Παρασκευή, 20 Οκτωβρίου 2017

Γκόλγουεϊ, η πόλη με τον πέτρινο ποταμό



Η Ιρλανδία με υποδέχτηκε με μία πρωτόγνωρη για μένα καταχνιά. Τα φορτωμένα σύννεφα πάνω από το Δουβλίνο δυσκόλεψαν αρκετά την προσγείωση του αεροπλάνου. Κοιτούσα έξω από το παράθυρο προσπαθώντας να προσδιορίσω τα αίτια των συνεχόμενων τρανταγμάτων. Νότια απλωνόταν το λιμάνι της πόλης κι από την άλλη επικρατούσε μία θολούρα.
Οι ίδιες καιρικές συνθήκες με συνόδεψαν καθ' όλη τη διάρκεια της βραδινής μου περιπλάνησης στους δρόμους της πόλης. "Αυτή είναι η Ιρλανδία" μου είπε πειραχτικά ο Χρήστος, ένας φίλος που ζει δεκατρία χρόνια εκεί. Η σκέψη πως θα περιπλανηθώ στη χώρα μ' αυτόν τον καιρό μου χαλούσε λίγο τη διάθεση. Κατανοώντας το άγχος μου, με παρηγορούσε ο Χρήστος λέγοντάς μου πως ο καιρός εκεί πάνω αλλάζει συνέχεια από στιγμή σε στιγμή.
Το πρώτο βράδυ κοιμήθηκα νανουρισμένος από την καταρρακτώδη βροχή που έπεφτε έξω. Την επομένη ξύπνησα αρκετά νωρίς για να προλάβω το τρένο για Γκόλγουεϊ. Δεν είχε χαράξει ακόμα και περπατούσα στους άδειους δρόμους μαζί με τους οδοκαθαριστές που έκρυβαν τις μεθυσμένες νύχτες των Δουβλινέζων. Ο ουρανός από πάνω μου ήταν πεντακάθαρος, φανερώνοντάς μου τα τελευταία αστέρια της αυγής. Όταν έφτασα στον δυτικό σιδηροδρομικό σταθμό, είχε αρχίσει να χαράζει από τη μεριά του λιμανιού.
Ο ήλιος με βρήκε να διασχίζω την ιρλανδική ύπαιθρο. Το χρυσαφή του χρώμα έπαιζε με τους ιριδισμούς των βρεγμένων φύλλων και με το έντονο πράσινο του γρασιδιού. Πολλοί φίλοι μου είχαν πει πως θα είμαι πολύ τυχερός αν πετύχω το Γκόλγουεϊ με ήλιο. Και τελικά ήμουν.
Το Γκόλγουεϊ είναι η τέταρτη μεγαλύτερη πόλη της Δημοκρατίας της Ιρλανδίας κι έκτη για ολόκληρο το νησί. Αυτό όμως που την κάνει ξεχωριστή είναι πως θεωρείται η πολιτιστική καρδιά της χώρας καθώς είναι πλούσια σε εορτασμούς και καλλιτεχνικές εκδηλώσεις. Μάλιστα έχει επιλεχθεί ως η πολιτισμική πρωτεύουσα της Ευρώπης για το 2020 μαζί με την Ριέκα στην Κροατία.
Η πόλη δεν έχει ιδιαίτερα μεγάλη ιστορία οπότε ούτε ιδιαίτερα μνημεία. Όταν οι Βίκινγς έφτασαν εκεί το 927 μ.Χ. δεν υπήρχε καν οικισμός. Το Γκόλγουεϊ ξεκίνησε ως οχυρό για να μετατραπεί σε πόλη το 1484. Έκτοτε η ιστορία του είχε περιόδους ακμής και παρακμής. Η πόλη άκμασε με το εμπόριο ψαριού, δέρματος και μαλλιού και παρήκμασε όταν εκδιώχθηκαν οι καθολικοί. Έπειτα πήρε τα πάνω της με την κατασκευή μύλων αλλά αποδυναμώθηκε με τον Μέγα Λιμό της Ιρλανδίας, κάτι που κράτησε μέχρι τα μέσα του περασμένου αιώνα παρ' όλο που το Γκόλγουεϊ είχε μετατραπεί σε λιμάνι αναχώρησης μεταναστών από Ιρλανδία σε Αμερική. Η πόλη άρχισε να αναβαθμίζεται ξανά όταν έγινε πανεπιστημιούπολη και τουριστικός προορισμός.
Πράγματι το πρώτο χαρακτηριστικό που με εντυπωσίασε ήταν η νεολαία της. Οι δρόμοι ήταν γεμάτη φοιτητές που πήγαιναν εκείνη την ώρα στις σχολές τους ή απολάμβαναν το πρωινό τους καφέ στην Latin Quarter. Προσπάθησα να γίνω κι εγώ ένα μ' αυτούς κι έτσι τους ακολούθησα.
Παίρνοντας ένα όμορφο μονοπάτι δίπλα στον ποταμό, βρέθηκα στον Ρωμαιοκαθολικό ναό της Ανάληψης της Θεοτόκου ή αλλιώς στον Καθεδρικό του Γκόλγουεϊ (00:05-01:28). Ο ναός όχι μόνο δεν είναι τίποτα το ιδιαίτερο, αλλά στάθηκε αφορμή πολλών αντιδράσεων την εποχή που χτιζόταν, χαρακτηρίζοντάς τον ως αρχιτεκτονικό τερατούργημα. Ο λόγος όμως που τον κάνει ξεχωριστό, είναι ότι θεωρείται ο τελευταίος πετρόχτιστος καθεδρικός στην Ευρώπη καθώς οι πόρτες του άνοιξαν το 1965.
Αν κι αρχικά δεν μου γέμισε το μάτι, τελικά αποφάσισα να μπω στο ναό για να δω την εσωτερική του διαρρύθμιση. Η αλήθεια είναι πως ενώ εξωτερικά φαίνεται χαμηλός και συμπαγής, εσωτερικά έδειχνε μεγάλος κι ευρύχωρος. Μου άρεσε πολύ ο διακοσμητικά λιτός του τρούλος, ο οποίος χρωμάτιζε με ένα έντονο μπλε την αγία τράπεζα. Εντυπωσιακό ήταν το εκκλησιαστικό όργανο κι ένα πανύψηλο ψηφιδωτό που παρουσίαζε την σταύρωση του Χριστού. Σε μία άκρη της εκκλησίας υπήρχε ένα μακρόστενο σχεδιάγραμμα που παρουσίαζε την "σύντομη" ιστορία του ναού. Κατά μία έννοια ήταν ένας προπαγανδιστικός τρόπος για να δικαιολογηθεί η ύπαρξή του (πολύ κατηγόρησαν τον επίσκοπο που έχτισε τον ναό πως το έκανε για να μαζέψει χορηγίες και κεφάλαια). Ένα ακόμη στοιχεία που δίνει μία αξία στην εκκλησία είναι πως χτίστηκε πάνω σε παλιές φυλακές.
Ακριβώς δίπλα στον καθεδρικό βρίσκεται η πανεπιστημιούπολη (01:29-02:12) με κυριότερο το αρχικό κτίσμα του πανεπιστημίου όπου φυλάσσονται όλα τα αρχεία της Unesco για τις κελτικές γλώσσες. Μπήκα στην εσωτερική αυλή του κτιρίου όπου επικρατούσε μία πρωινή ηρεμία. Που και που κάποιοι άνθρωποι εμφανίζονταν περιμετρικά του προαυλίου και χάνονταν πάλι σε μία πόρτα. Ο ήλιος είχε σηκωθεί ήδη ψηλά και φώτιζε κάποιες από τις εσωτερικές πλευρές του κτίσματος τονίζοντας μ' αυτόν τον τρόπο τα έντονα χρώματα των κισσών που είχαν αναρριχηθεί σ' όλους τους τοίχους. Έξω από το παλιό κτίριο υπήρχε ένα μεγάλο πάρκο γεμάτο ξύλινα τραπεζάκια τα οποία είχαν καταληφθεί από νεαρούς φοιτητές που κουβέντιαζαν μεταξύ του και γελούσαν. Μία κοπέλα με γήινα χρώματα και φωτεινό ξανθό μαλλί διέσχισε σαν αερικό το πάρκο, ταρακουνώντας για λίγο την ήρεμη μονοτονία που επικρατούσε.
Από την πανεπιστημιούπολη κινήθηκα προς το κέντρο της πόλης (02:43-04:16). Με μικρή απόσταση μεταξύ τους στέκονται τα κυριότερα κτίρια του Γκόλγουεϊ όπως η αγγλικανική κολλεγιακή εκκλησία του Αγίου Νικολάου (03:48), χτισμένη το 1320 και το μεσαιωνικό αρχοντικό κάστρο των Λύντς όπου κατοικούσαν οι 14 οικογένειες που διοικούσαν τότε την πόλη (02:58-03:10) ενώ στις εκβολές του ποταμού βρίσκεται το μουσείο των ψαράδων και η ισπανική αψίδα. Η αλήθεια είναι πως περισσότερο με εντυπωσίασαν τα καλαίσθητα γκράφιτι της πόλης, τα οποία την γέμιζαν χρώματα και ζωντάνια. Ένα απ' αυτά βρισκόταν σε έναν τυφλό τοίχο και παρουσίαζε μία χιονόπτωση η οποία συνοδευόταν με μία λεζάντα όπου ο καλλιτέχνης συσχετιζόταν με το χιόνι το οποίο δε ξέρει αν ανήκει στον ουρανό ή στη γη.
Αυτό όμως που αξίζει περισσότερο στο Γκόλγουεϊ είναι η βόλτα στη θάλασσα. Η προκυμαία της πόλης (04:17-05:14) είναι ένας τόπος σύνδεσης των κατοίκων με την αύρα του Ατλαντικού Ωκεανού. Συνάντησα πολλούς νέους να κάθονται και να συζητούν πάνω από τα ορμητικά νερά του ποταμού κι άλλους να περπατούν μόνοι τους απολαμβάνοντας τα ζεστά χάδια του ήλιου. Ένας απ' αυτούς ήταν μία κοπέλα με το σκύλο της οι οποίοι ερχόντουσαν προς την μεριά μου. Το σκυλί μόλις με είδε σάστισε και κοκάλωσε στη θέση του. Χαμογέλασα και γονάτισα κοντά του απλώνοντάς του το χέρι για να με μυρίσει. Όμως το σκυλί έστρεψε τη μουσούδα του αλλού. Η κοπέλα γέλασε με την αντικοινωνική της σκυλίτσα και μου είπε πως "μάλλον με ντρέπεται". Χαμογελαστός καλημέρισα και τις δυο και συνέχισα τη βόλτα μου προς το South Park. Εκεί βρίσκεται και το τέλος αυτής της μικρής πόλης.
Στάθηκα για λίγο στα βράχια της ακτογραμμής κι άφησα τον αέρα του ωκεανού να χαϊδέψει το πρόσωπό μου. Η ώρα όμως είχε περάσει κι έπρεπε να πάρω το τρένο της επιστροφής. Πέρασα πάλι από την Latin Quarter. Τα μαγαζιά ήταν ήδη ανοιχτά κι οι δρόμοι γεμάτοι κόσμο. Σε ένα άνοιγμα όπου υπήρχε ένα παγκάκι με το άγαλμα του Όσκαρ Ουάιλντ, ένα συγκρότημα νεαρών είχαν συγκεντρώσει αρκετό κόσμο με τις μελωδίες και τα τραγούδια τους. Στάθηκα κι εγώ για λίγο να τους απολαύσω. Όμως ο χρόνος δε μου άφηνε πολλά περιθώρια.
Στο τρένο της επιστροφής σκεφτόμουν όσα μου άρεσαν σ' αυτήν την πόλη. Σίγουρα θα μου μείνει η ζεστασιά των ανθρώπων. Κι αυτό το βίωσα και μέσα στο βαγόνι όπου έπιασα κουβέντα με δυο κυρίους οι οποίοι ενθουσιάστηκαν όταν έμαθαν πως είμαι Έλληνας. Κύριο θέμα συζήτησης ήταν τα λάθη τα οποία κάνουμε ως άνθρωποι κι ως λαοί, απ'τα οποία δεν μαθαίνουμε και τα επαναλαμβάνουμε ξανά και ξανά.
Ο ήλιος άρχισε να κατηφορίζει προς τη δύση. Ο ουρανός υποσχόταν πως θα είναι καλός μαζί μου και τις υπόλοιπες μέρες. Και το Δουβλίνο με περίμενε για μία απογευματινή βόλτα στις όχθες του ποταμού Λίφεϋ.

Πέμπτη, 19 Οκτωβρίου 2017

Ευρώπη, ιδού η ηγεσία σου!



του Τάσου Τσακίρογλου

Κακές δείχνουν οι προβλέψεις για το πολιτικό μέλλον ακόμα μιας χώρας της Ε.Ε., της Τσεχίας, καθώς στις εκλογές του Σαββατοκύριακου, πρώτος στην κούρσα αναμένεται να τερματίσει ο επιχειρηματίας και πρώην υπουργός Οικονομικών της απερχόμενης κυβέρνησης συνασπισμού, Αντρέι Μπάμπις.
Ο αποκαλούμενος και «Ντόναλντ Τραμπ της Τσεχίας» ή «Τσέχος Μπερλουσκόνι» είναι ένα από πολλά μπουμπούκια που άνθισαν μετά την πτώση των καθεστώτων του «πρώην υπαρκτού σοσιαλισμού». Στην πλάτη του έχει κατηγορίες ότι ήταν πράκτορας της πανίσχυρης μυστικής αστυνομίας του καθεστώτος, της διαβόητης StB, αλλά και της σοβιετικής KGB (α λα Πούτιν).
Την ίδια περίοδο διετέλεσε στέλεχος της κρατικής εταιρείας διεθνούς εμπορίου Petrimex στο Μαρόκο. Μετά την πτώση του ανατολικού μπλοκ και τη διάλυση της Τσεχοσλοβακίας, επέστρεψε στην Τσεχία και έγινε διευθύνων σύμβουλος της Agrofert, θυγατρικής της Petrimex, την οποία, με αμφιλεγόμενες διαδικασίες, μετέτρεψε σε κολοσσό, με αποτέλεσμα σήμερα -σύμφωνα με το Forbes- να έχει περιουσία τεσσάρων δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Ο Μπάμπις έχει τη φήμη ότι, σε μια προσπάθεια να εδραιώσει την εξουσία του, περιβάλλεται πάντα από ανώτερους αστυνομικούς, πράκτορες και πρώην πληροφοριοδότες του «κομμουνιστικού» καθεστώτος.
Την ίδια ώρα -και αφού αποπέμφθηκε τον Μάιο από την απερχόμενη κυβέρνηση με κατηγορίες για φοροδιαφυγή- βρίσκεται υπό δικαστική διερεύνηση και από την ευρωπαϊκή αστυνομία διαφθοράς OLAF για ευνοϊκή μεταχείριση των εταιρειών του στη διανομή κοινοτικών κονδυλίων.
Νομοθετικά μείωσε τη φορολογία των μεγάλων επιχειρήσεων και επιβάρυνε τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. Τα ευρωπαϊκά ΜΜΕ αναφέρονταν συχνά στη σύγκρουση συμφερόντων ανάμεσα στη θέση του ως υπουργού και εκείνη του μεγαλοεπιχειρηματία.
Στην αυτοκρατορία του 63χρονου «Μπαμπισκόνι» (παραλλαγή του Μπερλουσκόνι) περιλαμβάνονται επίσης δύο μεγάλες εφημερίδες και ένας δημοφιλής ραδιοφωνικός σταθμός, ενώ το κόμμα του ΑΝΟ (Ναι) ιδρύθηκε το 2011 με στόχο «την καταπολέμηση της διαφθοράς και άλλων ασθενειών του πολιτικού συστήματος». Συμμετείχε στην απερχόμενη κυβέρνηση με τους Σοσιαλδημοκράτες του αντιδημοφιλούς πρωθυπουργού Μπόχουσλαβ Σαμπότκα και τους Χριστιανοδημοκράτες.
Ο Μπάμπις -ένας τυπικός Ανατολικοευρωπαίος ολιγάρχης, όπως αυτοί που λεηλάτησαν τις χώρες τους και έγιναν μεγιστάνες του πλούτου- αναμένεται να συμπεριληφθεί στο Πάνθεον των λαϊκιστών πολιτικών, μαζί με τους Τραμπ, Μπερλουσκόνι, Πούτιν, Ορμπαν, Ερντογάν κ.λπ., οι οποίοι χαρακτηρίζονται από αυταρχισμό, κυνισμό και αδιαφανή τρόπο διοίκησης.
Η Τσεχία, ήδη βασικό μέλος της ευρωσκεπτικιστικής και ξενοφοβικής ομάδας Βίζεγκραντ, με την οποία φλερτάρει και η Αυστρία, φαίνεται να μπαίνει σε άλλη τροχιά, προσθέτοντας ακόμα ένα πρόβλημα στην παραπαίουσα Ευρωπαϊκή Ενωση, μια ένωση που φαίνεται ότι κρατά τα χειρότερα στοιχεία από Δύση και Ανατολή: ένα μείγμα αρπακτικού και μαφιόζικου καπιταλισμού στην οικονομία και μια σύνθεση εθνικισμού, ξενοφοβίας και συντηρητισμού στο κοινωνικό πεδίο.
Η στυγνή δολοφονία της Μαλτέζας δημοσιογράφου Ντάφνι Καρουάνα Γκαλιζία -η οποία είχε συμβάλει στις αποκαλύψεις των Panama Papers για τους φορολογικούς παραδείσους και στα οποία περιλαμβάνονται 12 νυν και τέως ηγέτες κρατών, 128 πολιτικοί και δημόσιοι αξιωματούχοι, δισεκατομμυριούχοι, διασημότητες και αστέρες του αθλητισμού- δείχνει πόσο αδίστακτο και φονικό έχει γίνει το σύστημα αυτό. Οπου μπορεί, εξαγοράζει τα ΜΜΕ - όπου δεν μπορεί... 
«Επιχειρηματίες», μεσάζοντες εταιρειών, λομπίστες συμφερόντων, μεγαλοαπατεώνες, φοροφυγάδες, πρώην πράκτορες, φιλοναζί, εθνικιστές, ρατσιστές και λαϊκιστές: Ευρώπη, ιδού κάποιοι από την αξιοσέβαστη ηγεσία σου!

Πηγή: Εφημερίδα των Συντακτών

Τετάρτη, 18 Οκτωβρίου 2017

Loving Vincent



Το 2017 θα είναι μία χρονιά που κινηματογραφικά μ' αφήνει όχι μόνο ικανοποιημένο αλλά κι ενθουσιασμένο με μία μεγάλη γκάμα αξιόλογων κι υπέροχων ταινιών. Μέχρι χθες θεωρούσα πως μεγάλο φαβορί για αγαπημένη ταινία της χρονιάς ήταν το αριστούργημα του Ξαβιέ Ντολάν "Ακριβώς στο Τέλος του Κόσμου". Όλα όμως άλλαξαν μόλις έσβησαν τα φώτα του κινηματογράφου Ιντεάλ κι άρχισε η προβολή μίας πραγματικά ξεχωριστής ταινίας στα χρονικά του κινηματογράφου. Αναφέρομαι σε ένα θαύμα της Τέχνης όπου ζωγραφική, κινηματογράφος, ποίηση, δοκίμιο και μουσική, έδεσαν τόσο όμορφα που μου πρόσφεραν ένα αξεπέραστο και μοναδικό διαμάντι. 
Όσον αφορά την ταινία, τo "Loving Vincent" μας παρουσιάζει τον θάνατο ενός μοναχικού ανθρώπου κι όχι το έργο του Βίνσεντ Βαν Γκογκ. Εξάλλου όλη η ταινία είναι γυρισμένη μέσα από τους πίνακές του, καθώς όλη η παρακαταθήκη που άφησε ο σπουδαίος αυτός ζωγράφος ζωντανεύει στην μεγάλη οθόνη. Γνωστοί πίνακες όπως ο Έναστρος Ουρανός, το Κίτρινο Σπίτι, το Γαλάζιο Δωμάτιο, η Βεράντα του καφενείου την νύχτα, το Νυχτερινό Καφενείο, η Εκκλησία της Οβέρ σιρ Ουάζ, Στο κατώφλι της αιωνιότητας, η Μούσμε κι άλλοι τόσοι αποκτούν υπόσταση και γίνονται σημεία δράσης κι εξέλιξης στην ιστορία. 
Μετά τον ξαφνικό θάνατο του ζωγράφου, ο ταχυδρόμος του χωριού που ζούσε ο Βαν Γκογκ, στέλνει τον γιο του στο Παρίσι για να παραδώσει ένα γράμμα που είχε γράψει ο θανών στον αδελφό του. Όταν ο νεαρός φτάνει στην Πόλη του Φωτός μαθαίνει πως ο παραλήπτης πέθανε λίγους μήνες μετά τον θάνατο του ζωγράφου. Έτσι αποφασίζει να πάει στην πόλη που πέρασε τις τελευταίες μέρες της ζωής του ο ζωγράφος για να συναντήσει ένα άλλο κοντινό του πρόσωπο. Εκεί θα ρθει σ' επαφή με ανθρώπους που έζησαν μαζί με τον καλλιτέχνη τις τελευταίες μέρες της ζωής του και συζητώντας μαζί τους θα αρχίσει να πλάθει την εικόνα ενός προσώπου που ποτέ δεν γνώρισε όσο βρισκόταν στη ζωή. Μέσα απ' αυτήν την αναζήτηση θα δημιουργηθεί μία απρόσμενη και συγκινητική συμπάθεια μεταξύ εκλιπόντος και ζώντος. 


Η ταινία είναι ένα ξεχωριστό αριστούργημα για πολλούς λόγους. Πρώτα απ' όλα έχει δημιουργηθεί εξ'ολοκλήρου από χέρια ζωγράφων. Εικαστικοί έχουν δώσει ζωή σε πίνακες όπου μέσα σ' αυτούς κινούνται οι φιγούρες κι εξελίσσεται ολόκληρη η ιστορία. Ήταν εντυπωσιακό να βλέπω ανθρώπους να περπατούν κάτω από τον διάσημο Έναστρο Ουρανό, να συζητούν σε ένα δωμάτιο με τα θολά φώτα του Νυχτερινού Καφενείου και να χουν τυχαίες συναντήσεις έξω από την εκκλησία της Οβέρ σιρ Ουάζ.
Ο ενθουσιασμός μου όμως δεν μένει μόνο εκεί. Πολλές φορές έχω γράψει πως μία ταινία κερδίζει εντυπώσεις από κάποιες σκηνοθετικές "πινελιές". Η συγκεκριμένη ταινία είναι γεμάτη απ' αυτές. Τα τοπία, οι κλειστοί χώροι κι οι φιγούρες βρίσκονται σε μία συνεχή κίνηση κι αυτό χάρη στις συνεχόμενες πινελιές που ανανεώνουν τα πλάνα. Όμως αυτό που μένει σταθερό είναι το βλέμμα των προσώπων. Μάτια καθαρά γεμάτα γυαλάδα και λεπτομέρεια που τα κάνει απόκοσμα ζωντανά σε έναν κόσμο ζωγραφιστό. 
Έπειτα ήταν οι έντονες εναλλαγές. Το παρόν παρουσιαζόταν με το ύφος του Βαν Γκογκ ενώ το παρελθόν γινόταν ασπρόμαυρο και πιο καθαρό ζωγραφιστά, δίνοντας την αίσθηση ταινιών του ασπρόμαυρου κινηματογράφου. Σε κάθε ασπρόμαυρο πλάνο ερχόμασταν και πιο κοντά στον πλούσιο κι ευαίσθητο ψυχικό κόσμο του καλλιτέχνη ενώ στα έγχρωμα πλάνα συναντούσαμε το ταλέντο του αλλά και την προσπάθειά του να περιγράψει τον κόσμο όπως ο ίδιος τον έβλεπε. Επίσης η εναλλαγή αυτή φανερώνει την αναγνωρισιμότητα του καλλιτέχνη μετά θάνατον. Όσο ζούσε ήταν άγνωστος και μη αναγνωρισμένος οπότε το φόντο ήταν ασπρόμαυρο ενώ μετά το θάνατό του όπου εκτιμήθηκε το έργο του, όλος ο κόσμος περιγράφεται με τη δικιά του πινελιά.
Ένας ακόμη λόγος που λάτρεψα την ταινία ήταν τα μηνύματα που περνούσε. Οι δημιουργοί προσπάθησαν να περιγράψουν τη ψυχοσύνθεση ενός αυθεντικού καλλιτέχνη. Ο Βαν Γκογκ ήταν το μεγαλύτερο παιδί μιας οικογένειας αλλά όχι το πρώτο. Στη ζωή του βίωσε πολλές αποτυχίες, επιβαρύνοντας όλο και περισσότερο τη στάση που κρατούσαν οι γονείς του απέναντί του. Στα 28 του αποφάσισε να γίνει ζωγράφος με την υποστήριξη του μικρότερού του αδελφού. Έχοντας χάσει αρκετό χρόνο από τη ζωή του, προσπαθεί να αναρριχηθεί αμέσως στην καταξίωση και στην αναγνωρισιμότητα. Αυτό έχει ως συνέπεια να απογοητευτεί. Οι καλλιτεχνικές κλίκες κι οι σνομπ κενές προσωπικότητες θα τον οδηγήσουν σε μία εσωστρέφεια. Κι αν για άλλους το Παρίσι ήταν ο τερματικός σταθμός για τη καριέρα τους, για τον Βαν Γκογκ υπήρξε απλά ένα πέρασμα καθώς ο ίδιος αναζήτησε την έμπνευση στην ύπαιθρο και στην θαλπωρή ενός ιατρού καλλιτεχνών. 
Στην ύπαιθρο όμως επικρατεί η ίδια κατάσταση που συναντάμε και στην Ελλάδα, "μικρό χωριό κακοί κάτοικοι". Όλοι έπεσαν σαν βδέλλες πάνω στην εύθραυστη προσωπικότητα του καλλιτέχνη. Ο καθένας αποζητούσε κάτι. Η μοναχικότητά του έγινε πόλος έλξης για μερικούς κι αφορμή χλευασμού κι εκμετάλλευσης από άλλους. Ο θάνατός του ήταν αναμενόμενος κι έγινε αμέσως θρύλος, αν και κανείς δεν έμαθε ποτέ τον τρόπο με τον οποίο πέθανε. Όλοι όμως είχαν από μία άποψη για τον λόγο που επέλεξε τον θάνατο ως σωτήρια λύση. Κι αυτές οι απόψεις μαζί συνθέτουν την προσωπικότητα αυτού του τόσο ευαίσθητου ανθρώπου. 


Επίσης η ταινία είναι γεμάτη από ποίηση. Οι διάλογοι είναι ξεκάθαροι και κοφτοί. Λείπει η κουραστική φλυαρία καθώς επικρατεί μία ειλικρινής στάσης απ' όλους απέναντι στην προσωπικότητα του καλλιτέχνη. Αυτό όμως που εξυψώνει τους συγκεκριμένους διαλόγους είναι η ποίηση. Συγκινήθηκα βαθύτατα με τα λόγια του γιατρού του Βαν Γκογκ, ο οποίος είπε πως οι πίνακες του καλλιτέχνη ήταν υπέρλαμπρα αστέρια πάνω στον ουρανό μόνο που ανάμεσά τους επικρατεί το απόλυτο σκοτάδι της μοναξιάς. Το ίδιο και με τα λόγια της κόρης του γιατρού η οποία τον ερωτεύτηκε (;), η οποία πατώντας πάνω στην περιέργεια του νεαρού που κουβαλάει το γράμμα του εκλιπόντος, τον κατηγορεί πως ενδιαφέρεται πολύ για τον θάνατο του καλλιτέχνη κι όχι για τη ζωή του. 
Έπειτα η ιστορία είναι γεμάτη συγκινητικές στιγμές. Οι μικρές εκμυστηριεύσεις των προσώπων, η στιγμή που ο γιος του ταχυδρόμου δέρνει κάποιους αλήτες που τραμπουκίζουν τον τρελό του χωριού αλλά κι η αποκάλυψη του γιατρού που δηλώνει πως ζήλευε τον Βαν Γκογκ διότι κι ο ίδιος ήθελε να γίνει κάποτε ζωγράφος, δίνουν μια απολύτως ανθρώπινη υπόσταση στο έργο κάνοντας την φυσιογνωμία του Βαν Γκογκ όλο και πιο οικεία σε μας. 
Η ταινία αφήνει την υπόνοια πως ποτέ δε θα μάθουμε τα αίτια θανάτου του ζωγράφου. Μας επισημαίνει όμως πως ο Βαν Γκογκ έφυγε παραπονεμένος διότι ποτέ δεν καταξιώθηκε και δεν έμοιασε στους άλλους, εννοώντας την καλλιτεχνική μπουρζουαζία της κάθε εποχής. Εκείνο το μίασμα που νομίζει πως έχει όλη τη γνώση και την καλλιτεχνική ευαισθησία, μόνο που στην πραγματικότητα είναι μία κλειστή ομάδα κομπλεξικών ανθρώπων που προσπαθούν να ξεχωρίσουν με φανφάρες και έργα άνευ ουσίας κι αξίας. Κάθε εποχή έχει τους δικούς τους όπως κι η σημερινή. 
Γι' αυτό η ταινία μας μεταφέρει τη κραυγή ενός ασυμβίβαστου καλλιτέχνη, ο οποίος μας συμβουλεύει να γυρίσουμε την πλάτη σ' όλα αυτά τα καθάρματα που καταστρέφουν κάθε έννοια και μορφή της Τέχνης, και μας παροτρύνει να βαδίσει ο καθένας τον δικό του μοναχικό δρόμο αρκεί να είναι ειλικρινής γεμάτος ουσία, πάθος κι έρωτα. 
Κλείνοντας δε γίνεται να μην αναφέρω πως τα υπέροχα πλάνα της ταινίας ντύνονται με τη μουσική του πολυαγαπημένου μουσικοσυνθέτη Clint Mansell. Ένας απερίγραπτος ενθουσιασμός με κυρίευσε μόλις διάβασα το όνομά του στους τίτλους αρχής.
Τέλος θέλω να επισημάνω πως οι δημιουργοί της ταινίας εμπνεύστηκαν τόσο από τους πίνακες του Βαν Γκογκ όσο κι από τις φωτογραφίες-ντοκουμέντα από τη ζωή του. Αυτό αποδεικνύει πως το αποτέλεσμα δεν πέτυχε μόνο από το μεράκι των καλλιτεχνών αλλά κι από την εξονυχιστική μελέτη που πραγματοποίησαν γύρω από τη ζωή του ζωγράφου. Ένας ακόμη λόγος που αγάπησα την ταινία είναι πως μες στους καλλιτέχνες υπήρχε ένας μεγάλος αριθμός Ελλήνων δημιουργών.


Το Loving Vincent δεν είναι μία ακόμη κινηματογραφική ταινία αλλά μία απερίγραπτη εμπειρία συγκίνησης, αισιοδοξίας κι αγάπης για τη ζωή. Μία εκπληκτική αποτύπωση του έρωτα με όλη τη σημασία της λέξεως.
Ένας ύμνος στους ανθρώπους που τους τρώει η μοναξιά επειδή ξεχωρίζουν, πέφτοντας έτσι στην παγίδα της επιθυμίας να μοιάσουν στους υπόλοιπους ή να αποδείξουν την αξία τους σε μία κενή κι αδιάφορη κοινωνία.
Με σιγουριά δηλώνω πως είναι η καλύτερη ταινία της χρονιάς.

Βαθμολογία: 10/10

Τρίτη, 17 Οκτωβρίου 2017

Σε αντίθεση με τις θεμελιώδεις ελευθερίες



Από χθες η ελληνική κοινωνία μπορεί να κοιμάται ήσυχη! Δύο από τις μεγαλύτερες απειλές που αντιμετωπίζει, η Ηριάννα και ο Περικλής, βρίσκονται και πάλι στο κελί τους.
«Επικίνδυνους» για την κοινωνία τούς έκρινε το Πενταμελές Εφετείο της Αθήνας και απέρριψε το αίτημά τους για αναστολή εκτέλεσης της ποινής τους μέχρι το Εφετείο, αναστέλλοντας στην πράξη αυτό που αιώνες τώρα οι φιλελεύθερες κοινωνίες έχουν κατακτήσει: το τεκμήριο της αθωότητας μέχρι η κατηγορούσα αρχή να αποδείξει στο δικαστήριο την ενοχή πέρα από κάθε λογική αμφιβολία και με τρόπο τελεσίδικο.
Οι δικαστές δεν είδαν κανένα από τα στιβαρά επιχειρήματα της υπεράσπισης, δεν άκουσαν κανέναν από τους σχεδόν τριακόσιους επιφανείς επιστήμονες που αμφισβητούν το DNA ως καταδικαστικό στοιχείο, δεν συμμερίστηκαν την άποψη των επιστημόνων που εκτιμούν ότι η πρωτόδικη απόφαση ήταν λανθασμένη και μία από τις πλέον άδικες.
Επιπλέον, δεν έλαβαν υπόψη τους διανοούμενους, τους καλλιτέχνες, τους αθλητές που ζητούν δικαίωση για τα δυο παιδιά, δεν αφουγκράστηκαν τις συλλογικότητες, τα κόμματα και, κυρίως, τους εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες που δείχνουν την αλληλεγγύη τους στην Ηριάννα και τον Περικλή.
Τι λέει ακριβώς το δικαστήριο στους νέους ανθρώπους; Οτι ανά πάσα στιγμή μπορεί να καταδικαστούν με ένα ιδιαίτερα επισφαλές στοιχείο, όπως το DNA, ότι οι ερωτικές και οι κοινωνικές σχέσεις τους μπορεί να είναι αποδείξεις ενοχής, ότι η υγεία τους και η δουλειά τους -ακόμα κι αν είναι αποδεδειγμένα άριστοι- δεν έχουν καμία, μα καμία σημασία.
Πρόσφατα, ο Μάριος Ζέρβας αθωώθηκε ομόφωνα έπειτα από επτά χρόνια ταλαιπωρίας. Η εισαγγελέας που πρότεινε την αθώωσή του τόνισε στην αγόρευσή της: «Πρέπει επιτέλους το κράτος, η Ασφάλεια, τα ΜΑΤ να σοβαρευτούν και να αλλάξουν στάση αντιμετώπισης των ανθρώπων που διεκδικούν το δίκιο τους».
Ας αναλογιστούμε τα λόγια της, κοιτώντας στα μάτια όχι μόνο την Ηριάννα, αλλά τα εκατοντάδες χιλιάδες νέα παιδιά που μήνες τώρα στέκονται δίπλα στον Περικλή και την Ηριάννα γιατί «θα μπορούσε να είναι μια από εμάς». Είναι αυτά τα ίδια παιδιά που τους ζητάμε να σέβονται τις βασικές αρχές του κράτους δικαίου και τις θεμελιώδεις ελευθερίες του ευρωπαϊκού πολιτισμού μας.

Πηγή: Εφημερίδα των Συντακτών

Δευτέρα, 16 Οκτωβρίου 2017

Αριστουργήματα του παρελθόντος: Έλα να δεις (1985)


Μετά την προβολή των "Παιδικών Χρόνων του Ιβάν", έπεσε η πρόταση να δούμε το τελευταίο έργο του Ρώσου σκηνοθέτη Ελέμ Κλίμοφ, παλιού συμμαθητή του Αντρέι Ταρκόσφκι. Όμως το αντιπολεμικό "Έλα να δεις" με βρήκε απροετοίμαστο. Το ξεκίνημα της ταινίας δεν άφηνε καμία υπόνοια για το συγκλονιστικό φινάλε που ακολουθούσε. Οι τίτλοι τέλους με βρήκαν μουδιασμένο στη καρέκλα, να προσπαθώ να συνειδητοποιήσω όλα όσα είδα στην οθόνη και να πω ψιθυριστά ένα "αν είναι δυνατόν". 
Για το συγκεκριμένο έργο ο σκηνοθέτης είχε πει το εξής, "Δεν μετανιώνω που έκανα αυτήν την ταινία. Κάποιος πρέπει να κάνει τη διαφορά πού και πού, ώστε να γίνει κάτι αξιόλογο! Εδώ βρίσκεται το μυστικό της καλής δουλειάς. Να μπορείς να προσφέρεις στον κόσμο κάτι πραγματικά σοβαρό, πραγματικά, μεστό νοήματος!". Η ειλικρίνειά του στα παραπάνω λόγια αποδείχτηκε και στις πράξεις. Μετά την ολοκλήρωση της ταινίας (η οποία γυρίστηκε για τον εορτασμό των σαράντα χρόνων από την νίκη κατά του φασισμού), ο σκηνοθέτης αποφάσισε να μη κινηματογραφήσει ξανά, καθώς πίστευε πως ότι είχε να προσφέρει το πρόσφερε με το "Έλα να δεις". Ένας ακόμη λόγος είναι πως τον εμπόδιζε το καθεστώς να δημιουργήσει ξανά. 
Ο ίδιος είχε γεννηθεί στο Στάλινγκραντ, στη καρδιά του πολέμου. Για να αποφύγει τους βομβαρδισμούς, έφυγε από την πόλη μαζί με την μητέρα του και τα αδέλφια του ενώ ο πατέρας έμεινε πίσω για να πολεμήσει. Με τα μάτια του είδε την φρίκη του πολέμου. Υπήρξε μάρτυρας της καταστροφής του Στάλινγκραντ. Ο ίδιος θυμάται πως καθόταν στην αντίπερα όχθη κι έβλεπε την πόλη να φλέγεται. Μαζί με την πόλη φλεγόταν και το ποτάμι διότι οι Γερμανοί είχαν ανατινάξει έναν πετρελαϊκό σταθμό μ' αποτέλεσμα να χυθεί το πετρέλαιο στα νερά του ποταμού. Όλες αυτές οι εικόνες τον ώθησαν να γυρίσει ένα αντιπολεμικό έπος που ξεχωρίζει μέχρι σήμερα για τον ρεαλισμό και την ωμότητά του.
Ο δημιουργός μας πηγαίνει στην Λευκορωσία, την περίοδο της γερμανικής επέλασης προς την Σοβιετική Ένωση. Ένας νεαρός ξεθάβει ένα όπλο κι αποφασίζει να καταταχτεί στους παρτιζάνους για να αντιμετωπίσει τους ναζί. Δεν πτοείται από τις συμβουλές ενός θείου του και τα παρακάλια της μάνας του, καθώς το αίμα του βράζει. Αφήνοντας το πατρικό του, χάνεται στα δάση της πατρίδας του όπου οι αντάρτες έχουν φτιάξει τη δικιά τους κοινότητα. Οι κακουχίες κι οι δυσκολίες δε θα τον γονατίσουν. Ένας βομβαρδισμός όμως θα τον σοκάρει. Έχοντας γλιτώσει από θαύμα, θα επιστρέψει τρέχοντας στο χωριό του όπου θα ρθει αντιμέτωπος με την φρικαλέα φύση του πολέμου. Οι ναζί έχουν εξοντώσει τους περισσότερους κατοίκους του χωριού, μέσα σ' αυτούς και την οικογένειά του. Είναι συνταρακτική η στιγμή που το συνειδητοποιεί καθώς κάθεται στο άδειο του σπίτι αρνούμενος να δεχτεί την πραγματικότητα. Η εικόνα με τις κούκλες στο πάτωμα, το βουητό από τις μύγες κι η δυσωδία, θα τον φρικάρουν. Μαζί μ' αυτον και μας ως θεατές-μάρτυρες. Θα τρέξει πανικόβλητος στο βάλτο όπου υπάρχει ένα καταφύγιο, ευελπιστώντας πως θα βρει εκεί τους δικούς του. Ο κοπέλα που τον ακολουθεί θα προλάβει να δει κατάματα τη σφαγή. Ένα βουνό από πτώματα στο πίσω τοίχο του σπιτιού. Είναι η στιγμή που στην ταινία ξεκινάει να ξετυλίγεται η πραγματική φρίκη του πολέμου...


Πρώτη σοκαριστική σκηνή, είναι αυτή που ο νεαρός συναντάει μες στους επιζώντες, τον θείο του καμένο. Με μεγάλη δυσκολία του περιγράφει τις στιγμές φρίκης που έζησε καθώς οι ναζί τον περιέλουσαν με βενζίνη και του έβαλαν φωτιά. Ο ίδιος έπεφτε γονατιστός στα πόδια τους, εκλιπαρώντας να τον σκοτώσουν αλλά αυτοί γελούσαν με τον μαρτυρικό του βασανισμό. Είναι η στιγμή που πεθαίνει η παιδικότητα του ήρωα καθώς οι πρώτες ρυτίδες εμφανίζονται στο μέτωπό του.
Έχοντας μείνει πλέον μόνος αποφασίζει να τα δώσει όλα στον αγώνα για την απελευθέρωση της χώρας του από τους ναζί. Οι σκηνές που ακολουθούν, καθώς μερικοί παρτιζάνοι αναζητούν τροφή για τους επιζώντες, είχαν γυριστεί με πραγματικά πυρά, κόβοντας μ' αυτόν τον τρόπο την ανάσα τόσο των ηθοποιών όσο και των θεατών. Πιθανότατα γι' αυτό το λόγο πολλές σκηνές με πυροβολισμούς είναι τραβηγμένες από χαμηλά, σαν να προσπαθούσε το συνεργείο να αποφύγει τις σφαίρες. Σ' αυτό το σημείο της ταινίας, ήταν ανατριχιαστικό το σκήνωμα του Χίτλερ που περιέφεραν οι παρτιζάνοι, το οποίο ήταν φτιαγμένο από ανθρώπινο κρανίο και λάσπη ενώ τα μαλλιά του ήταν από το κεφάλι του πρωταγωνιστή. 
Και τέλος έρχεται η σειρά της απόλυτης φρίκης. Στη ταινία παρουσιάζεται λεπτό προς λεπτό το ολοκαύτωμα ενός χωριού (δε διαφέρει με τις ίδιες θηριωδίες που έκαναν οι ναζί στην Ελλάδα). Ναζί και δωσίλογοι συγκεντρώνουν τους κατοίκους και τους κλειδώνουν σε μία εκκλησία. Μαζί μ' αυτούς και τον πρωταγωνιστή. Ο κόσμος ουρλιάζει κι οι Γερμανοί απειλούν. Κάποια στιγμή τους προτείνουν να βγουν έξω αφήνοντας τα παιδιά μες στην εκκλησία. Εκεί οι κάτοικοι σωπαίνουν καθώς διαπιστώνουν πως δεν υπάρχει σωτηρία. Λίγοι τόλμησαν να βγουν από τα παράθυρα (μέσα σ' αυτούς κι ο νεαρός ήρωας), οι οποίοι γίνονται μάρτυρες της ναζιστικής θηριωδίας. Οι Γερμανοί πετούν πρώτα χειροβομβίδες μες στην εκκλησία και στη συνέχεια αρχίζουν να πυροβολούν. Για να σιγουρευτούν πως κανένας δε θα γλιτώσει, καίνε την εκκλησία και στη πορεία τα υπόλοιπα σπίτια του χωριού. Τελευταία σκηνή του ολοκαυτώματος, δυο Γερμανοί στρατιώτες βγάζουν μια γριούλα ξαπλωμένη πάνω στο κρεβάτι και την αφήνουν στην ύπαιθρο να δει την καταστροφή του χωριού της. Η γριούλα όμως γυρίζει το κεφάλι της από την άλλη και με μάτια φωτεινά από περηφάνια, κοιτάει ατρόμητη τον εχθρό.


Σοκαρισμένος ο πρωταγωνιστής πιάνεται από έναν ναζί αξιωματικό, ο οποίος τον γονατίζει με το περίστροφο στο κεφάλι. Κι ενώ περιμένει την εκτέλεση, διαπιστώνει πως απλώς τον κρατούν σ' αυτή τη στάση για να τραβήξουν μία φωτογραφία με φόντο την καταστροφή του χωριού. 
Το πρόσωπό του πλέον έχει αλλάξει. Έχει γίνει πλέον ένας γέρος χωρίς συναισθήματα γεμάτος οργή και μίσος. Ζει μόνο για να εκδικηθεί κι αυτό φαίνεται στο τέλος όταν η ναζιστική μονάδα πέφτει σε ενέδρα παρτιζάνων κι εκτελείται με συνοπτικές διαδικασίες. 
Θα μπορούσα να γράψω άλλα τόσα για τα όσα είδα στη συγκεκριμένη ταινία αλλά πολύ φοβάμαι πως θα χρειαστώ πολλές αναρτήσεις ακόμα. 
Αυτό που θέλω να συμπληρώσω είναι πως ο Κλίμοφ μας οδηγεί σταδιακά στην φρίκη. Από τα ανέμελα παιδικά χρόνια, όπου τα πιτσιρίκια ξεθάβουν όπλα κι άλλα πολεμικά εξαρτήματα, μας περνάει στην πραγματική όψη του πολέμου. Από την λυρικότητα της αθωότητας όπως η σκηνή που δυο παιδιά (ο ήρωας και μία νεαρή πόρνη) κάνουν ένα πρωτότυπο ντουζ κουνώντας βρεγμένα δέντρα, μας μεταφέρει με ένα ντοκιμαντερίστικο ύφος στις θηριωδίες των ναζί, οι οποίοι ισοπέδωσαν 628 χωριά καίγοντας ζωντανούς τους κατοίκους τους (2.200.000 νεκροί Λευκορώσοι). Ένα πραγματικό ηλεκτροσόκ στα στήθη μας καθώς περνάει από σκηνή σε σκηνή. 
Ο ήχος στη ταινία παίζει το δικό του ρόλο. Το βουητό μετά τους βομβαρδισμούς προκαλεί τον πανικό που θα βίωνε ο καθένας αν ήταν παρόν στην φλεγόμενη κόλαση ενός ανατιναγμένου τοπίου. Επίσης σημαντικό ρόλο παίζει στη σκηνή που ο νέος τρελαίνεται όταν μαθαίνει πως οι δικοί του έχουν σκοτωθεί. Μία ζάλη που μας αφοπλίζει λίθγο πριν την αποκάλυψη της φρίκης. 
Εκπληκτικός στο ρόλο του ο πιτσιρικάς Αλεξέι Κραφτσένκο. Είναι εντυπωσιακός ο τρόπος με τον οποίον περνάει από την ανεμελιά της παιδικότητας στη φρίκη του πολέμου κι από εκεί στη πρόωρη γήρανση. Το βλέμμα σου, οι συσπάσεις του προσώπου του, οι εκφράσεις του και το παίξιμό του χαράχτηκαν αμέσως στη συνείδησή μου. Δεν είναι τυχαίο πως η θρυλική σκηνή της ταινίας (που την έχω ως πρώτη φωτογραφία στην ανάρτηση) με είχε στοιχειώσει πολλά χρόνια χωρίς να χω δει το έργο, κι αυτό εξαιτίας του παρουσιαστικού που είχε ο πιτσιρικάς. 
Η ταινία σίγουρα στάθηκε σταθμός για μεταγενέστερα αντιπολεμικά έργα. Δεν είναι τυχαίο πως αρκετοί δημιουργοί όπως ο Στίβεν Σπίλμπεργκ, δήλωσαν πως επηρεάστηκαν απ'το "Έλα να Δεις". Εξάλλου χρειάζεται ταλέντο και θάρρος για να γυριστεί μία ταινία τόσο ωμή, σκληρή, αντιπολεμική κι αντιφασιστική χωρίς να ξεπερνά τα όρια προπαγάνδας κι υπερβολής. 
Η ταινία είναι ένα αξεπέραστο αριστούργημα που δεν διδάσκει με αντιπολεμικά μηνύματα αλλά με φρικτό ρεαλισμό. Γι' αυτό αξίζει να την δει ο καθένας μας, μήπως και ταρακουνηθεί καθώς διανύουμε μία περίοδο που το φάντασμα του φασισμού πλανιέται πάνω από την Ελλάδα και την υπόλοιπη Ευρώπη.
Το "Έλα να Δεις" παράλληλα μεγάλωσε τη ντροπή μου, διότι ανήκω σε μία κοινωνία που ανέχεται μέχρι σήμερα υμνητές των ναζί. 
Κι επειδή τα ζόμπι έχουν βγει πάλι στην επιφάνεια, είναι καλό αυτές οι ταινίες να επανέλθουν σε μεγάλες και μικρές οθόνες. 

Βαθμολογία: 9/10

Κυριακή, 15 Οκτωβρίου 2017

Η Αυστρία ενώπιον (ακρο)δεξιάς στροφής



του Κώστα Ράπτη

Παρά τη διαφορά των μεγεθών μεταξύ Αυστρίας και Γερμανίας, οι αυστριακές ομοσπονδιακές εκλογές που διεξάγονται σήμερα Κυριακή αναμένεται να εμπεδώσουν τον αντίκτυπο που είχαν πανευρωπαϊκά οι γερμανικές εκλογές της 24ης Σεπτεμβρίου.
Στη Βιέννη, ο μεγάλος συνασπισμός των Σοσιαλδημοκρατών (SPÖ) του καγκελαρίου Christian Kern με το κεντροδεξιό Λαϊκό Κόμμα (ÖVP), του οποίου εδώ και λίγους μήνες ηγείται ο γνωστός από τον πρωταγωνιστικό του ρόλο στο κλείσιμο για τους πρόσφυγες του "βαλκανικού διαδρόμου” υπουργός Εξωτερικών Sebastian Kurz, προεξοφλείται ότι οδηγείται στο τέλος του – πρόκειται δε για μία σύμπραξη με χρονικό βάθος δεκαετιών, δηλ. πολύ μεγαλύτερο αυτής του SPD και της CDU στο Βερολίνο.
Τις εκλογές προκάλεσε πρόωρα ο Kurz, δίνοντας ακριβώς το σύνθημα της απόδρασης από έναν μεγάλο συνασπισμό ο οποίος, παρά την δημοφιλία του καγκελαρίου δείχνει να έχει κουράσει το εκλογικό σώμα.
Η επιθετική τακτική του μόλις 31 ετών νέου ηγέτη της κεντροδεξιάς είχε ως αποτέλεσμα την δημοσκοπική εκτίναξη του κόμματός του στην πρώτη θέση, με αντίστοιχη συμπίεση του ακροδεξιού Κόμματος της Ελευθερίας (FPÖ) του Heinz-Christian Strahe, το οποίο κατά την περιπετειώδη περσινή προεδρική εκλογή, η οποία ακυρώθηκε λόγω παρατυπιών και επαναλήφθηκε, παρ' ολίγον να κατακτήσει το ανώτατο αξίωμα.
Όσο οι πιθανότητες διαιώνισης του μεγάλου συνασπισμού μειώνονται, τόσο τα δημοσκοπικά ποσοστά του FPÖ περιορίζονται, ωστόσο την ίδια στιγμή οι πιθανότητες εισόδου του στην κυβέρνηση πολλαπλασιάζονται - όχι μόνο σε περίπτωση ανάληψης της καγκελαρίας αππό τον Kurz, αλλά ακόμη και στο ενδεχόμενο νίκης του SPÖ, αφού οι δύο δυνάμεις ενίοτε "φλερτάρουν” χωρίς αναστολές και έχουν συνεργαστεί σε τοπικό επίπεδο.
Σε αντίθεση με την ομόγλωσση Γερμανία, όπου η AfD μόλις εξασφάλισε την κεντρική κοινοβουλευτική της εκπροσώπηση και πάντως βρίσκεται σε πολιτική "καραντίνα”, η Αυστρία έχει προ πολλού απενοχοποιήσει τον ακροδεξιό χώρο. Το FPÖ έχει μακρά παρουσία στην πολιτική σκηνή και μάλιστα την περίοδο 2000-2006 (οπότε δέσποζε η φιγούρα του -μακαρίτη πλέον- ιστορικού του ηγέτη, Jörg Heider) συμμετείχε στην κυβέρνηση ως εταίρος του ÖVP, με καγκελάριο τον Wolfgang Schüssel. Η εμπειρία εκείνη άφησε εντέλει το FPÖ διασπασμένο και εκλογικά συρρικνωμένο.
Είχαν προηγηθεί, τους πρώτους μήνες του 2000, οι διπλωματικές κυρώσεις που είχαν ατύπως θεσπίσει, πρωτοστατούσης της Γαλλίας του Jacques Chirac, τα υπόλοιπα (14 τότε) κράτη-μέλη της Ε.Ε. εναντίον της Αυστρίας, για την παραβίαση του μεταπολεμικού ταμπού της κυβερνητικής συνεργασίας με ακροδεξιό κόμμα. Η περιπέτεια εκείνη μάλλον ενίσχυσε τα ευρωσκεπτικιστικά αισθήματα στην Αυστρία μέχρι και σήμερα.
Μία ιδιαιτερότητα του αυστριακού κομματικού σκηνικού είναι η απουσία αμιγώς φιλελεύθερου κόμματος, όπως λ.χ. το FDP στη Γερμανία, αλλά και οι κατά παράδοση άκρως φιλικές προς την αγορά τοποθετήσεις της ακροδεξιάς, σε αντίθεση προς τις προστατευτικές πολιτικές ανάλογων σχηματισμών σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Το τοπίο συμπληρώνουν άλλα δύο κόμματα με κοινοβουλευτική εκπροσώπηση: οι Πράσινοι και το "μεταπολιτικής” φυσιογνωμίας κόμμα NEOS (Νέα Αυστρία και Φιλελεύθερο Φόρουμ) που ίδρυσε το 2012 ο επιχειρηματίας Matthias Strolz.
Στις εκλογές του 2013 οι Σοσιαλδημοκράτες (SPÖ) είχαν αποσπάσει το 26,8% της ψήφου, το Λαϊκό Κόμμα (ÖVP) το 24%, το Κόμμα Ελευθερίας (FPÖ ) το 20,5%, οι Πράσινοι το 12,4%, το NEOS το 5% και η Λίστα Stronach (που έκτοτε έχει διαλυθεί) το 5,7%.
Η τελευταία δημοσκόπηση για λογαριασμό της εφημερίδας τοποθετούσε το ÖVP στο 33%, το FPÖ στο 27% και το SPÖ μόλις στην τρίτη θέση με 23%. Όσο και αν διαφέρουν οι τοπικές συνθήκες, η Αυστρία μοιάζει και αυτή να "αντιγράφει” την καθοδική πορεία της Σοσιαλδημοκρατίας σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, με τελευταία την Γερμανία, όπου και η θεαματική "προσγείωση” του Martin Schulz.
Περισσότερο όμως από τις συνάφειες με τη Γερμανία (για την οποία συχνά κρίνεται ότι "βγάζει τον λαγό") η Αυστρία έχει σημασία διότι οι νεώτερες εξελίξεις την τοποθετούν σε ρόλο "οδηγού" ενός ρεύματος δεξιάς ευρωσκεπτικιστικής αναδίπλωσης που κυριαρχεί στις Χώρες Visegrad, δηλ. την άλλοτε αυτοκρατορία των Αψβούργων. Οι εκλογές της Τσεχικής Δημοκρατίας σε μία εβδομάδα αναμένεται να επιβεβαιώσουν την τάση αυτή.
Επιπλέον, αξιοπρόσεκτη υπήρξε ειδικά στην φετινή αυστριακή προεκλογική εκστρατεία η επιστράτευση πολλών "βρώμικων κόλπων”, με κορυφαίο το σκάνδαλο της δημιουργίας από Ισραηλινό επικοινωνιακό σύμβουλο των Σοσιαλδημοκρατών ψεύτικων προφίλ στο Facebook τα οποία με ακραία και αντισημιτική φρασεολογία επιχειρούσαν να αποδομήσουν από τα δεξιά τον Kurz. Συνεργάτης του τελευταίου πάντως φέρεται να προσέγγισε το εν λόγω γραφείο επικοινωνιακών συμβούλων προτείνοντας "αποστασία” έναντι 100.000 ευρώ.

Η διαδικασία που θα ακολουθηθεί

Η ψηφοφορία θα διεξαχθεί σε 12.000 εκλογικά τμήματα και θα διαρκέσει μέχρι τις 6 μ.μ. (ώρα Ελλάδος), ενώ πρώτα επίσημα αποτελέσματα μπορούν να αναμένονται περίπου τρεις ώρες αργότερα. Δικαίωμα ψήφου έχουν όλοι οι Αυστριακοί άνω των 16 ετών, ήτοι 6,4 εκατ. πολίτες. Στις εκλογές του 2013 το ποσοστό προσέλευσης έφθασε το 75%. Οι 183 έδρες της Κάτω Βουλής κατανέμονται με βάση ένα σύστημα που θυμίζει το γερμανικό – με όριο κοινοβουλευτικής εκπροσώπησης από λίστα το 4%. Το νέο κοινοβούλιο θα πρέπει να συγκληθεί εντός 30 ημερών, ενώ την Τρίτη θα υποβληθεί η παραίτηση της κυβέρνησης και ο πρόεδρος Alexander van der Bellen θα κινήσει τη διαδικασία των μετεκλογικών διαβουλεύσεων για τον σχηματισμό νέου κυβερνητικού συνασπισμού.

Πηγή: capital.gr

Σάββατο, 14 Οκτωβρίου 2017

Ο «μεταμοντέρνος» ρατσισμός και τα παραπλανητικά επιχειρήματά του



του Κώστα Δουζίνα

Μετά τη νίκη του Μακρόν, ακούσαμε ότι η άνοδος της ακροδεξιάς στην Ευρώπη τελείωσε. Δυστυχώς, η κηδεία του εθνικισμού ήταν πρόωρη και οι έγκριτοι σχολιαστές διαψεύστηκαν πολύ σύντομα από τα αποτελέσματα των γερμανικών εκλογών. Η ανατροπή της συναίνεσης και η άνοδος των ακροδεξιών στην Ολλανδία, τη Γαλλία, την Αυστρία, τη Δανία, την Ουγγαρία και την Πολωνία, το Brexit και ο Τραμπ δείχνουν ότι το μέλλον της Ευρώπης αλλά και των ιδεών του Διαφωτισμού βρίσκεται πάλι υπό αμφισβήτηση. Πώς έφτασε όμως η φιλελεύθερη και ανεκτική Ευρώπη, μοντέλο για τον υπόλοιπο κόσμο, όπως έλεγε ο Χάμπερμας το 2002, να γίνει κέντρο επώασης του νεοφασισμού;
Η «ιδέα της Ευρώπης» μας κληροδότησε τις καθολικές αξίες της ισότητας, της αλληλεγγύης και της αξιοπρέπειας. Αλλά η σκοτεινή πλευρά της «διαλεκτικής» του Διαφωτισμού δημιούργησε τις έννοιες της «φυλής», της «ράτσας», του «κατώτερου» ανθρώπου και οδήγησε στη ρατσιστική ιδεολογία. Ενα κατάλοιπο ρατσισμού επιβιώνει σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες και συνήθως ενσωματώνονταν σε δεξιά κόμματα. Αλλά οι πρόσφατες ξενοφοβικές δηλώσεις πολιτικών έχουν νομιμοποιήσει το ακροδεξιό περιθώριο. Οι επιθέσεις του πρωθυπουργού της Ουγγαρίας Ορμπάν στους Ρομά και τους πρόσφυγες έχουν βοηθήσει το φασιστικό Jobbik, αυτές του Φάρατζ και του Τραμπ στους μουσουλμάνους γιγάντωσαν την ισλαμοφοβία και την περιθωριοποίηση των μεταναστών. Ο κυνισμός των πολιτικών ελίτ δημιουργεί το ηθικό κενό που καλύπτουν ο φασισμός και ο ακραίος εθνικισμός. Το AfD ισχυρίζεται ότι υπερασπίζεται τους άνεργους της Ανατολικής Γερμανίας, η Λεπέν ότι προστατεύει τους Γάλλους Εβραίους και gay από το Ισλάμ. Οι ακροδεξιοί βγάζουν τις στολές και τις μπότες, φοράνε κοστούμια και ταγέρ, γίνονται λύκοι με περίβλημα προβάτου. Αλλά, όπως ξέρουμε από την ιστορία, ο φασισμός δεν είναι αντισυστημικός. Αποτέλεσε πάντοτε την έσχατη και αποτρόπαια άμυνα του καπιταλισμού σε κρίση. Ο φασισμός είναι το αποτέλεσμα της αποτυχίας της επανάστασης, έλεγε ο Βάλτερ Μπένγιαμιν.
Ποιες τάσεις οδήγησαν στην πρόσφατη έξαρση της εθνικιστικής ακροδεξιάς; Εξουθενωμένες από τη μακρόχρονη καπιταλιστική κρίση και την υποχώρηση των αξιακών τους θεμελίων, οι δυτικές κοινωνίες στέκονται αμήχανα μπροστά στις δραματικές αλλαγές στην εργασία και την κοινωνική αναπαραγωγή. Ο παγκοσμιοποιημένος καπιταλισμός χρειάζεται ανοιχτά σύνορα και ενιαίες αγορές, αλλά αυτό οδηγεί σε δομική ανεργία, τεράστια αύξηση των ανισοτήτων και απονομιμοποίηση του πολιτικού συστήματος. Η καταστροφή των κοινωνικών υποδομών από τη λιτότητα δημιουργεί το κατάλληλο έδαφος.
Σε αντίθεση με παλαιότερες περιόδους όμως, όταν ο αντισημιτισμός ένωνε την ακροδεξιά σε ολόκληρη την Ευρώπη, ο ρατσισμός και ο φασισμός των ημερών μας είναι «μεταμοντέρνοι»: έχουν πληθώρα στόχων που μεταβάλλονται διαρκώς. Η υψηλή ανεργία στην Ισπανία δεν έχει οδηγήσει σε άνοδο του φασισμού, ενώ η σταθερή εργασία στη Γαλλία συμπίπτει με την άνοδο του Εθνικού Μετώπου. Στη Βρετανία το μοτίβο του αποδιοπομπαίου τράγου μετακινήθηκε από τους «μαύρους» στις δεκαετίες των ’60 και ’70 στους «ψευδοπρόσφυγες» στα ’90 και μετά στους «λαθρομετανάστες» και τους μουσουλμάνους. Ο σύγχρονος ρατσισμός είναι δικτυωμένος, οριζόντιος και ευκίνητος. Δίνει έμφαση στην κοινή συμπεριφορά παρά στην κοινή ιδεολογία. Ο Νορβηγός δολοφόνος Μπρέιβικ αποτελεί ακραία περίπτωση, αλλά οι ασυνάρτητες θεωρίες του και οι ανατριχιαστικές δολοφονίες του συμβολίζουν αυτό το πεδίο.
Ο μεταμοντέρνος ρατσισμός χρησιμοποιεί οικονομικά, κοινωνικά και πολιτισμικά ψευδοεπιχειρήματα. Οι ξένοι μάς παίρνουν τις δουλειές, είναι ριζικά διαφορετικοί στα έθιμα, στο φαγητό και στη συμπεριφορά και δεν μπορούμε να τους έχουμε δίπλα μας. Τέλος, το Ισλάμ αποτελεί υπαρξιακό εχθρό της Δύσης και του Χριστιανισμού. Ετσι, η οικονομική δυσπραγία, η πολιτισμική υποχώρηση και η τρομοκρατία χρεώνονται στους πρόσφυγες και μετανάστες, που στοχοποιούνται ως απειλή και εν δυνάμει τρομοκράτες. Με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, ακούσαμε τα επιχειρήματα αυτά σε όλες τις πρόσφατες εκλογές.
Αν στραφούμε στη ρατσιστική ιδεολογία, μπορούμε να ανιχνεύσουμε δύο στρατηγικές με τη βοήθεια της ψυχανάλυσης. Η πρώτη αποτελεί ακραία προσπάθεια «εκλογίκευσης» της κρίσης. Βασισμένη σε μια παραμορφωμένη εκδοχή του nihil sine ratione (τίποτα δεν υπάρχει χωρίς κάποιο λόγο), προσπαθεί να ανακαλύψει μια κοινή αιτία για τα κακά που μας βρήκαν. Η υποχώρηση της εθνικής κυριαρχίας, η οικονομική δυσπραγία, η ανεργία, η πολιτική ανικανότητα, η κοινωνική παρακμή, οι οικογενειακές δυσλειτουργίες, η αξιακή και ηθική υποβάθμιση αλλά και προσωπικές αποτυχίες και ματαιώσεις, όλα έχουν κοινή βάση. Τα αίτια και τα συμπτώματα της κακοδαιμονίας είναι, βέβαια, ποικίλα και συχνά άσχετα μεταξύ τους. Αλλά η στρατηγική της παράλογης «εκλογίκευσης» ανακαλύπτει τον «άλλο», τον μετανάστη, πίσω από κάθε πρόβλημα. Μια σατανική παρουσία είναι υπεύθυνη και συνδέει όλα όσα πάνε στραβά. Ο «άλλος» λειτουργεί ως συνδετικός κρίκος που συνέχει και συνθέτει τα υπόλοιπα κομμάτια του παζλ, δημιουργώντας ένα πανόραμα καταστροφής. 
Η δεύτερη στρατηγική είναι ακριβώς αντίθετη. Στηρίζεται στην πίστη ότι οι «άλλοι» μας κλέβουν την απόλαυση, μας παίρνουν τις δουλειές, τα κοινωνικά επιδόματα, τις γυναίκες. Η έλλειψη και η ψυχική δυσφορία που, κατά Φρόιντ και Λακάν, χαρακτηρίζουν κάθε άνθρωπο είναι έργο κάποιων που υφάπαρξαν την ευτυχία μας. Ετσι, παρότι διώκονται και υποφέρουν, οι «άλλοι», οι μετανάστες, οι έγχρωμοι, είναι εντούτοις εύποροι, έχουν καλύτερη μουσική και φαγητό, ισχυρές κοινότητες και καλό σεξ, αξιαγάπητα παιδιά και διασκέδαση, τα πράγματα που «εμείς» έχουμε χάσει. Εδώ η μνησικακία και ο φθόνος είναι κυρίαρχα συναισθήματα, όχι λόγω της κατωτερότητας, αλλά εξαιτίας της φαντασιακής υπεροχής των άλλων. Το μίσος απέναντι στους «κατώτερους» είναι μια στρατηγική άμυνας και μια συμπτωματική αντιστροφή του αισθήματος ότι «εμείς», οι γηγενείς και οι καθαροί, είμαστε στην πραγματικότητα κατώτεροι.
Υπάρχει κι άλλος ένας παράγοντας. Πολλοί νέοι άνδρες νιώθουν αποξενωμένοι και απειλούμενοι από την αβεβαιότητα, την έλλειψη ευκαιριών, μια ζωή στα όρια. Οι νέες γυναίκες τα καταφέρνουν καλύτερα στις σπουδές και οι παραδοσιακοί ρόλοι του φύλου στη δουλειά και την οικογένεια έχουν αρχίσει να αλλάζουν. Μια αίσθηση ανεπάρκειας βρίσκει εκτόνωση σε βίαιες ταινίες και φαντασιώσεις, σε φονικά ηλεκτρονικά και διαδικτυακά παιχνίδια. Αυτή ακριβώς την εύθραυστη ταυτότητα εκμεταλλεύονται οι ακροδεξιές οργανώσεις. Πολλοί νέοι που ακολουθούν τη Χρυσή Αυγή ή το AfD δεν είναι φασίστες ή ακραίοι εθνικιστές. Οι ακροδεξιοί προσφέρουν στους νέους μια κοινότητα ρητορικής και πρακτικής βίας με ευάλωτους στόχους.
Το μέλλον της Ευρώπης κινδυνεύει, αλλά οι πολιτικοί αρκούνται σε άσφαιρες καταγγελίες. Χρειαζόμαστε μια πανευρωπαϊκή εκστρατεία ενάντια στο ριζικό κακό, ανεξάρτητα από πολιτικές εντάξεις και ιδεολογίες. Οι καιροί ου μενετοί, δεν μπορούμε να απαρνηθούμε την ιστορική μας ευθύνη.

Πηγή: Ιδεογράμματα

Παρασκευή, 13 Οκτωβρίου 2017

Blade Runner 2049


Δεν υπήρξα θαυμαστής του θρυλικού Blade Runner, ενός από τους σημαντικότερους σταθμούς επιστημονικής φαντασίας στην ιστορία του κινηματογράφου, οπότε δε περίμενα με ανυπομονησία το σίκουελ του. Όμως τα διθυραμβικά σχόλια των κριτικών μου προκάλεσαν περιέργεια κι ο ενθουσιασμός όσων την είδαν με έπεισαν πως άξιζε να της δώσω μία ευκαιρία. Κι η αλήθεια είναι πως χθες βγήκα εκστασιασμένος από μία κατάμεστη απογευματινή προβολή.
Συνήθως θεωρούμε ιεροσυλία την εκμετάλλευση ενός παλιού αριστουργήματος στο βωμό του θεάματος και του κέρδους. Όμως υπάρχουν κάποιες εξαιρέσεις τις οποίες μπορούμε να χαρακτηρίσουμε κι ως θαύματα λόγω της σπανιότητάς τους. Ένα απ' αυτά τα θαύματα είναι το Blade Runner 2049.
Η ιστορία μας τοποθετεί μερικές δεκαετίες μετά την πρώτη ταινία. Η εταιρία που κατασκεύαζε τα ανδροειδή φαλίρισε κι αγοράστηκε από έναν νέο επιχειρηματία, ο οποίος ξεκίνησε την παραγωγή νέων ανδροειδών πιο υπάκουων στους ανθρώπους. Ένα απ' αυτά είναι ο αστυνομικός με το όνομα Κ. ο οποίος συνεχίζει να κυνηγάει εναπομείναντα μοντέλα Nexus 8. Σε μία αποστολή θα ανακαλύψει ένα μεγάλο μυστικό το οποίο θα τον οδηγήσει σε έναν παλιό κυνηγό ανδροειδών, τον Ρικ Ντεκαρντ. Αναζητώντας τα ίχνη του παλιού κυνηγού, θα αρχίσει να ξετυλίγει και το κουβάρι του δικού του παρελθόντος, οδηγώντας τον σε συνταρακτικές αποκαλύψεις.


Το σενάριο της ταινίας είναι πανέξυπνα γραμμένο, συνδυάζοντας με μεγάλη επιτυχία την ατμόσφαιρα του φιλμ νουάρ με την δυστοπία μίας ιστορίας επιστημονικής φαντασίας. Ο αργός ρυθμός είναι καλά δοσμένος μ' αποτέλεσμα να μην κουράζει τον θεατή. Το έργο διατηρεί ένα δικό του ύφος, δείχνοντας πως ο δημιουργός δεν είχε καμία τάση να αντιγράψει την παλιά ταινία. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να έχουμε ένα Blade Runner τελείως διαφορετικό κι αξιοπρεπέστατο. 
Αν και διαφημίζεται ως ταινία φαντασίας, σε μένα περισσότερο μου φάνηκε ως ένα υπαρξιακό θρίλερ. Οι γρίφοι που εμφανίζονται κάθε τόσο, απαιτούν μία εξήγηση, η οποία έρχεται στη πορεία έχοντας πρώτα αφήσει ένα χρονικό περιθώριο στον θεατή να επεξεργαστεί κάθε στοιχείο που του δίνεται. Όμως ο δημιουργός δεν μένει εκεί. Κάθε φορά που λύνεται ένας γρίφος, έρχεται αμέσως η ανατροπή, φουντώνοντας μ' αυτό το τρόπο ξανά το ενδιαφέρον για την εξέλιξη της ιστορίας. 
Κι ενώ η ταινία βρίσκεται σε κορύφωση, έρχεται ένα απότομο κι επιφανειακό φινάλε το οποίο λογικά αφήνει υπόνοιες για επόμενες Blade Runner ταινίες. 
Σκηνοθετικά τα πλάνα ανεβάζουν επίπεδα στη ταινία. Το δυστοπικό τοπίο του πρώτου Blade Runner ξεδιπλώνεται στο σίκουελ. Αχανείς πόλεις γεμάτες διαφημίσεις και καυσαέρια. Η υλιστική κατανάλωση πάει χέρι-χέρι με τον αγοραίο έρωτα και την μοναξιά. Οι ανθρώπινες επαφές κόβονται κι αντικαθίστανται με ψηφιακά ολογράμματα. Η θλίψη κι η μιζέρια εκφράζονται με μίσος και ρατσισμό. Τα δέντρα έχουν εξαφανιστεί και το ξύλο αποκτά αξία μεγαλύτερη κι απ' αυτή του χρυσού. Ο ήλιος είναι κρυμμένος πίσω από τους ρύπους κι ο πλανήτης έχει μετατραπεί σε έναν πελώριο σκουπιδότοπο. Μοναδική στιγμή που σπάει το σκοτάδι του μέλλοντος είναι η επίσκεψη του αστυνομικού στο Λας Βέγκας όπου κρύβεται ο Ρικ Ντεκάρντ. Το τοπίο αμέσως ανοίγει κι ένα μυστηριακό φως αναπτερώνει τις ελπίδες για ζωή, οι οποίες αρχίζουν να βουίζουν σαν ένα σμήνος από μέλισσες.
Η μουσική της ταινίας είναι ατμοσφαιρική κι άκρως επηρεασμένη από το θρυλικό soundtrack του Vangelis, όμως δεν καταφέρνει να το ξεπεράσει. Δένει όμως καλά με τα πλάνα, τα πρόσωπα και την εξέλιξη της ιστορίας
Στους ηθοποιούς υπήρχε η μεγάλη έκπληξη (για μένα) με την εξαιρετική ερμηνεία του Ράιαν Γκόσλινγκ. Λιγομίλητος κι αινιγματικός, καταφέρνει και καλύπτει με ένα πέπλο μυστηρίου τον ρόλο του. Η φωνή του σταθερή όπως θα πρεπε να έχει ένα ανδροειδές αλλά τελείως ανθρώπινη όταν αρχίζει να συνειδητοποιεί την ύπαρξη παιδικών αναμνήσεων εντός του. Επίσης ο Χάρισον Φορντ ανάστησε τον θρυλικό Ρικ Ντεκάρντ ενώ η Ρόμπιν Ράιτ συνεχίζει τον ρόλο της Πρώτης Κυρίας του House of Cards. Είμαι όμως σίγουρος πως όλοι μας εντυπωσιαστήκαμε από την πανέμορφη Άνα ντε Άρμας. 


Η ταινία κερδίζει για πολλούς λόγους τις εντυπώσεις. Τα σκηνικά, οι ερμηνείες, η ενδυματολογία των προσώπων, το στήσιμο των εσωτερικών χώρων, οι προοπτικές που εκτυλίσσεται η δράση, η μουσική κι η ατμόσφαιρα σίγουρα θα μείνουν ως ένα εξαιρετικό παράδειγμα για μελλοντικές ταινίες αντίστοιχου είδους.
Την ίδια στιγμή μέσα από την ταινία, ο σκηνοθέτης Ντενί Βιλνέβ επαναφέρει το ερώτημα της τεχνητής νοημοσύνης παρουσιάζοντάς το με μία αξιόλογη απορία. Τι θα συμβεί όταν τα ανδροειδή αποκτήσουν τα χαμένα συναισθήματα των ανθρώπων; Παράλληλα μας περιγράφει έναν κόσμο όχι και πολύ μακρινό όπου ο ακραίος καπιταλισμός θα έχει μετατρέψει τις πόλεις μας σε μεγάλες φυλακές, τα σπίτια μας σε άνετα κελιά και τις ανθρώπινες σχέσεις σε ένα συνεχή ανταγωνισμό. Δεν είναι τυχαίο που παρουσιάζει τυφλό τον ιδιοκτήτη της επιχείρησης που παράγει τα ανδροειδή. Πόσοι σημερινή κεφαλαιοκράτες εθελοτυφλούν απέναντι στο κοινό καλό και στη προστασία του περιβάλλοντος. Πόσοι απ' αυτούς αποστρέφουν το βλέμμα τους απέναντι στον ανθρώπινο πόνο. Πόσοι απ' αυτούς πλουτίζουν με το αίμα άλλων. 
Υπάρχει άραγε επιστροφή προς το χαμό που οδεύουμε;
Για την παραπάνω ερώτηση δεν έχω να δώσω κάποια βάσιμη απάντηση. Αυτό όμως που πιστεύω είναι πως το Blade Runner 2049 άφησε το δικό του κινηματογραφικό αποτύπωμα και σίγουρα θα αποκτήσει τη διαχρονική αξία του πρώτου έργου κι ας είναι φτωχότερο σε μονολόγους όπως ο παρακάτω:
Quite an experience to live in fear, isn’t it? That’s what it is to be a slave. I‘ve seen things you people wouldn’t believe. Attack ships on fire off the shoulder of Orion. I watched C-beams glitter in the dark near the Tannhäuser Gate. All those moments will be lost in time, like tears in rain. Time to die.”
Συγκινήθηκα πολύ όμως στη σκηνή που ο Χάρισον Φορντ ρωτάει τον Ράιαν Γκόσλινγκ για ποιο λόγο τον βοηθάει.
Όσο για την ταινία, δείτε την οπωσδήποτε σε μία κινηματογραφική αίθουσα. Το μεγαλείο των πλάνων μπορεί να γίνει εμφανές μόνο σε μία τεράστια οθόνη.

Βαθμολογία: 8/10

Πέμπτη, 12 Οκτωβρίου 2017

Πολιτικοί με τάσεις Υμηττού


Η είσοδος της χώρας μας στη χρόνια οικονομική κρίση συνοδεύτηκε με μία σταθερή μεταβολή του πολιτικού σκηνικού. Από τη σοβαροφάνεια των κρυφών πολιτικών σκανδάλων που κορυφώθηκαν τη περίοδο της οικονομικής φούσκας, βρεθήκαμε σε ένα κακής ποιότητας τσίρκο ακριβού κόστους.
Τον πρώτο καιρό, οι ανόητες δηλώσεις πολιτικών προσώπων χαρακτηρίζονταν ατυχείς μ’ αποτέλεσμα να ξεχνιούνται γρήγορα μιας κι η κοινωνία ήταν ακόμα μουδιασμένη με τις νέες καταστάσεις που βίωνε. Το φαινόμενο όμως αυτό διογκωνόταν όλο και περισσότερο μ’ αποτέλεσμα σήμερα να έχουμε καθημερινά έναν καταιγισμό άθλιων και γελοίων δηλώσεων από ανθρώπους που μας κυβερνούσαν, μας κυβερνούν κι επιθυμούν να μας κυβερνήσουν.
Όμως το αστείο έχει πλέον κουράσει. Μπορεί να γελάμε με την κατάντια της σύγχρονης πολιτικής σκηνής αλλά δε προβληματιζόμαστε πως χλευάζουμε ανθρώπους που εμείς οι ίδιοι έχουμε εκλέξει για να βρίσκονται εκεί.
Όλη αυτή η κατάσταση φανερώνει όλο και περισσότερο την έλλειψη ωριμότητας, σοβαρότητας και λειτουργικότητας ενός διαλυμένου συστήματος κυβέρνησης. Δεν αυταπατώμαι στην χρησιμότητα των πολιτικών προσώπων από τη στιγμή που η χώρα μας έχει αποκτήσει έναν αποικιακό χαρακτήρα αλλά διάολε ούτε τα προσχήματα δεν τηρούνται πλέον.
Η μετατροπή του ελληνικού κοινοβουλίου σε αρένα γελοίου και φθηνού θεάματος είναι άκρως προσβλητική προς κάθε σκεπτόμενο πολίτη. Απογοητευμένος ο κόσμος τόσο από την κυβέρνηση όσο κι από την αντιπολίτευση, έχει αρχίσει να δείχνει όλο και μεγαλύτερη αδιαφορία σε πολιτικές εξελίξεις που τρέχουν και σε κοινωνικές αποφάσεις που παίρνονται, κάτι που δίνει περισσότερο χώρο σε σκοταδιστικές και φασιστικές ιδεολογίες.
Όλοι γελάσαμε με την επιχειρηματολογία του προέδρου της αξιωματικής αντιπολίτευσης, ο οποίος τα βαλε με τους εξωγήινους του Υμηττού αλλά κανείς δεν ασχολήθηκε με την περίεργη αναφορά του βουλευτή Γιώργου Μαυρωτά για συστάσεις που δέχτηκαν ορισμένοι βουλευτές του Ποταμιού στο να μη ψηφίσουν το νομοσχέδιο με σκοπό να πέσει η κυβέρνηση.
Γιατί δεν έγινε θέμα η συγκεκριμένη καταγγελία που κρούει τον κίνδυνο ενός δημοκρατικού κενού; 
Ίσως επειδή δεν υπάρχει πλέον κάποιος κίνδυνος διότι κάθε γελοία δήλωση που ακούγεται πλέον στο κοινοβούλιο αλλά και στα μέσα ενημέρωσης και κοινωνικής δικτύωσης δεν είναι τίποτα παραπάνω από μία ακόμη βεβαίωση του θανάτου της αστικής δημοκρατίας που μέχρι σήμερα είχαμε γνωρίσει.

Πρώτη δημοσίευση: aplotaria.gr

Τετάρτη, 11 Οκτωβρίου 2017

Kαταλονία: Η εφεύρεση μιας χώρας είναι μια διαδικασία σύνθετη και ακριβή


του Μαρτίν Καπαρός

Αυτή την Τρίτη, ο πρόεδρος της καταλανικής Generalitat Κάρλες Πουιτζντεμόντ, πρώην δημοσιογράφος, πρώην δήμαρχος της μικρής πόλης Ζερόνα και ηγέτης του κεντροδεξιού κόμματος «Δημοκρατική Σύγκλιση της Καταλωνίας», μισοανακήρυξε την ανεξαρτησία της Καταλωνίας. Η καλύτερα: δήλωσε ότι εν καιρώ θα ανακηρύξει την ανεξαρτησία της. Και πρόσθεσε ότι όλα μπορεί να αποτελέσουν αντικείμενο διαπραγμάτευσης.
Δεν μπορούσε να ανακηρύξει αμέσως την ανεξαρτησία γιατί το πολιτικό του κεφάλαιο βρίσκεται χαμηλά. Και δεν μπορούσε να μην την ανακηρύξει για να μην παραδεχθεί την ήττα του.
Πριν από μερικές μόνο ημέρες, όταν οι εικόνες ισπανικών αστυνομικών να κτυπούν ηλικιωμένες Καταλανές έκαναν τον γύρο του κόσμου, η υπόθεση της ανεξαρτησίας έμοιαζε να θριαμβεύει. Και τότε άρχισε η αντεπίθεση της κεντρικής κυβέρνησης. Πρώτος μίλησε ο βασιλιάς, που δήλωσε ότι ούτε η κυβέρνηση ούτε ο θρόνος μπορούν να διαπραγματευθούν με τους αυτονομιστές.
Κι ύστερα ήρθε μια συντονισμένη επίθεση του ισπανικού κράτους και των μεγάλων καταλανικών επιχειρήσεων. Την Τετάρτη 4 Οκτωβρίου, η κυβέρνηση υπέγραψε διάταγμα που διευκόλυνε την αλλαγή έδρας αυτών των επιχειρήσεων. Και αμέσως, οι δύο μεγαλύτερες τράπεζες της επαρχίας (Caixa, Sabadell) και οι εταιρείες ύδρευσης και φυσικού αερίου εγκατέλειψαν την περιοχή. Ετσι λειτουργεί μερικές φορές η δημοκρατία: μερικά εκατομμύρια ψηφίζουν και μερικοί με τα εκατομμύριά τους μετρούν όσο και οι ψήφοι τους.
Το παιχνίδι των μεγάλων τραπεζών υπήρξε μια ψυχρολουσία για πολλούς οπαδούς της ανεξαρτησίας, που δήλωναν έτοιμοι να δώσουν τα πάντα για την πατρίδα εκτός από τις αποταμιεύσεις τους και την ευρωπαϊκή τους ζωή. Όπως ήταν ψυχρολουσία και για τον πρόεδρο Πουιτζντεμόντ και το κόμμα του, που έχουν ιστορικούς δεσμούς με τις τράπεζες αυτές.
Η μεταφορά των ποντικών που εγκαταλείπουν το καράβι όταν βουλιάζει ανάγκασε πολλούς να διερωτηθούν αν πράγματι το καράβι βυθίζεται. Το βάρος της φυγής των τραπεζών ήταν τόσο μεγάλο, ώστε ο σοσιαλιστής πρώην υπουργός Ζοζέπ Μπορέλ ανέμιξε κυνισμό και ανησυχία δηλώνοντας ότι αν οι τράπεζες είχαν πει αυτό που θα έκαναν στην περίπτωση που γινόταν αυτό που έγινε, ίσως αυτό που έγινε να μην είχε γίνει (και οι τράπεζες δεν θα είχε χρειαστεί να κάνουν αυτό που έκαναν).
Η οικονομία πήρε έτσι και πάλι τη θέση της ανάμεσα στον κυματισμό των σημαιών και την επίκληση της πατρίδας. Αν πριν από μερικά χρόνια το κόμμα του καταλανικού κατεστημένου αγκάλιασε την υπόθεση της ανεξαρτησίας για να συγκαλύψει τα αντιδημοφιλή οικονομικά του μέτρα, τα οικονομικά μέτρα του καταλανικού κατεστημένου το έκαναν να αμφιβάλλει για εκείνη την επιλογή. Οι αμφιβολίες ενισχύονται, ως αποτέλεσμα του γεγονότος ότι ποτέ δεν συζητήθηκε σοβαρά τι μορφή θα έχει μια ανεξάρτητη Καταλωνία, τι οικονομική και κοινωνική οργάνωση θα έχει. Και ποτέ δεν ξεκαθαρίστηκε πόση κοινωνική ενέργεια - πόσες θυσίες - θα χρειαστεί για να επιτευχθεί αυτή η ανεξαρτησία.
Μόνο έτσι μπορούσε να διατυπωθεί ο ισχυρισμός ότι μπορεί να οικοδομηθεί μια χώρα με τη στήριξη του 40% των πολιτών της. Η εφεύρεση μιας χώρας είναι μια διαδικασία σύνθετη και ακριβή, χρειάζεται μαζικότερη στήριξη. Οι ανεξαρτησίες -η δυνατότητα να ξεκινήσει μια καινούργια χώρα- επιτυγχάνονται με πολέμους, με την κατάρρευση μιας αποικιακής δύναμης ή με αποφασιστικές και μεγάλες πλειοψηφίες. Οι δύο πρώτοι όροι -ευτυχώς-είναι αδύνατοι. Και ο τρίτος δεν εκπληρούται σήμερα στην Καταλωνία. Το να ξεκινήσεις μια χώρα με έναν πληθυσμό κομμένο στη μέση αποτελεί την ιδανική συνταγή της καταστροφής.
Και το αποκορύφωμα ήταν ότι αυτή την εβδομάδα οι οπαδοί της ανεξαρτησίας έχασαν το μονοπώλιο του λόγου, της αφήγησης, του δρόμου. Η σιωπηρή πλειοψηφία (;) ξαφνικά αφυπνίστηκε. Τόσα χρόνια ήταν δυσάρεστο να τα βάζεις με τον πατριωτισμό στα καφενεία και στα σαλόνια. Αλλά η προοπτική της ανεξαρτησίας άλλαξε ξαφνικά τα δεδομένα.
Αρχισαν να ακούγονται διαφορετικές φωνές. Εκατομμύρια άνθρωποι ίσως να συνειδητοποίησαν ότι δύο τρελοί (ο Ραχόι και ο Πουιτζντεμόντ) και οι οπαδοί τους οδηγούσαν τα πράγματα σε ένα τρομακτικό σημείο: σε μια σύγκρουση δηλαδή που μπορεί να πνιγεί στο αίμα ή, τουλάχιστον, στον ιδρώτα και τα δάκρυα των πολλών. Να ανακάλυψαν ότι η ανεξαρτησία είναι ο καλύτερος τρόπος να καταστραφούν οι ζωές τους για πολλά χρόνια. Να αποφάσισαν ότι δεν θέλουν να παραιτηθούν από το προνόμιο να είναι και Καταλανοί και Ισπανοί. Και να διακήρυξαν ότι είναι καλύτερα να αναζητηθούν λύσεις και συμβιβασμοί.
Κανείς δεν ξέρει. Αυτές τις ημέρες όσοι σώπαιναν αναζητούν τρόπους να μιλήσουν: να πουν ότι δεν θέλουν να συνεχίσουν να σωπαίνουν αν η σιωπή τους νομιμοποιεί τις κραυγές των άλλων. Αλλά δεν βρίσκουν πάντα αυτούς τους τρόπους. Ορισμένες πορείες εναντίον του καταλανικού υπερπατριωτισμού μετατρέπονται σε ισπανικές υπερπατριωτικές κραυγές: είχαν πολύ καιρό να ακουστούν στους δρόμους τόσοι φρανκικοί ύμνοι και να κυκλοφορήσουν τόσα φρανκικά σύμβολα. Είχε καιρό να φανεί τόσο καθαρά η απειλή του φασισμού. Είναι πάντα πιο εύκολο να φωνάζεις υπέρ
μιας σημαίας από το να φωνάζεις κατά της υπερβολής των σημαιών.
Είναι πάντα πιο εύκολο να ακολουθείς έναν ηγέτη από το να υπερασπίζεσαι μια ιδέα. Εκείνοι όμως που δεν αφήνονται να παρασυρθούν από το εθνικιστικό ρεύμα είναι συνεχώς και περισσότεροι. Αν καταφέρουν να εκφραστούν, κάτι μπορεί να αλλάξει στην Καταλωνία. Και στην υπόλοιπη Ισπανία. Για τον σκοπό αυτό, θα πρέπει να καταλάβουν ότι η λύση δεν είναι να τραβάει ο καθένας τον δρόμο του ξηλώνοντας τη χώρα, αλλά να ξανακάνουν όλοι μαζί μια χώρα - μια κοινωνία - από την οποία δεν θα θέλει να φύγει κανείς: ούτε οι επαρχίες ούτε οι πολίτες. Δεν είναι εύκολο, είναι απαραίτητο. 
Προς το παρόν, πάντως, ο Πουιτζντεμόντ κήρυξε μια ανεξαρτησία με αναστολή περιμένοντας τον διάλογο και αναμένεται η απάντηση της Μαδρίτης, που μέχρι στιγμής ήταν η χειρότερη δυνατή. Μόλις χθες ο εκπρόσωπος του Λαϊκού Κόμματος Πάμπλο Κασάδο είπε ότι όποιος κηρύξει την ανεξαρτησία ίσως καταλήξει σαν κι εκείνον που την ανακήρυξε πριν από 83 χρόνια. Αναφερόταν στον πρώτο πρόεδρο της Generalitat, τον Λουίς Κομπάνις, που έγινε εθνικός ήρωας της Καταλωνίας από τότε που τον εκτέλεσε η δικτατορία του Φράνκο, στις 15 Οκτωβρίου 1940.

Πηγή: New York Times

Τρίτη, 10 Οκτωβρίου 2017

«Εις το όνομα της φύσεως…»


του Νίκου Παρασκευόπουλου

Αναμενόμενη η ένταση των συζητήσεων για την αλλαγή της ταυτότητας φύλου. Ο,τι συνδέεται με τις δομές και τις υπαγορεύσεις της πατριαρχίας περιβάλλεται με πολύ συναίσθημα – έως και με επιθετικότητα.
Από τις πολλές πτυχές του θέματος ελάχιστες θα επισημάνω εδώ. Οι βαρύτερες θέσεις κατά της αλλαγής της ταυτότητας φύλου, είτε είχαν θρησκευτική βάση, είτε αναφέρονταν στη φύση. Η Εκκλησία δυστυχώς με τη στάση της έδειξε ότι οι πατριαρχικές αρχές κάποτε υπερνικούν τη φιλαλληλία και την αγάπη. Ηταν ωστόσο η «φύση» που κυριάρχησε ως επιχείρημα διανθισμένο με χαρακτηρισμούς κανονικότητας ή αντίθετα διαστροφής. Η ίδια η Εκκλησία, επίσης, επικαλείται τη φύση του ανθρώπου. Ιδίως προσφεύγουν σ' αυτήν πάμπολλοι αυστηροί τιμητές της οποιασδήποτε απόκλισης. Σκόπιμο είναι, λοιπόν, να μην ξεχνάμε τα στοιχειώδη, όσα ακριβώς μαρτυρά η ίδια η μελέτη της φύσης, καθώς και η απόσταση από τον Μεσαίωνα των μαγισσών και της Ιεράς Εξέτασης.
Η ιστορία των αποκλίσεων (της «τρέλας», της ομοφυλοφιλίας) ανακαλύπτει αναδρομικά κοινούς σταθμούς: στην αρχή ο αποκλίνων ήταν ο βέβηλος, ο αμαρτωλός, ο μάγος. Σιγά σιγά η εικόνα άλλαξε. Ο στιγματισμένος, ο τρελός αντιμετωπίστηκαν σαν ζώα. Με τροφοδοσία από μακριά, με μάνικες και τσουγκράνες, όπως τα άγρια ζώα στο κλουβί. Οι περιγραφές του Φουκό είναι παραστατικές. Στη συνέχεια εμφανίστηκε η άσπρη ποδιά: ο αποκλίνων είναι άρρωστος, επομένως ο ιεροεξεταστής και ο θηριοδαμαστής έδωσαν τη θέση τους στον γιατρό. Μόλις στη σύγχρονη εποχή η ανθρωπότητα αναγνώρισε τις κυριαρχικές ψυχοκοινωνικές συμβολές στη δημιουργία της απόκλισης. Αρκεί άραγε ο οίστρος του διαφωτισμού για να αφήσουμε στα σκοτάδια του παρελθόντος τις κουβέντες περί διαστροφής ή εκφυλισμού και τη θεοποίηση της φύσης; Μάλλον όχι, αφού οι οπαδοί του «φυσιολογικού» δεν επικαλούνται μόνο τον Αδάμ και την Εύα, αλλά και την επιστήμη. Εκεί, ωστόσο, μάταια αναζητείται η επιβεβαίωση. Οι βιολόγοι θυμίζουν μια κεφαλαιώδη διαφορά των ζώων από τους ανθρώπους. Για τη συμπεριφορά των ζώων όντως η φύση είναι καθοριστική. Αυτά χάρη στα ένστικτά τους γνωρίζουν να τρέφονται, να γιατρεύονται, να αναπαράγονται. Ο άνθρωπος τα μαθαίνει με την αγωγή. Η αρετή του είναι διδακτή.
Σαν από μια κεκτημένη βιολογική ταχύτητα στους πρώτους μήνες της ζωής του το μωρό φαίνεται να διακατέχεται από ένστικτα (π.χ. θηλασμού). Στη συνέχεια έρχονται η μάθηση και τα μικρά «όχι». Αυτά διαμορφώνουν την προσωπικότητα, εν προκειμένω την ταυτότητα. Τα ένστικτα δίνουν τη θέση τους σε μια σχετική, οπωσδήποτε κοινωνικά συμπροσδιορισμένη ελευθερία. Μόνο χάρη σ' αυτήν αναγνωρίζεται η ευθύνη, ηθικά και θεσμικά. Το φύλο το ίδιο είναι προσδιορισμός της προσωπικότητας και όχι της φύσης.
Γιατί αλήθεια να μην αλλάζει ο άνθρωπος τη φύση; Αυτό δεν προσπαθεί η εργασία ή ο γιατρός παλεύοντας με ιούς, φλεγμονές και όγκους; Εξαιτίας ενός αρχικού ανατομικού-φυσικού χαρακτηριστικού που αποτυπώθηκε στη ληξιαρχική πράξη κάποιος μπορεί να παιδεύεται, καθώς ο ψυχισμός του, το βιογραφικό, το κοινωνικό περιβάλλον τον έχουν οδηγήσει σε μια διαφορετική ταυτότητα φύλου. Τότε η ψυχή ζητά την αλλαγή (αυτοπροσδιορισμός). Και η οργανωμένη κοινωνία οφείλει να τη διευκολύνει. Αλλιώς ο φανατισμός με τα προσχήματά του γίνεται βασανιστήριο.
Η αντιπαράθεση κορυφώθηκε στο δύσκολο όντως θέμα της δυνατότητας ή μη αλλαγής ταυτότητας φύλου μεταξύ δέκατου πέμπτου και δέκατου έβδομου έτους. Προφανώς σε μια ηλικία ανάπτυξης με ειδικές ευαισθησίες και ανάγκες γίνεται απαραίτητη η προϋπόθεση των γνωματεύσεων. Χρειάζεται πάντως να θυμόμαστε ότι κατά το άρθρο 339 του Ποινικού Κώδικα, όσοι συμπληρώνουν τα δεκαπέντε τους χρόνια μπορούν να διαθέτουν ελεύθερα ερωτική ζωή, χωρίς ευθύνες των τρίτων που συμπράττουν. Ο ερωτικός αυτοπροσδιορισμός δηλαδή εδώ ήδη έχει αναγνωριστεί.
Δεν λείπουν και όσοι αντιστέκονται στη μεταρρύθμιση προσφεύγοντας κλασικά στη δήθεν δημοκρατική θέση: «η κοινή γνώμη είναι αντίθετη». Παραβλέπουν ότι τα ατομικά δικαιώματα, όπως ο αυτοπροσδιορισμός, εξ ορισμού στρέφονται κατά των πολλών. Οι οποίοι βέβαια δεν έχουν δικαίωμα να αποφασίζουν π.χ. πλειοψηφικά να ασκούν βασανιστήρια ή να υπαγορεύουν φρονήματα. 
Ο «θεός», η φύση, η κοινή γνώμη κατά καιρούς γίνονται προσχήματα καταπίεσης. Στο προκείμενο επιστρατεύτηκαν όλα μαζί. Ο συντηρητισμός δεν αστειεύεται, ελπίζω όμως αυτή τη μάχη να τη χάσει.

Πηγή: Εφημερίδα των Συντακτών

Δευτέρα, 9 Οκτωβρίου 2017

Η μεγαλύτερή μου πτήση


Η επίσκεψή μου στην Ιρλανδία απέκτησε ιδιαίτερη σημασία καθώς πέρασα ομαλά από την καθημερινή μου ρουτίνα στην ευχάριστη διάθεση του ταξιδιού κι από την τρελή ζωντάνια ενός ιρλανδέζικου σαββατόβραδου στην ήρεμη απόλαυση του μεσημεριανού φαγητού στο διαμέρισμά μου στην Αθήνα. Μ' αυτή την ήπια εναλλαγή, η μεγαλύτερη πτήση που έχω κάνει στη ζωή μου, δεν ήταν τίποτα παραπάνω από μία ευκαιρία να διαβάσω ένα αγαπημένο βιβλίο. 
Η οικειότητα που απέκτησα όμως με την Ιρλανδία ήταν και τα πρόσωπα που με υποδέχτηκαν εκεί. Ένας τρελός Θεσσαλονικιός στο Δουβλίνο και ένα αγαπημένο μου πρόσωπο (κι αυτό σαλωνικιότικο) στο Μπέλφαστ, ενώ σ' όλες μου τις περιπλανήσεις είχα τη συντροφιά μιας παιδικής μου φίλης που ήρθε από το Μπρίστολ για να γνωρίσουμε μαζί ένα κομμάτι της Ιρλανδίας. 
Ένας ακόμη λόγος που λάτρεψα αυτό το ταξίδι είναι πως για δεύτερη φορά άφησα το χέρσο κομμάτι της Γηραιάς Ηπείρου και βρέθηκα στην άλλη άκρη της Ευρώπης διασχίζοντας την ολόκληρη εγκάρσια. Έτσι ανακάλυψα μία γωνιά τελείως διαφορετική από τις χώρες που έχω επισκεφθεί μέχρι στιγμής. 
Για όλους τους παραπάνω λόγους, η συγκεκριμένη απόδραση δεν ήταν κάτι παραπάνω από τη συνέχιση της καθημερινότητας μου, επιβεβαιώνοντάς μου πως πλέον τα ταξίδια για μένα είναι τρόπος ζωής τον οποίον και θα υποστηρίζω όσο μπορώ. 
Το ταξίδι στην Ιρλανδία ήταν όνειρο που κυνηγούσα τα τελευταία δύο χρόνια. Η εκπλήρωσή του με γέμισε χαρά και συνάμα μου προκάλεσε την επιθυμία να επισκεφθώ ξανά αυτήν την χώρα για να γνωρίσω μερικά ακόμη χωριά της αλλά και να γευτώ ξανά την εκπληκτική της μπύρα. 
Δύσκολα μπορώ να περιγράψω την αίσθηση της Τετάρτης όπου εργάστηκα το πρωί στην Αθήνα κι απόλαυσα το βράδυ την μπύρα μου στο Δουβλίνο. Αν τελικά το θέλουμε, μπορούμε να δούμε ολόκληρη την Ευρώπη σαν μία γειτονιά. 
Για το μικρό αυτό ταξίδι θέλω πολύ να ευχαριστήσω μέσα από την καρδιά μου την Δέσποινα, την Βούλα και τον Χρήστο με την ευχή να συναντηθούμε όλοι μαζί πάλι σύντομα. 

Κυριακή, 8 Οκτωβρίου 2017

Η Καταλονία μεταξύ αβύσσου και αβεβαιότητας


του Καταλανού δημοσιογράφου Joan Mas

To «Ζήτω η Ισπανία!» είναι ένας από τους ύμνους που ο νεαρός πτυχιούχος της Σχολής Καλών Τεχνών, Μισαέλ Αλέρμ, άκουσε να τραγουδούν φωναχτά και σε επιθετικό τόνο τις τελευταίες μέρες μερικοί γείτονές του στον δρόμο όπου μένει.
Ο νεαρός Καταλανός, ο οποίος ζει και εργάζεται στο κέντρο της συνοικίας Σαριά-Σαντ Ζερβάσι, της περιοχής με το υψηλότερο κατά κεφαλήν εισόδημα στη Βαρκελώνη, ζει σε ένα ήσυχο δρόμο του Πουτσέτ.
Στη γειτονιά, που είναι γεμάτη κομψά κτίρια και κατοικίες, το πιο συνηθισμένο είναι να βλέπεις να περιδιαβαίνουν άνθρωποι της πιο εύπορης αστικής τάξης.
Στην Upper Diagonal (Ανω Διαγονάλ), ένας όρος που χρησιμοποιούν στη Βαρκελώνη για τις πλουσιότερες συνοικίες που βρίσκονται πάνω από τη λεωφόρο Διαγονάλ -μια οδό που διασχίζει την πόλη απ' άκρη σ' άκρη -, οι περισσότεροι κάτοικοι ψήφιζαν δεξιά κόμματα με θέσεις που κυμαίνονταν από τον συντηρητικό καταλανισμό ώς τον πιο σκληρό ισπανοκεντρισμό.
Ωστόσο, όσο συνεχίζεται η πορεία προς την ανεξαρτησία, το πολιτικό πανόραμα σε αυτές τις περιοχές έχει αλλάξει ελαφρά. Εκεί, μετά το δημοψήφισμα της 1ης Οκτωβρίου, που έχει φέρει την Καταλονία στα πρόθυρα της μονομερούς ανακήρυξης της ανεξαρτησίας, κερδίζουν και πάλι έδαφος οι πιο αντιδραστικές ισπανοκεντρικές θέσεις.
Για τον Ζόρντι Μποράς, δημοσιογράφο ειδικό στην Ακρα Δεξιά, αυτό δεν είναι παράξενο. «Κάποιες γειτονιές στο άνω τμήμα της Βαρκελώνης ήταν γνωστές ως Εθνική Ζώνη: είναι αυτοί που στήριξαν τον Φράνκο και που επωφελήθηκαν περισσότερο από το κοινωνικό-οικονομικό μοντέλο που εγκαθίδρυσε το καθεστώς», εξηγεί ο Μποράς.

Κινητοποιήσεις της Ακροδεξιάς

Την περασμένη Τρίτη, όταν η Καταλονία παρέλυσε από τη γενική απεργία και τις κινητοποιήσεις, από το Σαριά-Σαντ Ζερβάσι αναδύθηκαν φωνές του παρελθόντος: κάπου πεντακόσια άτομα, ανάμεσά τους και γνωστοί νεοναζί, διαδήλωναν με κάθε είδους σύμβολα της Ισπανίας σε μια από τις πλούσιες συνοικίες της Βαρκελώνης με προορισμό ένα στρατόπεδο της ισπανικής αστυνομίας και στόχο να την ευχαριστήσουν για την κατασταλτική δράση της απέναντι στο δημοψήφισμα.
Αν και αποτελούν μειοψηφία, οι πορείες των ακραίων έχουν αυξηθεί σε μεγάλο βαθμό αυτές τις ημέρες της έντασης.
«Από το τέλος της δικτατορίας, αυτή που έχει διατηρήσει στους δρόμους της Καταλονίας τη μάχη κατά του κινήματος υπέρ της ανεξαρτησίας είναι η Ακρα Δεξιά», σχολιάζει ο Ζόρντι Μποράς.
«Αυτή τη στιγμή, σε μια πολύ προχωρημένη φάση της διαδικασίας για την ανεξαρτησία, η ακραία εθνικιστική Δεξιά, αναδιοργανώνεται και κεφαλαιοποιεί δυνάμεις για να αντιδράσει», προσθέτει ο δημοσιογράφος, ο οποίος τα τελευταία χρόνια έχει δεχθεί αρκετές απειλές από νεοναζιστικές ομάδες.
«Το κίνημα υπέρ της ανεξαρτησίας αφύπνισε ξανά το τέρας», λέει ο ρεπόρτερ του περιοδικού Alternativas Económicas (Οικονομικές Εναλλακτικές), Πέρε Ρουσινιόλ, αναφερόμενος στο στοίχημα της κεντρικής κυβέρνησης για καταστολή στην Καταλονία.
«Το ισπανικό κράτος απάντησε με βία απέναντι σε κάθε σχέδιο που στη διάρκεια της ιστορίας του θέλησε να έρθει σε ρήξη με το status quo. Σε συνθήκες συστημικής κρίσης όπως η σημερινή, η ισπανοκεντρική Δεξιά του Λαϊκού Κόμματος (PP) τα βρίσκει εν ανάγκη με την Ακροδεξιά για να προασπιστεί την κυρίαρχη εξουσία», σχολιάζει ο Ζόρντι Μποράς.
Σε αυτή τη λογική εντάσσεται και η ομιλία του Ζαβιέρ Γκαρθία Αλμπιόλ, ηγέτη του PP στην Καταλονία, που δήλωσε πως είναι πρόθυμος «να μου σπάσουν τα μούτρα για να υπερασπιστώ την Ισπανία».
Για την Μπέα Μαρτίν, δημοσιογράφο που ζει και εργάζεται στη Μαδρίτη, «ο Μαριάνο Ραχόι έβγαλε τη μάσκα, το PP δεν παίζει πια πολιτικό θέατρο και νιώθει νομιμοποιημένο απέναντι στους ψηφοφόρους του να επιδοθεί σε μια νέα κατασταλτική εκτροπή». 

Κίνδυνος ένοπλης επέμβασης

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η πολιτική κατάσταση στην Καταλονία εξακολουθεί να κρέμεται από μια κλωστή.
Η καταλανική κυβέρνηση της Ζενεραλιτάτ, νομιμοποιημένη απέναντι στον λαό μετά τη διεξαγωγή του δημοψηφίσματος, συγκάλεσε την ολομέλεια της Βουλής για την ερχόμενη Δευτέρα, ωστόσο, το Συνταγματικό Δικαστήριο απαγόρευσε αμέσως την πραγματοποίησή της.
Στο μεταξύ, η κεντρική κυβέρνηση του Μαριάνο Ραχόι διατηρεί δύναμη χιλιάδων αστυνομικών της μονάδας αντιμετώπισης ταραχών επί καταλανικού εδάφους, για να παρέμβει επί τόπου σε περίπτωση που οι καταλανικές αρχές κηρύξουν την ανεξαρτησία.
Πάντως, ένα τμήμα του καταλανικού πληθυσμού θεωρεί ότι μια τέτοια απόφαση θα ισοδυναμούσε με συλλογική αυτοκτονία: η ισπανική κυβέρνηση θα μπορούσε να στείλει στρατό στην Καταλονία για να εμποδίσει με τη βία την αυτονόμηση, να καταλύσει τους καταλανικούς θεσμούς για να πάρει υπό τον έλεγχό της την περιοχή σαν να ήταν αποικία και να εξαπολύσει ένα πολύ σκληρότερο κύμα βίας από εκείνο της 1ης Οκτωβρίου.
Ακόμα κι έτσι, για τον Ζόρντι Μποράς η πορεία προς την ανεξαρτησία είναι μη αναστρέψιμη.
«Την περασμένη Κυριακή, εκατομμύρια Καταλανοί αυτοοργανώθηκαν για να υπερασπιστούν τις κάλπες και το δημοψήφισμα, και το ισπανικό κράτος δεν κατόρθωσε να το αποτρέψει», σχολιάζει ο δημοσιογράφος.
Σύμφωνα με τον Μποράς, «το επίπεδο της λαϊκής κινητοποίησης, η οποία υπήρξε μαζική, αποδεικνύει ότι ο κόσμος είναι διατεθειμένος να φτάσει μέχρι τέλους, με όποιες κατασταλτικές συνέπειεις μπορεί να έχει αυτό».
Προς το παρόν, η καταλανική κυβέρνηση περιμένει να δει πώς θα δράσει μέσα στις επόμενες μέρες και αναζητά ερείσματα από διεθνείς παράγοντες για να παίξουν τον ρόλο του διαμεσολαβητή με την κεντρική κυβέρνηση.
Εστω κι έτσι, ο Μαριάνο Ραχόι αρνείται να συνδιαλαγεί με τη Ζενεραλιτάτ.
«Η ενότητα της Ισπανίας δεν είναι διαπραγματεύσιμη», δήλωσε αυτή την εβδομάδα ο Ισπανός πρωθυπουργός.
 Ομως, στο μεταξύ, η Καταλονία έχει γυρίσει σελίδα και η εξουσία της ισπανικής κυβέρνησης δεν έχει πια καμία νομιμοποίηση μεταξύ της πλειονότητας του καταλανικού λαού. Αυτή τη στιγμή, όπως λέει ο δημοσιογράφος Ζόρντι Μποράς, «η μόνη δυνατή πρόβλεψη είναι ότι είναι δεν είναι δυνατή καμία πρόβλεψη».

Πηγή: Εφημερίδα των Συντακτών

Τρίτη, 3 Οκτωβρίου 2017

Αριστουργήματα του παρελθόντος: Τα παιδικά χρόνια του Ιβάν (1962)



Διαβάζοντας τον Αύγουστο τις Καταστάσεις του Ζαν-Πωλ Σαρτρ, έπεσα πάνω σε ένα κείμενο όπου ανέλυε με ενθουσιασμό το σκηνοθετικό ντεμπούτο του Αντρέι Ταρκόφσκι. Ήταν λοιπόν θέμα χρόνου να αναζητήσω ένα από τα συγκλονιστικότερα αντιπολεμικά δράματα του παγκόσμιου κινηματογράφου. Με τίποτα όμως δε περίμενα πως σε μία ταινία θα συναντούσα τόσα πολλά πλάνα μαζεμένα, τα οποία σήμερα θεωρούνται από τα πιο ποιητικά κι αριστουργηματικά της έβδομης τέχνης. 
Η ιστορία μας πηγαίνει στο ανατολικό μέτωπο όπου ο Κόκκινος Στρατός αμύνεται απέναντι στη ναζιστική επέλαση. Πρωταγωνιστής είναι ένα δωδεκάχρονο παιδί που έχασε τους γονείς του και γεμάτο οργή κι εκδίκηση προσπαθεί με κάθε τρόπο να πείσει τους αξιωματικούς να τον εντάξουν στο στρατιωτικό σώμα. Οι Ρώσοι όμως για να τον σώσουν τον στέλνουν στα μετόπισθεν για να ενταχθεί σε κάποιο ορφανοτροφείο ή σε μία στρατιωτική σχολή. Ο μικρός όμως το σκάει κι επιστρέφει στο μέτωπο για να συνεισφέρει στην άμυνα της πατρίδας του. Από τις λίγες πληροφορίες που μας δίνονται, πιθανότατα να δρούσε ως κατάσκοπος ή ανιχνευτής, βασίζοντας το χρησιμότητά του στην παιδική του τόλμη και την νεανική του ταχύτητα. Όμως τα ίχνη του Ιβάν χάνονται, σε μία μυστική αποστολή που γίνεται για να ξεκρεμάσουν δύο νεκρούς στρατιώτες, τους οποίους οι Γερμανοί έχουν τοποθετήσει στην αντίπερα όχθη για να σπάσουν το ηθικό των Ρώσων. 
Το τέλος του πολέμου δηλώνεται με το χαρμόσυνο χτύπημα των καμπανών και με μία σειρά συγκλονιστικών βίντεο ντοκουμέντων από το κατεστραμμένο Ράιχσταγκ και το ισοπεδωμένο Βερολίνο. Αναζητώντας οι Ρώσοι αρχεία στα δημόσια κτίρια, πέφτουν πάνω σε φακέλους όπου αναφέρουν τους εκτελεσθέντες των ναζί. Εκεί ένας αξιωματικός που γνώριζε τον Ιβάν, θα πέσει πάνω στη φωτογραφία του με την δήλωση πως απαγχονίστηκε. Περπατώντας στα μπουντρούμια των θανατοποινιτών, θα προσπαθήσει να αφουγκραστεί τα τελευταία λεπτά της ζωής του ηρωικού πιτσιρικά. Και σ' αυτό το σημείο, ο δημιουργός μας φέρνει αντιμέτωπους με την ψυχρή αίσθηση του θανάτου αλλά και με το θαύμα της ζωής που τόσο πολύ έχουμε υποτιμήσει. 


Ο Αντρέι Ταρκόφσκι παρουσιάζει με έναν άκρως πετυχημένο τρόπο, μία υπέροχη ιστορία στην καρδιά ενός φρικαλέου πολέμου. Η ζωή του Ιβάν μας περιγράφεται μέσα από όνειρά του και τους διαλόγους με τους συντρόφους του. Σε ένα από αυτά τα όνειρα μαθαίνουμε τον τρόπο με τον οποίο οι γονείς του δολοφονήθηκαν από τους Γερμανούς ενώ ο ίδιος γλίτωσε επειδή βρισκόταν μέσα σε ένα πηγάδι. Επίσης μέσα από τους εφιάλτες του μαθαίνουμε πως βασανίστηκε από τους ναζί κάτι που επιβεβαιώνεται κι από την ουλή που έχει στην πλάτη, για την οποία δε θέλει να μιλήσει αλλά κι από την οργή που βγάζει πάνω σε ένα κρεμασμένο παλτό πιθανότατα κάποιου Γερμανού αιχμαλώτου. 
Αυτό όμως που δε μαθαίνουμε είναι για τον πατέρα του, ο οποίος δεν εμφανίζεται στα όνειρά του, κάτι που αφήνει υπόνοιες πως πιθανότατα να είναι ένας από τους αξιωματικούς που τον φροντίζουν. Η υποψία μου αυτή έγινε εντονότερη, σε μία σκηνή μέσα στο αμάξι που επισημαίνουν με αυστηρό ύφος στον Ιβάν πως θα τον στείλουν σε στρατιωτική σχολή, με τον μικρό να αντιδρά έντονα φωνάζοντας σε έναν (αν θυμάμαι καλά το όνομά του ήταν Κόλιν) πως δεν του επιτρέπει να τον διατάζει σαν να είναι ο πατέρας του, με τον αξιωματικό να τον κοιτάει στη συνέχεια συμπονετικά μέσα από τον καθρέφτη του αυτοκινήτου.
Παρ' όλο που ο κύριος κορμός της ταινίας βασίζεται στην τόλμη του Ιβάν και στη γεμάτη μίσος κι οργή ψυχή του που ζητάει εκδίκηση για τον χαμό των δικών του, η ταινία θεωρείται ως μία από τις σπουδαιότερες αντιπολεμικές ταινίες στην παγκόσμια ιστορία του κινηματογράφου, κάτι που προσφέρεται μέσα από άκρως ποιητικές σκηνές. 
Μία απ' αυτές είναι η συνάντηση του Ιβάν με έναν ηλικιωμένο στα χαλάσματα του σπιτιού του. Ο γέρος περιφέρεται μέσα στα αποκαΐδια κρατώντας ένα κάδρο κι έχοντας δεμένο έναν κόκορα. Κοιτάει γύρω του με πόνο κι επαναλαμβάνει πως μόνο ο φούρνος κι η καμινάδα έμειναν όρθια. Μόλις δει τον μικρό, ζητάει τη βοήθειά του να βρουν μαζί ένα καρφί για να κρεμάσει το κάδρο διότι από στιγμή σε στιγμή θα επιστρέψει η γυναίκα του. Όταν όμως τον ρωτάει για τους γονείς του και μαθαίνει πως εκτελέστηκαν από τους Γερμανούς, εκεμυστηριεύεται στον μικρό πως ήταν παρών στη δολοφονία της γυναίκας του. Μια από τις πιο σπαρακτικές αντιπολεμικές σκηνές που έχω παρακολουθήσει. 
Επίσης ανατριχιαστική ήταν η στιγμή που στα μπουντρούμια ενός ναζιστικού κολαστηρίου ακούγεται ηχητικά η εκτέλεση του Ιβάν. Ο Αντρέι Ταρκόφσκι παραχωρεί στον θεατή τον χώρο δράσης και τον αφήνει μόνο με φωνές κι ήχο για να φανταστεί ο καθένας ελεύθερα μία φρικαλεότητα που είναι δύσκολο να αποτυπωθεί σε εικόνα.  
Στον θάνατο του πολέμου, ο δημιουργός απαντάει με τη ζωντάνια μιας χαμένης παιδικότητας. Έτσι έχουμε δύο όψεις του Ιβάν. Από την μία παρακολουθούμε τη σκυθρωπή και βρώμικη εικόνα του μέσα στα χαρακώματα κι από την άλλη την λαμπρή και χαμογελαστή του διάθεση σε διάφορες στιγμές παιδικής αφέλειας όπως πάνω στην καρότσα ενός φορτηγού όπου προσφέρει ένα μήλο σε ένα κοριτσάκι κάτι που δημιουργεί μία αντιστροφή στο ρόλο Αδάμ κι Εύας. Κάπως έτσι δηλώνεται η έξοδος των παιδιών του πολέμου από τον παράδεισο της παιδικότητάς τους κι αποτυπώνεται με την προβολή του τοπίου σε αρνητικό φιλμ. Αλληγορική κι η σκηνή που τα μήλα ξεχύνονται πίσω από το καρότσι και γίνονται τροφή στα άλογα που περιφέρονται αμέριμνα στο τοπίο. Το ίδιο όμορφη η στιγμή που ακολουθεί μετά την συγκλονιστική αποκάλυψη της εκτέλεσης του μικρού, όπου ο σκηνοθέτης τον δείχνει να παίζει αμέριμνος σε μια όχθη κι έπειτα να τρέχει με μία αίσθηση απόλυτης ελευθερίας πάνω στα ρηχά νερά. Η χαμένη λοιπόν παιδικότητα ενός προσώπου. 
Εντυπωσιακή σκηνή όμως ήταν κι αυτή στα χαλάσματα μιας εκκλησίας όπου μες στο σκοτάδι φωτίζονται τα φωτοστέφανα της Παναγιάς και του Χριστού. Ο φακός εστιάζει στα μάτια των δυο προσώπων ενώ στο βάθος ακούγονται εκρήξεις και πυροβολισμοί.  
Η ιστορία γλυκαίνει με ένα ερωτικό σκίρτημα στην καρδιά του πολέμου το οποίο εκδηλώνεται με ένα από τα ομορφότερα φιλιά του κινηματογράφου. Αναφέρομαι στην παρακάτω σκηνή, της οποίας και δίνω περισσότερο κύρος, έχοντας πλέον παρακολουθήσει την ταινία. 


Όσον αφορά τις ερμηνείες, εντυπωσιάστηκα με το εκπληκτικό και πιστικό παίξιμο του μικρού Νικολάι Μπουρλιάεφ. Από τις καλύτερες παιδικές ερμηνείες που έχω παρακολουθήσει στον κινηματογράφο. Όμως κι οι υπόλοιποι ηθοποιοί παίζουν εξαιρετικά αλλά δυστυχώς ο πιτσιρικάς τους σβήνει με τη δικιά του παρουσία. 
Ωστόσο είναι ιεροσυλία να μιλήσω για το σκηνοθετικό κομμάτι της ταινίας. Ο Αντρέι Ταρκόφσκι πήρε τον κινηματογράφο και τον μετέτρεψε σε ποίηση. Αυτό μόνο. Δε χρειάζεται να πω κάτι παραπάνω. 
Η ταινία εκτός του ότι είναι ένα κινηματογραφικό αριστούργημα, είναι παράλληλα κι ένα ιστορικό ντοκουμέντο καθώς παρουσιάζονται αυθεντικά πλάνα από την πτώση του Βερολίνου, τους πανηγυρισμούς των Σοβιετικών έξω από το μισογκρεμισμένο Ράιχσταγκ, τα νεκρά σώματα της οικογένειας του Γκέμπελ και το καβουρνιασμένο πτώμα του βασικού προπαγανδιστή των ναζί κι ένα ακόμη πλάνο με μία οικογένεια ναζί αξιωματικού σκοτωμένη κι εκείνον κρεμασμένο σε ένα άδειο δωμάτιο. 
Τα παιδικά χρόνια του Ιβάν είναι ένα σπάνιο διαμάντι κινηματογραφικού νεορεαλισμού πλούσιο σε ποιητικές εικόνες που παραθέτουν το θαύμα της ζωής και την εγκληματική φύση του πολέμου αλλά και μίας ελεγείας για τη χαμένη παιδικότητα όσων παιδιών γεννήθηκαν και μεγάλωσαν σε εμπόλεμες καταστάσεις.
Μία αξεπέραστη αντιπολεμική δημιουργία. 

Βαθμολογία: 9/10

Δευτέρα, 2 Οκτωβρίου 2017

Το πικρό χαμόγελο του Λόρκα


Η ηλικιωμένη γυναίκα πανηγυρίζει που κατάφερε να ψηφίσει στο χθεσινό δημοψήφισμα στην Καταλονία 
AP Photo/Bob Edme

της Κυριακής Μπεϊόγλου

Οταν κάποιος θέλει να φύγει, και δεν μπορείς να τον πείσεις να μείνει, ο μόνος τρόπος για να τον κρατήσεις είναι να χρησιμοποιήσεις βία. 
Δημιουργείς όμως μια συνθήκη υποτέλειας αν υπονομεύσεις τη δημοκρατία, με ανυπολόγιστες αντιδράσεις. Παρότι αυτό δεν γίνεται μέσα σε μια νύχτα. Εχεις ήδη προετοιμάσει την κοινή γνώμη. 
Υποστηρίζεις την ενέργειά σου δημιουργώντας ένα κλίμα, μια επινοημένη πραγματικότητα. 
Αναλυτές και ειδικοί σύμβουλοι επιλέγουν προσεκτικά ομάδες λέξεων -σαν τσιτάτα- που είναι εύκολο κανείς να θυμηθεί, να επαναλάβει και να διαδώσει. 
Τρομοκρατείς τον Καταλανό πολίτη πως θα μείνει εκτός Ευρωπαϊκής Ενωσης, εκτός του ευρώ, εκτός… του κόσμου τούτου. Μόνος και απροστάτευτος. Και σε έναν βαθμό υποστηρίζεις πως η σκέψη και μόνο της απόσχισης είναι προδοσία και αντιπατριωτική συμπεριφορά. 
Αν δεν είχε τόσο αντιαριστερό λόγο ο Ραχόι, θα χρησιμοποιούσε μέχρι και τον Μαρξ που κάποτε είχε πει ότι «η απόσχιση είναι η γεροντική ασθένεια του εθνικισμού». 
Η υπόλοιπη Ευρώπη σε βοηθά με τη σιωπή της. Αλλά συχνά η σιωπή μπορεί να οδηγήσει σε ανεπανόρθωτες καταστάσεις. 
Οσο καλά κι αν έχεις μελετήσει τις κινήσεις σου, ο αστάθμητος παράγοντας που λέγεται ανθρώπινη αντίδραση είναι αδύνατο να ελεγχθεί. 
Αυτό που δεν υπολόγισαν ο Ραχόι και οι σύμβουλοί του ήταν πως το μεσημέρι της Κυριακής όλος ο κόσμος θα μιλούσε για τα «αιματηρά γεγονότα της Βαρκελώνης την 1η Οκτωβρίου», ξεχνώντας την όποια επιχειρηματολογία της ισπανικής κυβέρνησης. Παρότι οι Ευρωπαίοι πολίτες είναι κουρασμένοι από τα προβλήματα των δικών τους χωρών, αντέδρασαν. 
Εδειξαν τον θυμό τους κατακλύζοντας τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης με φωτογραφίες πληγωμένων διαδηλωτών και ανέβασαν πύρινες αναρτήσεις κατά της συμπεριφοράς της ισπανικής κυβέρνησης. 
Οι Καταλανοί συσπείρωσαν τον δημοκρατικό κόσμο στην Ευρώπη όχι γιατί συμφωνεί με τη λογική της απόσχισης, αλλά γιατί αυτήν την Κυριακή τούς στερήθηκε βίαια το δικαίωμα να αποφασίσουν για ένα τόσο σοβαρό -σχεδόν υπαρξιακό- ζήτημα. 
Η ανελευθερία χτύπησε ένα ευαίσθητο νεύρο που μας θύμισε για ακόμη μια φορά πως δικαιώματα που θεωρούσαμε δεδομένα καταπατούνται. 
Είδαμε να συμβαίνουν τρομερά επεισόδια και σε άλλα δημοψηφίσματα, όπως στην Ιρλανδία ή στο Κεμπέκ. Η κεντρική ισπανική κυβέρνηση κάνει ό,τι μπορεί για να τα ξεπεράσει σε βία. 
Το σκηνικό θυμίζει τη δραματική ιστορία του Ισπανικού Εμφυλίου τον περασμένο αιώνα. Από τη Μαδρίτη ο Λόρκα «χαμογελά» πικρά. 
Ας μην ξεχνάμε ότι και σήμερα το άγαλμά του, τοποθετημένο στην πλατεία Σάντα Ανα της Μαδρίτης, είναι ακόμη ένα έμβλημα του επίμαχου παρελθόντος. 
Κάθε μέρα, ένας από τους αριστερούς βάζει ένα μαντίλι στον λαιμό του αγάλματος και κάποιος από τους δεξιούς έρχεται αργότερα για να το βγάλει.