνατος στον Τραμπ» και να καίνε ξένες σημαίες, στους ίδιους δρόμους που οι γείτονές τους διαδήλωναν προχτές για το ψωμί, δείχνουν πόσο βαθιά νυχτωμένο και κολλημένο σε περασμένους αιώνες, για να μην πούμε χιλιετίες, είναι το καθεστώς της Τεχεράνης, αλλά και όσοι «αριστεροί» επιμένουν να το στηρίζουν, τρώγοντας αμάσητο το παραμύθι των μουλάδων στο όνομα του αντι-ιμπεριαλιστικού αγώνα.

Ταξικά χαρακτηριστικά

Πάμε τώρα να δούμε τι πραγματικά συμβαίνει πίσω από τον δίδυμο φερετζέ του ισλαμικού «Παραδείσου» και της δυτικής προπαγάνδας.
Σε αντίθεση λοιπόν με τον πολιτικό ξεσηκωμό του 2009, που κάποιοι ξένοι ονόμασαν τότε «Πράσινη Επανάσταση» και υποστηρίχθηκε κυρίως από τα ανώτερα στρώματα των μεγάλων πόλεων, και ιδιαίτερα των σχετικά καλοβαλμένων βόρειων, «αστικών» συνοικιών της Τεχεράνης, που προσπάθησαν (και εν μέρει το κατάφεραν, παρά την καταστολή) να επιταχύνουν το άνοιγμα προς τη Δύση, αλλά και την «απελευθέρωση» της οικονομίας προς όφελος των εχόντων, η τωρινή εξέγερση έχει βαθιά ταξικά χαρακτηριστικά, καθώς υποστηρίχτηκε πρωτίστως από τη φτωχολογιά και την εργατιά της επαρχίας και πυροδοτήθηκε (όπως και οι περισσότερες αδικοσκοτωμένες εξεγέρσεις της λεγόμενης «αραβικής άνοιξης» του ‘11) από τα οικονομικά, πρωτίστως, προβλήματα: την ακρίβεια, την ανεργία, την αυξανόμενη εισοδηματική ανισότητα.
Για την ακρίβεια, η «σκανδάλη» που έβγαλε τον κόσμο στους δρόμους της Μασχάντ και των άλλων εργατουπόλεων, όπως το Αράκ, την προπερασμένη Πέμπτη, δεν ήταν κάποιο κωδικοποιημένο μήνυμα των «αντεπαναστατικών δυνάμεων» του εξωτερικού, αλλά η κατάθεση του νέου προϋπολογισμού λιτότητας από τον «μετριοπαθή» πρόεδρο/μουλά Ροχανί, που προβλέπει μεταξύ άλλων την περικοπή των κρατικών επιδοτήσεων -και άρα την άμεση αύξηση των τιμών κατά 50%- σε καύσιμα, ηλεκτρικό ρεύμα, βασικά τρόφιμα (όπως τα αυγά και τα κοτόπουλα) και άλλα αγαθά πρώτης ανάγκης, αλλά και την περαιτέρω επιτάχυνση των ιδιωτικοποιήσεων κρατικών επιχειρήσεων, στο πλαίσιο του «ανοίγματος» (ή, αν προτιμάτε, της προετοιμασίας για το μαζικό ξεπούλημα) όχι μόνον προς τους ξένους, αλλά και τους ντόπιους επενδυτές.

Οι πραγματικοί λόγοι

Ακόμη και σκληροπυρηνικοί υποστηρικτές των αγιατολάδων φαίνεται πως εξεγέρθηκαν απέναντι σε αυτή τη συνεχή επίθεση λιτότητας, την καλπάζουσα ανεργία (13% επίσημα και η νεανική φαίνεται πως ξεπερνά το 40%, σε μια από τις χώρες με τον νεότερο ηλικιακά πληθυσμό του κόσμου), την απληρωσιά (πολλοί από τους ντόπιους «επενδυτές» καθυστερούν τις πληρωμές στα εργοστάσιά τους, κλέβουν τις ασφαλιστικές εισφορές ή προχωρούν σε δόλιες πτωχεύσεις με τις «πλάτες» των μουλάδων, καλή ώρα σαν τους δικούς μας μπαταξήδες...), αλλά και την αδιαφορία του καθεστώτος για τα αυξανόμενα ποσοστά της φτώχειας, που, σύμφωνα με τα στοιχεία των ίδιων των «Φρουρών της Επανάστασης», πλήττει σήμερα πάνω από το 50% του πληθυσμού.
Ειδικά ο πετρελαϊκός κλάδος και η βαριά βιομηχανία «βράζουν», όπως άλλωστε και τα εκατομμύρια των φτωχών φοιτητών που, πέρα από τους τρομερούς θρησκευτικούς και κοινωνικούς περιορισμούς και καταναγκασμούς της θεοκρατίας, δεν βλέπουν «φως» και μέλλον ούτε στον κόσμο της εργασίας: μόνο το τελευταίο εξάμηνο έχουν πραγματοποιηθεί στην Τεχεράνη και άλλες πόλεις δεκάδες μαχητικές διαδηλώσεις και στάσεις εργασίας για τέτοια, καθαρά ταξικά θέματα - χωρίς φυσικά να συγκινηθεί κανείς στη Δύση.
Και η ισλαμική επανάσταση έχει αποκτήσει, βλέπετε, τη νομενκλατούρα της, τους πατρίκιους και τους πληβείους της.
Και μπορεί η συμφωνία για τον περιορισμό των πυρηνικών φιλοδοξιών του Ιράν να άνοιξε ένα εμπορικό «παράθυρο» προς τον υπόλοιπο κόσμο, αλλά όλα δείχνουν ότι τα κέρδη από αυτό το μικρό ρήγμα στο ασφυκτικό εμπάργκο δεν έφτασαν ούτε και πρόκειται σύντομα να φτάσουν στους πολλούς.
Μια πρόσφατη ανεξάρτητη έκθεση (της World Wealth and Income Database, στηριγμένη σε στοιχεία του 2013), που εντοπίσαμε στον εξαιρετικό ιστότοπο www.wsws.org, έδειξε ότι, όπως ακριβώς και στην.... ανεπτυγμένη Δύση, η ανισότητα καλπάζει: το πλουσιότερο 1% του πληθυσμού, η ελίτ δηλαδή, μονοπωλεί το 16,3% του ΑΕΠ, και το πλουσιότερο 10% το 48%, ενώ η λοιπή «πλέμπα» δουλεύει για μισθούς πείνας...
Σας θυμίζει κάτι; Ταυτόχρονα, η λαϊκή δυσφορία τροφοδοτείται και από τα τεράστια ποσά που ξοδεύονται, αλλά και τους χιλιάδες θανάτους «εθελοντών» σε μακρινούς πολέμους (Ιράκ, Συρία, Υεμένη κ.α.), στο πλαίσιο του στρατηγικού σχεδίου της Τεχεράνης για τη δημιουργία ενός «σιιτικού τόξου» που θα φτάνει ώς τη Μεσόγειο. Παράδεισος κι αυτός να σου πετύχει - για λίγους και εκλεκτούς.

Πηγή: Εφημερίδα των Συντακτών

Πέμπτη, 4 Ιανουαρίου 2018

Οι καλύτερες ταινίες του 2017




Το 2017 διαφέρει πολύ από τις προηγούμενες δύο χρονιές. Ξεκίνησε δυναμικά με ένα μπαράζ εξαιρετικών πολιτικοποιημένων ταινιών εξ ανατολής, κάτι το οποίο μου άνοιξε για τα καλά την κινηματογραφική μου όρεξη. Η συνέχεια υπήρξε το ίδιο εντυπωσιακή με ταινίες ανθρωποκεντρικές που είχαν κύριο γνώρισμα την δυσκολία των προσωπικών μας σχέσεων ενώ από το καλοκαίρι κι έπειτα ακολούθησαν αρκετές αξιόλογες ταινίες που είχαν ως θέμα τους την Τέχνη και τον ρόλο της τόσο στη σημερινή εποχή όσο και στη ζωή τόσο των δημιουργών όσο και του καθενός μας.
Κάπου στα μισά της άνοιξης ενθουσιάστηκα πολύ με μία ταινία, που αμέσως την θεώρησα ως την καλύτερη της χρονιάς. Ως αδιαφιλονίκητο φαβορί πορευόταν μέχρι το φθινόπωρο όπου έπσε σε μία πρωτότυπη αλλά άκρως συγκινητική κι ανθρώπινη ταινία. Το δίλημμα ήταν μεγάλο και με προβλημάτισε αρκετά. Οφείλω να ομολογήσω πως η επιλογή της καλύτερης ταινίας δεν μου ήταν εύκολη για μια ακόμη φορά.
Στις μεγάλες απογοητεύσεις της χρονιάς συγκαταλέγονται η Σιωπή του Σκορσέζε, το Mother του Αρονόφσκι και το Τετράγωνο του Ρούμπεν Εστλουντ.
Ας ξεκινήσουμε λοιπόν με τις δικές μου καλύτερες ταινίες της χρονιάς (για περισσότερη κριτική, πατήστε πάνω στους τίτλους των ταινιών):


10. Νυκτόβια Πλάσματα



Η ταινία με την οποία ξεκίνησε η χρονιά. Για μία ακόμη φορά ο Τομ Φορντ με ενθουσίασε με την κομψότητά του τόσο στα πλάνα όσο και στα πρόσωπα της ιστορίας. Αδιέξοδες σχέσεις, μοναχικές κι απρόσωπες κοινωνίες, έργα τέχνης άνευ ουσίας και μία μπουρζουαζία που τρέφεται από τις σάρκες της για να επιβιώσει. Όλα αυτά άψογα ντυμένα με την υπέροχη μουσική του Abel Korzeniowski. Καλοδουλεμένο σενάριο, πρωτοτυπία ως θρίλερ κι εξαιρετικές ερμηνείες. Μοναδικό αρνητικό της ταινίας, η προώθηση της βίας ως μοναδικό εργαλείο ηθικής δικαίωσης.


9. Ο Εμποράκος



Η ταινία με είχε κερδίσει εξαρχής από το γεγονός ότι όλη η ιστορία εξελίσσεται γύρω από το εκπληκτικό έργο του Άρθουρ Μίλερ, "Ο Θάνατος του Εμποράκου", το οποίο είχα λατρέψει μέσα από την ταινία του Φόλκερ Σλέντορφ με πρωταγωνιστές τους Ντάστιν Χόφμαν και Τζον Μάλκοβιτς. Όμως παρακολουθώντας την ταινία του Ασκάρ Φαραντί, διαπίστωσα τις εκπληκτικές ομοιότητες της ιρανικής κοινωνίας με την δικιά μας. Η καθημερινή ρουτίνα που απομυζά ενέργεια από τους κατοίκους μιας μεγάλης πόλης, οι οποίοι προσπαθούν να σώσουν κάτι από το είναι τους μέσα από την τέχνη του θεάτρου. Ένα όμως αναπάντεχο γεγονός μπορεί να ανατρέψει ολόκληρη την εύθραυστη ισορροπία δημιουργώντας ανεξέλεγκτες εκρήξεις με μη αναστρέψιμες συνέπειες. Κύριο χαρακτηριστικό της ταινίας είναι οι ρωγμές και οι φθορές στους τοίχους που συναντάμε σε κάθε πλάνο, κάτι που συσχετίζεται με τη σύγχρονη κοινωνία, η οποία έχοντας χάσει τις ρίζες της πατάει πάνω σε ετοιμόρροπα θεμέλια, ενώ έχοντας αλλοιώσει την ταυτότητά της στο βωμό της παγκοσμιοποίησης, έχει υποστεί τρομερή φθορά στο πέρασμα του χρόνου.


8. Blade Runner 2049



Δεν υπήρξα θαυμαστής της πρώτης ταινίας ούτε περίμενα με ανυπομονησία τη συνέχειά της. Όμως η ταινία με κέρδισε αναπάντεχα. Το Blade Runner 2049 στηρίχθηκε σε ένα έξυπνα καλογραμμένο σενάριο και σε ένα πετυχημένο πάντρεμα φιλμ νουάρ με δυστοπικά τοπία. Ένα μοντέρνο υπαρξιακό θρίλερ με αρκετές σκηνές σιωπής που δίνουν τη δυνατότητα στον θεατή να προβληματιστεί και να αναζητήσει λύσεις στους γρίφους που του παρουσιάζονται κατά τη διάρκεια της ταινίας. Τα πλάνα ανεβάζουν την σκηνοθεσία σε άλλα επίπεδα ενώ η μουσική θυμίζει αρκετά το υπέροχο θρυλικό σάουντρακ του Vangelis.  Ωστόσο η ταινία κερδίζει για πολλούς ακόμη λόγους τις εντυπώσεις. Τα σκηνικά, οι ερμηνείες, η ενδυματολογία των προσώπων, το στήσιμο των εσωτερικών χώρων, οι προοπτικές που εκτυλίσσεται η δράση, η μουσική κι η ατμόσφαιρα σίγουρα θα μείνουν ως ένα εξαιρετικό παράδειγμα για μελλοντικές ταινίες αντίστοιχου είδους.


7. Afterimage



Το Afterimage ή αλλιώς Μετείκασμα στα ελληνικά, είναι ένα από τα αξιοπρεπέστατα αριστουργήματα που περνούν διακριτικά από τις σκοτεινές αίθουσες.Η ταινία είναι άκρως ενδιαφέρουσα διότι μπορεί να χωριστεί και να αναγνωσθεί σε πολλά επίπεδα. Στο πολιτικό κομμάτι, ο Βάιντα αναθεματίζει τον καταστρεπτικό ρόλο του σταλινικού καθεστώτος (και κάθε καθεστώτος) απέναντι στην ελευθερία έκφρασης των ανθρώπων. Στο καλλιτεχνικό κομμάτι η ταινία αναλύει τον ρόλο της Τέχνης προς το κοινό. Προσωπικά μου πρόσφερε μία ενδιαφέρουσα εξήγηση στο ρόλο της αφηρημένης τέχνης. Επίσης, η ερμηνεία του Μπόγκουσλαβ Λίντα είναι συγκλονιστική.


6. Υποψίες



Η ταινία του Εμίν Αλπέρ τιμήθηκε με το ειδικό βραβείο της επιτροπής στην Βενετία, αλλά για μένα αξίζει μεγαλύτερη αναγνωρισιμότητα λόγω του ειλικρινούς και το διορατικού της βλέμματος με τον σκηνοθέτης να μας παρουσιάζει τη ζωή σε μία από τις παραγκουπόλεις της Τουρκίας έχοντας ως φόντο τους θεόρατους ουρανοξύστες της Κωνσταντινούπολης. Οι ερμηνείες των ηθοποιών είναι εξαιρετικές αλλά προσωπικά ξεχώρισα τον αξιαγάπητο σκυλάκο που τραυματίστηκε από τον αδελφό του πρωταγωνιστή. Η ταινία επίσης είναι πλούσια σε συμβολισμούς. Το χάσμα των αδελφών συσχετίζεται με το χάσμα των κοινωνικών στρωμάτων της γειτονικής χώρας ενώ οι απανωτές εκρήξεις που ακούγονται στη ταινία υποδηλώνουν το επερχόμενο ξέσπασμα των του τουρκικού λαού (η ταινία γυρίστηκε λίγο πριν το αποτυχημένο-σκηνοθετημένο πραξικόπημα). Για μία ακόμη φορά η κινηματογραφική σχολή της Τουρκίας εντυπωσιάζει με την ορθή πολιτική της ματιά, όμως η συγκεκριμένη ταινία είναι ανατριχιαστικά προφητική γι' αυτά που συμβαίνουν στην Τουρκία σήμερα.


5. Μανιφέστο



Το Μανιφέστο είναι ένα από τα ομορφότερα αλλά και πιο δύσκολα κινηματογραφικά δοκίμια των τελευταίων χρόνων. Αρχικά το έργο προοριζόταν για ένα εικαστικό installation που παιζόταν σε διάφορα καλλιτεχνικά φεστιβάλ ανά τον κόσμο, αλλά ο δυναμισμός του ήταν τόσο μεγάλος που ώθησε τον δημιουργό να το μοντάρει μετατρέποντάς το σε ταινία. Έτσι δημιούργησε ένα αυθεντικό μανιφέστο πλούσιο με τις σημαντικότερες καλλιτεχνικές, πολιτικές και κοινωνικές διακηρύξεις του 20ου αιώνα. Ο Τζούλιαν Ρόζεφελντ επέλεξε την Κέιτ Μπλάνσετ να υποδυθεί δεκατρία διαφορετικά πρόσωπα, διότι εντυπωσιάστηκε από το παίξιμο της στον ρόλο του Μπομπ Ντίλαν που της ζήτησε να υποδυθεί όλους τους παραπάνω ρόλους. Η ταινία λειτουργεί ως ένα κατηγορώ στα σημερινά κοινωνικοπολιτικά αδιέξοδα και στην κενότητα της σύγχρονης τέχνης ενώ ταυτόχρονα προσφέρει απλόχερα τροφή για σκέψη για του οδεύουμε ως κοινωνία. Όμως η συγκεκριμένη δοκιμιακή ταινία γίνεται περισσότερο αγαπητή καθώς ολοκληρώνεται με έναν άκρως αισιόδοξο τρόπο .


4. Εγώ, ο Κολοκυθάκης



Σε κάθε κινηματογραφικό έτος υπάρχει κι ένα animation που μου κλέβει την καρδιά σε σημείο να το λατρεύω πολύ περισσότερο κι από την καλύτερη ταινία της χρονιάς. Φέτος ήταν η σειρά του υπέροχου Κολοκυθάκη να με γεμίσει με αμέτρητα συναισθήματα.Το εντυπωσιακό της συγκεκριμένης ιστορίας είναι πως ενώ το σενάριο είναι δακρύβρεχτο και στενάχωρο, μας παρουσιάζεται με τόσο όμορφο τρόπο που μας προκαλεί μία απερίγραπτη χαρμολύπη. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα κατά τη διάρκεια της ταινίας, ένα χαμόγελο να μένει μόνιμο στα χείλη μας κι ένας πόνος να γίνεται όλο και πιο αισθητός στην καρδιά μας. Η ταινία είναι γεμάτη υπέροχα χρώματα τα οποία παίζουν το δικό τους ιδιαίτερο ρόλο στην αφύπνιση των ναρκωμένων παιδικών μας συναισθημάτων. Αυτό όμως που με μάγεψε πιο πολύ στην ταινία, είναι τα τεράστια μάτια στα ήδη μεγάλα κεφάλια των ηρώων. Είναι εντυπωσιακό πως ένα άψυχο αντικείμενο, όπως είναι οι κούκλες του έργου, αποκτά τόση εκφραστικότητα. Καρφώνεσαι στα μάτια του καθενός κι αμέσως βλέπεις ολόκληρο τον ψυχικό του κόσμο. Και μ' αυτόν τον τρόπο δένεσαι με όλους τους χαρακτήρες. Ένα δεύτερο δυνατό στοιχείο της ταινίας είναι οι φωνές. Είναι τόσο πετυχημένο το δέσιμο των φωνών με τις κούκλες που μεμιάς ξεχνάς ότι βλέπεις ένα animation


3. Δουνκέρκη



Η αντιπολεμική ταινία του Κρίστοφερ Νόλαν, Δουνκέρκη ξεχωρίζει αρχικά για το ιστορικό της θέμα, κάτι το οποίο την χαρακτηρίζει ως ταινία επιβίωσης κι όχι πολεμική. Τι είναι όμως αυτό που κάνει την συγκεκριμένη ταινία ξεχωριστή στο είδος της; Πρώτα απ' όλα εντυπωσιάστηκα με την απουσία φλύαρων προσώπων, κάτι που μ' έχει κουράσει πολύ σε άλλες αντιπολεμικές ταινίες. Το δεύτερο χαρακτηριστικό της ταινίας είναι η εξιστόρηση των γεγονότων και το τρίτο χαρακτηριστικό είναι τα υπέροχα πλάνα. Κάθε σκηνή έχει ιδιαίτερη ισορροπία αλλά και μεγάλο βάθος. Αυτό όμως που κάνει την Δουνκέρκη ιδιαίτερη είναι η οπτική της γωνία στο ιστορικό γεγονός κι ο τρόπος που το προβάλλει. Για πρώτη φορά ο εχθρός είναι αόρατος. Σε κανένα πλάνο δε βλέπουμε Γερμανούς. Η παρουσία του εχθρού γίνεται αισθητή κυρίως με τον ήχο των αεροπλάνων, τη βροχή των σφαιρών και με τις εκρήξεις των οβίδων.Σ' αυτό το χαρακτηριστικό της ταινίας, μάλλον έχουμε το πάντρεμα του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου με τον σημερινό μεγάλο πόλεμο της τρομοκρατίας στην Ευρώπη. Τέλος η ταινία περνάει επίκαιρα πολιτικά μηνύματα, δίνοντας με τον τρόπο της ένα ισχυρό χαστούκι στο Brexit. Το Δουνκέρκη δεν είναι μόνο μία εξαιρετική αντιπολεμική ταινία. Γίνεται παράλληλα μια βιωματική εμπειρία για κάθε θεατή που καταφέρνει να αιχμαλωτίστει από το πρώτο λεπτό, κι αυτό οφείλεται τόσο από την εκπληκτική φωτογραφία του Χόιτε βαν Χοϊτέμα όσο κι από τα δυνατά ηχητικά εφέ του Ρίτσαρντ Κινγκ


2. Ακριβώς το Τέλος του Κόσμου



Πόσες φορές μας έχει τύχει να φεύγουμε από τη σκοτεινή αίθουσα και να περιφερόμαστε σιωπηλοί και προβληματισμένοι γι' αρκετή ώρα στους δρόμους της Αθήνας. Αυτό έπαθα μετά την προβολή της ταινίας "Ακριβώς το Τέλος του Κόσμου" (Juste la Fin du Monde) η οποία τιμήθηκε με το Μεγάλο Βραβείο στο φεστιβάλ των Κανών. Η ομορφιά αυτού του έργου που το κάνει ξεχωριστό, βρίσκεται στην ανάλυση που κάνει για τα βαθύτερα νοήματα των ανθρωπίνων σχέσεων. Πόσο μάλλον όταν αυτές οι σχέσεις είναι οικογενειακές. Οι διάλογοι που αναπτύσσονται στην ταινία, μου δημιούργησαν ένα περίεργο βάρος στο στήθος το οποίο όλο και μεγάλωνε, προετοιμάζοντας με για την επερχόμενη έκρηξη του φινάλε. Η επίτευξη αυτής της φορτισμένης συναισθηματικής κατάστασης έγινε με την συνδρομή των εκπληκτικών ερμηνειών κι από τους πέντε ηθοποιούς. Με μεγάλη ευκολία ο Βενσάλ Κασέλ έγινε μισητός, η Μαριόν Κοτιγιάρ αξιολύπητη, η Λέα Σεϋντου ανώριμη κι η Νάταλι Μπάι ασυμπάθιστη. Αντιθέτως ο πρωταγωνιστής κρατώντας αποστάσεις από τους δικούς του, γίνεται παράλληλα αινιγματικός κι απρόσιτος και με τους θεατές. Ο σκηνοθέτης παρουσίασε με αρκετά έξυπνο τρόπο το γεγονός πως όσο πιο ανασφαλής είναι ένας άνθρωπος τόσο πιο θορυβώδης γίνεται ενώ ταυτόχρονα έκρουε τον κώδωνα του κινδύνου πως σε λίγα χρόνια θα επικρατήσει η δικιά μας γενιά, στην οποία δυστυχώς υπερτερούν ανεύθυνοι κι απαίδευτοι άνθρωποι, οι οποίοι είναι στενόμυαλοι κι εγωιστές. Μέσα όμως στον επερχόμενο σκοταδισμό θα υπάρχουν κάποιοι άνθρωποι, οι οποίοι σε πείσμα των καιρών θα χτίζουν τη δικιά τους ουτοπία, έχοντας από νωρίς χαράξει έναν μοναχικό δρόμο.


1. Loving Vincent



Το "Loving Vincent" άνετα χαρακτηρίζεται ως ένα θαύμα της Τέχνης όπου ζωγραφική, κινηματογράφος, ποίηση, δοκίμιο και μουσική, έδεσαν τόσο όμορφα, προσφέροντάς μου ένα αξεπέραστο και μοναδικό διαμάντι. Όλη η ταινία είναι γυρισμένη μέσα από τους πίνακές του, καθώς ένα μεγάλο μέρος της παρακαταθήκης που άφησε ο σπουδαίος αυτός ζωγράφος ζωντανεύει στην μεγάλη οθόνη. Γνωστοί πίνακες όπως ο Έναστρος Ουρανός, το Κίτρινο Σπίτι, το Γαλάζιο Δωμάτιο, η Βεράντα του καφενείου την νύχτα, το Νυχτερινό Καφενείο, η Εκκλησία της Οβέρ σιρ Ουάζ, Στο κατώφλι της αιωνιότητας, η Μούσμε κι άλλοι τόσοι αποκτούν υπόσταση και γίνονται σημεία δράσης κι εξέλιξης στην ιστορία. Η ταινία είναι ένα ξεχωριστό αριστούργημα για πολλούς λόγους. Πρώτα απ' όλα έχει δημιουργηθεί εξ'ολοκλήρου από χέρια ζωγράφων. Εικαστικοί έχουν δώσει ζωή σε πίνακες όπου μέσα σ' αυτούς κινούνται οι φιγούρες κι εξελίσσεται ολόκληρη η ιστορία. Έχω γράψει πολλές φορές πως μία ταινία κερδίζει εντυπώσεις από κάποιες σκηνοθετικές "πινελιές". Η συγκεκριμένη ταινία είναι γεμάτη απ' αυτές. Τα τοπία, οι κλειστοί χώροι κι οι φιγούρες βρίσκονται σε μία συνεχή κίνηση κι αυτό χάρη στις συνεχόμενες πινελιές που ανανεώνουν τα πλάνα. Όμως αυτό που μένει σταθερό είναι το βλέμμα των προσώπων. Μάτια καθαρά γεμάτα γυαλάδα και λεπτομέρεια που τα κάνει απόκοσμα ζωντανά σε έναν κόσμο ζωγραφιστό. Έπειτα ήταν οι έντονες εναλλαγές. Το παρόν παρουσιαζόταν με το ύφος του Βαν Γκογκ ενώ το παρελθόν γινόταν ασπρόμαυρο και πιο καθαρό ζωγραφιστά, δίνοντας την αίσθηση ταινιών του ασπρόμαυρου κινηματογράφου. Σε κάθε ασπρόμαυρο πλάνο ερχόμασταν και πιο κοντά στον πλούσιο κι ευαίσθητο ψυχικό κόσμο του καλλιτέχνη ενώ στα έγχρωμα πλάνα συναντούσαμε το ταλέντο του αλλά και την προσπάθειά του να περιγράψει τον κόσμο όπως ο ίδιος τον έβλεπε. Ταυτόχρονα η ταινία μας μεταφέρει τη κραυγή ενός ασυμβίβαστου καλλιτέχνη, ο οποίος μας συμβουλεύει να γυρίσουμε την πλάτη σ' όλα αυτά τα καθάρματα που καταστρέφουν κάθε έννοια και μορφή της Τέχνης, και μας παροτρύνει να βαδίσει ο καθένας τον δικό του μοναχικό δρόμο αρκεί να είναι ειλικρινής γεμάτος ουσία, πάθος κι έρωτα. Το "Loving Vincent" δεν είναι μία ακόμη κινηματογραφική ταινία πάνω στο έργο ενός καλλιτέχνη αλλά μία απερίγραπτη εμπειρία συγκίνησης, αισιοδοξίας κι αγάπης για τη ζωή. Μία εκπληκτική αποτύπωση του έρωτα με όλη τη σημασία της λέξεως. Ένας ύμνος στους ανθρώπους που τους τρώει η μοναξιά επειδή ξεχωρίζουν, πέφτοντας έτσι στην παγίδα της επιθυμίας να μοιάσουν στους υπόλοιπους ή να αποδείξουν την αξία τους σε μία κενή κι αδιάφορη κοινωνία. 

Τετάρτη, 3 Ιανουαρίου 2018

Ιράν: Οι διαφορές από το το 2009



του Κώστα Ράπτη

Πέντε ημέρες μετά το αρχικό ξέσπασμα των διαδηλώσεων που συνταράζουν το Ιράν και φέρονται να έχουν προκαλέσει το θάνατο 15 ανθρώπων (υπό ποικίλες και κάποτε αδιευκρίνιστες συνθήκες) και τη σύλληψη άλλων 250, τα ερωτήματα που προκύπτουν είναι περισσότερα από τις απαντήσεις.
Το διεθνές ακροατήριο αυθορμήτως τείνει να κάνει την σύγκριση με το "Πράσινο Κίνημα" του 2009, όμως οι διαφορές του τότε με το τώρα είναι χαρακτηριστικές.
Το "Πράσινο Κίνημα", έφθασε στην κορύφωσή του να κατεβάζει περισσότερους από ένα εκατομμύριο διαδηλωτές στους δρόμους της Τεχεράνης, είχε γνωστή ηγεσία και σαφή πολιτικά αιτήματα, με ορίζοντα την εξασφάλιση περισσότερων πολιτικών ελευθεριών εντός του υφιστάμενου καθεστώτος, ενώ η απήχησή του εστιαζόταν κυρίως στη φοιτητική νεολαία και τους επαγγελματίες των μεγάλων αστικών κέντρων. Υπενθυμίζεται ότι το "Πράσινο Κίνημα" πυροδοτήθηκε από την (αποδιδόμενη σε νοθεία) εκλογική ήττα του μεταρρυθμιστή υποψήφιου προέδρου και πρώην πρωθυπoυργού Mirhossein Mousavi.
Το τωρινό κύμα διαδηλώσεων ξεκίνησε από τη Μασχάντ (την πόλη του μεγάλου σιιτικού προσκυνήματος του Ιμάμη Ρεζά), με οικονομικά αιτήματα και εμφανή ενθάρρυνση από συντηρητικούς αντιπάλους της κυβέρνησης Rowhani και επεκτάθηκε σε αρκετές άλλες επαρχίες, χωρίς να αγγίξει ουσιαστικά τα δύο μεγαλύτερα αστικά κέντρα (Τεχεράνη και Ταυρίδα). Νεανικό στη σύνθεση, συγκριτικά περιορισμένο σε αριθμητικό όγκο, αντιφατικό στα συνθήματά του (από τα οποία απουσιάζει απολύτως οποιαδήποτε αναφορά σε μεταρρυθμιστές ηγέτες), το κίνημα των τελευταίων ημερών μοιάζει διάχυτο και ακέφαλο, γεγονός που γεννά αμηχανία στην πολιτική ελίτ όλων των αποχρώσεων.
Είναι χαρακτηριστικό ότι ο πρόεδρος Rowhani υπεραμύνθηκε του δικαιώματος των πολιτών να διαμαρτύρονται (αντιδιαστέλλοντάς το προς τους "βανδαλισμούς"), ενώ πολλοί επώνυμοι συντηρητικοί αντίπαλοί του εξέφρασαν την "κατανόησή" τους για τη λαϊκή δυσαρέσκεια. Η δε κατασταλτική ισχύς του κράτους, που γνωρίζουμε ότι στο Ιράν μπορεί να είναι αμείλικτη, δεν έχει αξιοποιηθεί πλήρως -γεγονός που πιθανότατα παραπέμπει σε εκτίμηση της κυβέρνησης ότι το κίνημα προορίζεται σύντομα να ξεφουσκώσει και ότι σε κάθε περίπτωση οι εικόνες βίας αποτελούν το μεγαλύτερο όπλο που αναζητούν ο Donald Trump και οι σύμμαχοί του για να νομιμοποιήσουν τις σχεδιαζόμενες νέες κυρώσεις κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας, κάμπτοντας τις σχετικές ευρωπαϊκές αντιστάσεις.
Σε κάθε περίπτωση, η πολιτική μάχη μεταρρυθμιστών και συντηρητικών του Ιράν διανύει μια λεπτή φάση (δεδομένης και της μάχης διαδοχής που προοιωνίζεται η κακή κατάσταση της υγείας του ανώτατου ηγέτη αγιατολλάχ Αλί Χαμενεϊ), με αιχμή μάλιστα την οικονομία: οι συντηρητικοί διεκτραγωδούν την αύξηση της τιμής των αυγών και πουλερικών κατά 40% (που προκλήθηκε από προσωρινή έλλειψη λόγω επιζωοτίας) και κυρίως την αναμενόμενη αύξηση της τιμής των καυσίμων κατά 50%, λόγω της φιλελεύθερης πολιτικής περιορισμού των επιδοτήσεων που ακολουθεί ο Rowhani. Ο τελευταίος, σε πολυσυζητημένη κοινοβουλευτική αγόρευσή του στις 10 Δεκεμβρίου ανέφερε ότι οι περικοπές υπήρξαν μεγαλύτερες του επιθυμητού προκειμένου να διατηρηθεί στα υφιστάμενα επίπεδα η επιδότηση θρησκευτικών ιδρυμάτων (προφανώς προσκείμενων στον ανώτατο ηγέτη), τα οποία αποτελούν αφανείς παίκτες της οικονομίας.
Κατά τα λοιπά, πρόσφατα μέτρα ελαστικοποίησης της πολιτικής σε θέματα "νόμου και τάξης" (μερική αποποινικοποίηση της παραβίασης των ισλαμικών ενδυματολογικών κωδίκων από τις γυναίκες στα αστικά κέντρα, αναστολή εκτέλεσης των θανατικών ποινών για εμπόριο ναρκωτικών σε ποσότητα κάτω των δύο κιλών, κ.ο.κ.) ενδεχομένως να ερμηνεύθηκαν ως σημάδια αποδυνάμωσης του καθεστώτος από τους διαδηλωτές.
Τόσο στον οικονομικό όσο και στον κοινωνικό τομέα πάντως, ο Rowhani έχει μία (τελευταία;) ευκαιρία να αξιοποιήσει την αναταραχή για την προώθηση της ατζέντας του και τον παραμερισμό των αντιπάλων του (επανεκλέχθηκε άλλωστε πριν από μόλις επτά μήνες με ποσοστό 57% σε μία αναμέτρηση όπου η συμμετοχή ξεπέρασε το 70%), αρκεί να δείξει ότι "εισακούει" τα αιτήματα των πολιτών.
Αντιμετωπίζει, ωστόσο, μιαν αντικειμενική δυσκολία κατά το ότι η κεντρική του επαγγελία για ανάταξη της οικονομίας μέσω της επαναπροσέγγισης με τη Δύση δεν υλοποιήθηκε.
Σε αντίθεση πάντως με τις προσδοκίες που διατυπώνει ο Donald Trump περί αλλαγής καθεστώτος, οι τωρινές διαδηλώσεις μοιάζουν περισσότερο να αποτελούν το ξέσπασμα εκείνου του τμήματος της κοινωνίας το οποίο δεν έχει προσδοκίες καμίας αλλαγής και δεν εκπροσωπείται πολιτικά κατά κανέναν τρόπο.

Πηγή: capital.gr

Τρίτη, 2 Ιανουαρίου 2018

Απόπειρα μιας σύντομης πραγματείας περί χρόνου



του Αντρέα Μπεντεβή

Χωρίζουμε τον χρόνο σε αριθμημένες κατανομές ημερών, νυχτών, εβδομάδων, μηνών και ετών. Ολόκληρος ο χρόνος-είτε σαν φυσικό μέγεθος, είτε σαν κοινωνικό γεγονός-απαλλοτριωμένος από τις εξουσιαστικές, αποξενωτικές κοινωνικές σχέσεις-παραγωγή, κατανάλωση ή ακόμα και αυτό που οριοθετείται σαν ''ελεύθερος χρόνος''-δεν ανήκει στα άτομα γενικά. Δεν ανήκει σε κανέναν ξεχωριστά.
Ο κυκλικός χρόνος των νομαδικών λαών που σαν ανώτερη εξέλιξη τους σημειώνουμε τις γιορτές αφιερωμένες στα φυσικά φαινόμενα, ή ακόμα ο κυκλικός χρόνος των ανατολικών θρησκειών που προϋποθέτει και προβλέπει την αιωνιότητα, εξελίχθηκε στον γραμμικό χρόνο των μονοθεϊστικών θρησκειών, όπου η εξέλιξη νοείται σαν μία διαδικασία με αρχή (την θεϊκή χρονική στιγμή απαρχής του κόσμου) και ένα εσχατολογικό τέλος, που θα συμβεί και αυτό κάποια χρονική στιγμή και που νοηματοδοτεί με αλλοτριωτικούς, αρνητικούς όρους ολόκληρο τον ενδιάμεσο βίο: Την ανθρώπινη ιστορική κίνηση και τον κάθε συνθλιβόμενο από αυτήν την μυλόπετρα ατομικό βίο.
Όπως συμβαίνει και σε όλες τις μεγάλες εξελικτικές τομές στην πορεία του ανθρώπου στον χωροχρόνο, όπου η μία περίοδος υπεισέρχεται λαθραία στην επόμενη, σημάδια της κυκλικής αντίληψης του χρόνου εντοπίζονται σαφώς και μέσα στον γραμμικό χρόνο. Ο διαλεκτικός χρόνος, ο χρόνος της κλασικής φιλοσοφίας στην ανώτερη εξέλιξη της, ορίζεται τελικά και αυτός σε σχέση με την ετερότητα: Αυτό που είναι τώρα, δεν είναι πριν. Εντούτοις ολόκληρη η πορεία του ανθρώπινου είδους, εγκολπώνοντας τις ιδιαίτερες κατακτήσεις σχετικά με την περιοδικότητα ή κατόπιν με την γραμμικότητα του χρόνου, υφαίνει το μεγάλο σχέδιο του παγκόσμιου πνεύματος ορίζοντας πλέον εκείνο τον χρόνο.
Στις σύγχρονες κεφαλαιοκρατικές κοινωνίες τα δυο αυτά βασικά ιστορικά στάδια συγκεντροποιούνται μέσα στην ολοκληρωτική οικονομετρική υπαγωγή ολόκληρου του χρόνου στις πλαστές και άναρχες ορέξεις του κέρδους και του καθορισμού κάθε πτυχής της κοινωνικής αναπαραγωγής-όπου σε αυτές υποβιβάζεται σαν απλό μέσο και ο χρόνος-με κριτήριο τις οικονομικές αναγκαιότητες των ελίτ, οι οποίες αναγκαιότητες νοούνται σαν νέες θεότητες.
Το εύρος και το είδος της εργασίας, της παραγωγής, της κατανάλωσης μετρούν τον χρόνο, και όχι ο χρόνος αυτά. Με την τεχνικοεπιστημονική επανάσταση η ανθρωπότητα απλοποίησε πολλές φυσικές δυσκολίες, όμως απώλεσε το μέτρο των πραγμάτων, την φύση τους-που είναι στοιχείο της και ο ίδιος. Ο στόχος πλέον είναι να εξαγοράσεις, να κερδίσεις χρόνο...μόνο και μόνο για να τον σπαταλήσεις με αποχαυνωτικούς, θλιβερούς όρους στα νέα πεδία άσκησης της συλλογικής δραστηριότητας των εξατομικευμένων καταναλωτών-θυμάτων και θυτών: Το κεφαλαιοκρατικό διαδίκτυο των μεγάλων ταχυτήτων και της ακόμα μεγαλύτερης μοναξιάς.
Στην πραγματικότητα ο άνθρωπος δεν διαθέτει τον δικό του χρόνο σε κανέναν σημείο της σύγχρονης ύπαρξης. Περνά την ζωή του δίχως να αντιλαμβάνεται τον χρόνο σαν ένα αναγκαίο φθοροποιητικό στοιχείο που, όμως, τον οδηγεί στην πραγμάτωση του εαυτού του και των δυνατοτήτων του. Ο χρόνος δεν του ανήκει, όχι με αυτόν τον τρόπο.
Γιορτάζουμε το πέρασμα του χρόνου σε προκαθορισμένες συλλογικές, παγκόσμιες ημερομηνίες. Ουσιαστικά υποκαθιστώντας με αυτή την διαδικασία τον αληθινό χρόνο που δεν κατέχουμε με τον αλλοτριωμένο χρόνο που μετρά τις ζωές μας αντίστροφα, και που μετατρέπεται και εκείνος σε εμπόρευμα.
Η επανοικειοποίηση του χρόνου αποτελεί το τέλος μιας πορείας σύγκρουσης με τους όρους της καθολικής κοινωνικής αλλοτρίωσης. Σε αυτή την πορεία ο κόσμος μπορεί να ανασύρει από την βαθιά του ενστικτώδη μνήμη έναν χρόνο που κυλάει αρμονικά ανάμεσα στους ανθρώπους, ανάμεσα στους ανθρώπους και την φύση, η οποία έτσι μόνο μπορεί να κατανοήσει τον εαυτό της.
Μέχρι τότε απλές, έξω από καθορισμένες διαφημιστικές χρονικές συγκυρίες, μορφές ανάπτυξης της οποιασδήποτε ανθρώπινης, ελεύθερης κατά το δυνατό, δραστηριότητας αποτελούν υπόμνηση αυτής της αναγκαιότητας να κερδίσουμε τον χαμένο μας χρόνο. Που είναι ο βασικά αναλλοτρίωτος εαυτός, με όλες του τις αντιφάσεις.