Τετάρτη, 23 Μαΐου 2018

Αριστουργήματα του παρελθόντος: Χάος (1984)



Ανακάλυψα την κινηματογραφική πορεία των αδελφών Ταβιάνι ανάποδα, μιας και η πρώτη τους ταινία που είδα ήταν το εξαιρετικό "Ο Καίσαρας Πρέπει να Πεθάνει" στον κινηματογράφο Άστυ. Εκείνη τη χρονιά έκανα αρκετές ενθουσιώδεις συζητήσεις για τη συγκεκριμένη ταινία. Όμως σε κουβέντες που είχα με κινηματογραφόφιλους μεγαλύτερης ηλικίας, συναντούσα μία ελαφριά απογοήτευση. Σχεδόν όλοι μου έλεγαν πως είχαν γνωρίσει τους αδελφούς Ταβίανι με αξεπέραστα αριστουργήματα που πλέον δε μπορούν ούτε οι ίδιοι να εγγίσουν. Έπρεπε να περάσουν αρκετά χρόνια για να συμφωνήσω με την άποψή τους. Αυτό όμως που δε περίμενα ήταν να συγκλονιστώ τόσο πολύ από το σημαντικότερό τους έργο, το "Χάος".  
Το "Χάος" είναι μία σπονδυλωτή ταινία πέντε διαφορετικών ιστοριών βασισμένων σε διηγήματα του Λουίτζι Πιραντέλλο. Με φόντο την άγρια ομορφιά της Σικελίας, κάποια πρόσωπα προσπαθούν να βρουν τα πατήματά τους και τον ρόλο τους στη ζωή. Μία μάνα που προσπαθεί επίμονα δεκατέσσερα χρόνια να μιλήσει με τους δυο γιους της που βρίσκονται στην Αμερική ενώ την ίδια στιγμή δεν αποδέχεται τον άλλο της γιο που βρίσκεται ακόμη στη Σικελία. Στη συνέχεια συναντάμε έναν νεαρό που κρύβει ένα μυθιστορηματικό μυστικό φοβούμενος πως δε θα βρει νύφη, μέχρι που παντρεύεται κι αποκαλύπτεται η κρυφή του πλευρά. Έπειτα ένας πλούσιος γαιοκτήμονας πνίγεται μες στη μισαλλοδοξία και την απληστία του, οι οποίες εκφράζονται με τη μορφή ενός μεγάλου πιθαριού μέσα στο οποίο εγκλωβίζεται ένας άνθρωπος. Την ίδια περίοδο, ένα χωριό αναζητά τη δικιά του αξιοπρέπεια στο θάνατο αλλά και το δικαίωμα στο να ριζώσει στα εδάφη που ανήκουν σ' έναν φεουδάρχη. Και τέλος ο συγκλονιστικός επίλογος με τη συνάντηση του συγγραφέα με την νεκρή του μάνα. 


Ας τα πιάσουμε όμως όλα με τη σειρά. Η ταινία ξεκινάει με μία παγανιστική σκηνή στην ύπαιθρο της Σικελίας. Μία παρέα ανδρών βρίσκουν μία φωλιά. Το κοράκι που κλωσάει τα αυγά είναι αρσενικό, κάτι που προκαλεί το χλευασμό των ανδρών. Αποφασίζουν να το τιμωρήσουν με έναν βάρβαρο τρόπο, στοχεύοντάς το με τα αυγά που κλωσούσε. Ένας όμως από την παρέα αποφασίζει να το αφήσει ξανά ελεύθερο, κρεμώντας του ένα κουδούνι στο λαιμό. Από εκείνη τη στιγμή κι έπειτα, το κοράκι αποκτά έναν άλλο ρόλο καθώς μετατρέπεται σε καθοδηγητή που μας πηγαίνει από την μία ιστορία στην άλλη και μας πετάει από χωριό σε χωριό για να συναντήσουμε τα δράματα των ανθρώπων. 
Όσο σκληρό είναι το ξεκίνημα της ταινίας, τόσο σκληρή είναι κι η πρώτη ιστορία. Στο ρόλο της μάνας συναντάμε μία μορφή επιβλητική και δυναμική. Μία γυναίκα που έζησε τη δική της τραγωδία κι αγωνίστηκε τόσο για τη δική της επιβίωση όσο και των παιδιών της. Τα δυο της αγόρια έχουν μεταναστεύσει στην Αμερική κι εκείνη για δεκατέσσερα χρόνια τους στέλνει το ίδιο γράμμα που υπαγορεύει σε μία συγχωριανή της να το γράψει. Το μεγάλο της παράπονο είναι πως οι γιοί της την έχουν ξεχάσει. Όταν όμως συνειδητοποιεί την απατεωνιά της συγχωριανής της, κατακλύζεται από χαρά διότι βρίσκει ένα βάσιμο λόγο για τον οποίον δεν έχει λάβει τόσα χρόνια γράμμα. Η ιστορία όλη εξελίσσεται στη μέση ενός άδειου υπαίθριου δρόμου. Εκεί συναντάμε τον πόνο του χωρισμού και της απώλειας. Κουβέντες λιτές και ταπεινές αλλά γεμάτες συναισθήματα. Ζευγάρια που χωρίζονται και γονείς που αποχαιρετούν τα παιδιά τους. Και μέσα εκεί ανακαλύπτουμε το μυστικό της μάνας και της ύπαρξης ενός ακόμη γιου, τον οποίον δε θέλει να βλέπει. Η ιστορία που κουβαλά γίνεται αμέσως ένα δράμα που βιώνουμε σε όλη του την ένταση κι εμείς ως θεατές. Το διακριτικό κλάμα του άλλου γιου δεν είναι τίποτα παραπάνω από την επιβεβαίωση πως κάποιες φορές η ιστορία γίνεται άδικη γι' αρκετούς ανθρώπους πολύ πριν γεννηθούν. Επίσης μου άρεσε πολύ η επίδραση των μεγάλων ιστορικών γεγονότων της Ιταλίας (Γκαριμπάλντι) με την μικρή ιστορία της μητέρας.
Οι άλλες δυο αφηγήσεις που ακολουθούν είναι λίγο πιο ανάλαφρες. Ο "Φεγγαροχτυπημένος" μου άρεσε περισσότερο καθώς ήταν γεμάτος ποίηση κι υπέροχα πλάνα. Το εσωτερικό του σπιτιού με τον υπέροχο φωτισμό που τόνιζε έντονα τις μορφές αλλά κι ο θεατρικός μονόλογος του ήρωα, ο οποίος κάθεται στο κέντρο της έρημης πλατείας κι εξιστορεί με έναν άκρως συγκινητικό και λυρικό τρόπο την ασθένειά του. Η επιληψία που του προκαλεί η πανσέληνος, υποδηλώνει την ανεξέλεγκτη επίδραση της φύσης στον ανθρώπινο νου. Μία εξαιρετική σπονδή στον παγανισμό που έχουμε πλέον ξεχάσει καθώς το σημερινό αστικό τοπίο έχει αποκόψει τον άνθρωπο από τη φύση. 
Η τρίτη ιστορία δεν με ενθουσίασε ιδιαίτερα παρ' όλο που είχε μία έντονη σουρεαλιστική αύρα. Ένας πλούσιος γαιοκτήμονας αγοράζει ένα τεράστιο πιθάρι για να αποθηκεύσει το λάδι της χρονιάς. Κάποιος όμως του το σπάει. Αμέσως ζητάει τη βοήθεια ενός φημισμένου τεχνίτη. Οι δυο αυτές προσωπικότητες θα ρθουν σε μεγάλη ρήξη με μεγάλο ηττημένο τον πλούσιο. 
Το "Ρεκβιέμ" είναι η τέταρτη στη σειρά  ιστορία που αναφέρεται στις δύσκολες συνθήκες μιας άναρχης κοινότητας λίγα χιλιόμετρα πιο έξω από τη πρωτεύουσα ενός συμπλέγματος χωριών στη νότια Σικελία, την Ραγκούσα. Ένας πατέρας κουβαλάει μέσα από κατσάβραχα το φέρετρο του νεογέννητου παιδιού του για να θαφτεί στο νεξκροραφείο της Ραγκούσα. Λίγους μήνες αργότερα, οι χωρικοί ξεσηκώνονται κι απαιτούν το δικό τους κοιμητήριο. Ο φεουδάρχης της περιοχής αρνείται την επιθυμία τους αυτή διότι φοβάται πως μ' αυτόν τον τρόπο οι "βάρβαροι" θα ριζώσουν στα χωράφια του. Το κράτος παίρνει το μέρος του κεφαλαίου αδιαφορώντας για την προστασία του ήθους και της αξιοπρέπειςα μιας χούφτας ανθρώπων. Κατά την επιστροφή στο χωριό, παρατηρούμε την αγνή αγάπη των ανθρώπων απέναντι στη φύση αλλά και το  αποτελεσματικό πείσμα σε κάθε αγώνα δικαίου. 


Και τέλος έχουμε το εκπληκτικό επίλογο, όπου ο συγγραφέας επιστρέφει στο πατρικό του μετά από πολλά χρόνια. Ο θάνατος της μητέρας του θα τον αναγκάσει να επισκεφθεί τις ρίζες του. Το γαλήνιο σπίτι και τα τεράστια λεμόνια που εισχωρούν από κάθε παράθυρο, θα του ανασύρουν μνήμες του παρελθόντος. Το άδειο σαλόνι γεμίζει από την συγκινητική μελωδία "Cavatina L'ho perduta" του Μότσαρτ κι αμέσως ξεκινάει ένας ποιητικός διάλογος με το πνεύμα της μητέρας του. Εκείνη τη στιγμή βρίσκει την ύστατη ευκαιρία να της εξωτερικεύσει τους φόβους του για τη μνήμη και το θάνατο. Τα λόγια που ακούγονται έχουν μια σπάνια ζεστασιά. Η συγκίνηση κορυφώνεται όταν ο συγγραφέας λέει στην μητέρα του πως κλαίει επειδή εκείνη δε μπορεί να τον σκέφτεται πια ενώ εκείνη τον συμβουλεύει να "μάθει να βλέπει τα πράγματα με τα μάτια αυτών που δεν μπορούν να δουν πια...". Λίγο πριν κλείσουν τη κουβέντα τους, ζητάει από την μητέρα του να του περιγράψει τον ξεριζωμό της οικογένειάς της. Είναι αυτή η άγνωστη ανάγκη να αναζητούμε τις ρίζες μας αφού πρώτα έχουμε αποκοπεί απ' αυτές. Παρ' όλα αυτά η δύναμη της μνήμης εξακολουθεί να συγκινεί. Το να σκεφτόμαστε τους γονείς μας ως παιδιά, είναι ένας τρόπος απελευθέρωσης. Αναγνωρίζουμε και συγχωρούμε τις αδυναμίες τους και βουρκώνουμε στη σκέψη πως κάποτε κι εκείνοι ήταν παιδιά. Κι εκεί είναι που ανοίγουμε τα χέρια και βουτάμε στη μαγεία και στα πλούτη των ανοιχτών οριζόντων. 
Και οι πέντε ιστορίες αναπτύσσονται με αρχή, μέση και τέλος. Ο ρεαλισμός συνδυάζεται μαγικά με ποιητικές αποχρώσεις. Η προσθήκη του φανταστικού στην πραγματικότητα δίνεται με εντελώς νατουραλιστικό κινηματογραφικό τρόπο. Ενώ το σικελικό τοπίο αναδεικνύεται με εκπληκτικά πλάνα. Εντυπωσιάστηκα με τις λήψεις από ψηλά και συγκινήθηκα με τα πλάνα από το υπέροχο χωριό Ραγκούσα που είχα την τύχη να επισκεφθώ πέρσι. Οι χαρακτήρες και οι ιστορίες που παρουσιάζονται δένουν εντυπωσιακά με το άγριο τοπίο της Σικελίας. Κι όλα αυτά δένουν εξαιρετικά με την μουσική του Νίκολα Πιοβάνι.
Θα αποφύγω να κλείσω αυτήν την ανάρτηση με το συνηθισμένο τρόπο "αναζητήστε τη", "μη τη χάσετε" κ.ο.κ., κι αυτό διότι θέλω να τονίσω κάτι που ζω σπάνια. Το "Χάος" κατάφερε να βγάλω μέσα σε τρεις ώρες ότι με βάραινε εσωτερικά. Ο διάλογος της νεκρής μάνας με τον γιο της, υπήρξε η σπίθα μιας ανεξέλεγκτης έκρηξης των εσωτερικών μου αδιεξόδων. Ένα ξέσπασμα που μ' έκανε να νιώσω καλύτερα. Θα μπορούσα κάλλιστα να χαρακτηρίσω την ταινία ως ένα υπέρτατο γιατρικό του συναισθηματικού και ψυχικού μας κόσμου.

Βαθμολογία: 10/10

Τρίτη, 22 Μαΐου 2018

Το τρίκυκλο




του Χρήστου Καραγιαννίδη

Η επίθεση στον Γιάννη Μπουτάρη έφερε ξανά στην επιφάνεια την ύπαρξη μιας ακροδεξιάς, μιας φασιστικής πρακτικής που δυστυχώς δεν εξέλειπε από την Ελλάδα και κυρίως από την Θεσσαλονίκη. Η ιστορική διαδρομή της ακροδεξιάς και των φασιστών στη Βόρεια Ελλάδα είναι πλούσια σε αιματηρά γεγονότα. Τα περισσότερα εξ’ αυτών στο όνομα της πατρίδας αλλά και της εθνικής συνείδησης που υποτίθεται ότι ήταν μειωμένη στα θύματα των τραμπούκων και παρακρατικών.
Στη Βόρεια Ελλάδα καλλιεργείται από το σχολείο, από τον κοινωνικό περίγυρο, από την εκκλησία η εθνική ταυτότητα του υπερήφανου κι ανάδελφου λαού. Δεκαετίες επί δεκαετιών υπάρχει συνεχής αναφορά στις διώξεις των Ελλήνων που έχουν διαφορετικές καταγωγές από τις γείτονες χώρες. Σίγουρα, μια περιοχή όπως η Μακεδονία που έχει δεχθεί εκατοντάδες χιλιάδες πρόσφυγες από τον Πόντο, έχει ισχυρό το εθνικό συναίσθημα.
Τούτο όμως σίγουρα δε μπορεί να αποτελεί δικαιολογία για τον εναγκαλισμό με εθνικιστικές και ναζιστικές οργανώσεις που δρουν στη περιοχή, πραγματικότητα όμως που συμβαίνει σε μεγάλο βαθμό.
Οι περισσότερες αν όχι όλες οι εκδηλώσεις που αφορούν ιστορικά και “ιστορικά” γεγονότα έχουν αναφορές αλλά και αφετηρία αιματηρά γεγονότα που έλαβαν χώρα στη Βόρεια Ελλάδα. Η αποσιώπηση όμως κομματιών της ιστορίας και η μεγέθυνση άλλων, λειτουργούν ως διαστρεβλωτικός καθρέφτης της ιστορικής γνώσης. Η εθνική ιστοριογραφία συνεχίζει να είναι μία ιστορία καταγραφής νεκρών και αίματος και φυσικά μόνο της μιας πλευράς, κάτι που αυθόρμητα γεννά την αίσθηση της αδικίας ημών καθώς και της μόνιμης ενοχής του άλλου.
Η «πειραγμένη» ιστορία χρησιμοποιήθηκε από τη γένεση του ελληνικού κράτους (και όχι μόνο του ελληνικού) για να κατασκευάζονται με συνειδητό κι εύκολο τρόπο οι εχθροί του έθνους και ταυτόχρονα να χτίζεται και μια εθνική συνείδηση που δε μπορεί να ξεφύγει από την κρατούσα δεξιά ανάλυση των ιστορικών δεδομένων. Έτσι, λοιπόν, οι κομμουνιστές στις προπολεμικές και μεταπολεμικές δεκαετίες είχαν πάντα το άγος του «εθνοπροδότη» και του «εαμοβούλγαρου», κατηγορίες που αυτομάτως έθεταν τους αριστερούς πολίτες στο περιθώριο χωρίς πολλές πολλές εξηγήσεις. Αυτή η εθνικιστική παραγωγή λόγου σπίλωνε εν συνόλω τις αριστερές πολιτικές οργανώσεις και λειτουργούσε ως δικαιολογία ακόμα και για την δολοφονία πολιτικών προσώπων. 
Στα χρόνια της μεταπολίτευσης και σίγουρα μετά τη δεκαετία του 1980 οι Γκοτζαμάνηδες σίγησαν, μιας και η αστική τάξη και οι πολιτικές εκπροσωπήσεις της δεν ένιωθαν κάποιο πολιτικό κίνδυνο από τις υποτελείς κοινωνικές τάξεις, που σε μεγάλο βαθμό υιοθετούσαν τις πολιτικές επιλογές των κυρίαρχων. Στα χρόνια όμως της κρίσης και με την ανάδειξη της ναζιστικής χρυσής αυγής σε ισχυρό πολιτικό πόλο, οι τραμπούκοι αναθάρρησαν. Αρωγός στην εθνικιστική αναγέννηση υπήρξε το μιντιακό καθεστώς αλλά και τα κόμματα της δεξιάς που ποτέ δεν άφηναν τα «εθνικά» ζητήματα ανεκμετάλλευτα.
Ξαναγυρνώντας στην επίθεση εναντίον του Μπουτάρη, λοιπόν, αυτό που φανερώνεται με τον πιο επικίνδυνο τρόπο είναι ότι αυτοί οι φασίστες δεν είναι πέντε γραφικοί που κυνήγησαν τον Δήμαρχο Θεσσαλονίκης. Είναι οργανωμένοι και συνεννοούμενοι τραμπούκοι, μερικοί εξ’ αυτών μάλιστα φορούν και ίδια μπλουζάκια, που περιμένουν το σήμα για την επίθεση. Η επίθεση αυτή καθαυτή έχει δολοφονικό χαρακτήρα και το μόνο που τη σταμάτησε από το να εξελιχθεί σε κάτι τόσο τραγικό ήταν η δημόσια θέα της και ο κίνδυνος των ποινικών ευθυνών που θα είχαν οι επιτιθέμενοι. Γι’ αυτό και οι πιο έμπειροι εκ των τραμπούκων σκεπάζουν το πρόσωπο τους κατά την εξέλιξη της επίθεσης. 
Όμως δε μπορεί να μη γίνει και μια αναφορά στον κόσμο που κοιτά απαθής το λιντσάρισμα και ίσως να χαίρεται σιωπηρά. Δε μπορεί να κλείσουμε τα μάτια στις αναρτήσεις στελεχών της ΝΔ στα κοινωνικά μέσα που επικροτούν την πράξη βίας. Δε μπορεί να μη στηλιτευτεί η προσπάθεια αντιστοίχισης της Marfin με το συγκεκριμένο περιστατικό. Παράλληλα, μόνο θλίψη μπορεί να προκαλέσει η άρνηση κατανόησης πως το αντίστοιχο περιστατικό με τον ξυλοδαρμό του κ. Κουμουτσάκου σε ανάλογη περσινή εκδήλωση, έγινε από παρόμοια ομάδα τραμπούκων και είχε τα ίδια ιδεολογικά χαρακτηριστικά.
Όλα τα παραπάνω συνηγορούν ότι πρέπει να υπάρξει μία σοβαρή προσπάθεια αντιμετώπισης αυτής της αναζωογονημένης ακροδεξιάς έκφρασης σε όλα τα επίπεδα (πολιτικό, ιδεολογικό, ιστορικό). Δε μπορεί να απειλείται κανείς και καμιά που εκφράζει οποιαδήποτε διαφορετική γνώμη για το Μακεδονικό, για τους Πόντιους, για την Ελλάδα. Δε μπορεί επίσης να γράφονται στα κοινωνικά μέσα προσβλητικά σχόλια ή ακόμα χειρότερα σχόλια που υποκινούν σε βία εναντίον προσώπων που απλά εκφράζουν διαφορετικές απόψεις. Σ’ αυτή τη προσπάθεια η δικαιοσύνη αλλά και αστυνομία δε μπορούν να είναι θεατές.

Πηγή: commonality.gr

Δευτέρα, 21 Μαΐου 2018

Συνείδηση; Ποια συνείδηση;




του Gideon Levy
Μετάφραση: Κώστας Ψιούρης

Πότε θα’ρθει η στιγμή που η μαζική σφαγή των Παλαιστινίων θα σημαίνει κάτι για τη δεξιά; Πότε θα’ρθει η στιγμή που η σφαγή πολιτών θα σοκάρει τουλάχιστον την κεντροδεξιά; Αν 60 δολοφονημένοι δεν τα καταφέρνουν, ίσως 600; Θα τους ταράξουν 6.000;
Πότε θα’ρθει η στιγμή που θα προκληθεί ένα ανθρώπινο συναίσθημα, έστω για μια στιγμή, για τους Παλαιστίνιους; Συμπάθεια; Σε ποια στιγμή κάποιος θα ζητήσει να σταματήσει, θα προτείνει συμπόνια, και δε θα του πουν ότι είναι εκκεντρικός ή ότι μισεί το Ισραήλ;
Πότε θα’ρθει η στιγμή που κάποιος θα παραδεχτεί ότι και ο σφαγέας έχει τελικά κάποια ευθύνη για τη σφαγή, κι όχι μόνο οι σφαγιασθέντες, που είναι φυσικά υπεύθυνοι για τη σφαγή τους;
Οι εξήντα νεκροί δεν είχαν σημασία για κανένα –οι 600 θα είχαν; Οι 6.000; Θα βρει και τότε το Ισραήλ προφάσεις και δικαιολογίες; Το φταίξιμο θα πέσει και τότε στους νεκρούς και σ’αυτούς που τους έστειλαν, και δε θ’ακουστεί ούτε μια λέξη κριτικής, παραδοχής, θλίψης, οίκτου, ή ενοχής;
Τη Δευτέρα, όταν ο αριθμός των νεκρών ανέβαινε ανησυχητικά, η Ιερουσαλήμ γιόρταζε για την πρεσβεία και το Τελ Αβίβ πανηγύριζε για τη Γιουροβίζιον, φαινόταν ότι αυτή η στιγμή δε θα’ρθει ποτέ. Ο Ισραηλινός εγκέφαλος έχει πλυθεί αμετάκλητα, η καρδιά έχει κλείσει για πάντα. Η ζωή ενός Παλαιστίνιου δεν θεωρείται ότι αξίζει κάτι πια.
Αν 60 αδέσποτα σκυλιά σκοτώνονταν μια μέρα από στρατιώτες του Ισραηλινού στρατού, σ’όλη τη χώρα θα ξεσπούσε κατακραυγή. Οι σφαγείς των σκυλιών θα περνούσαν από δίκη, το έθνος του Ισραήλ θα αφιέρωνε προσευχές στα θύματα, μια θρησκευτική τελετή θα γινόταν για τα σκυλιά που έσφαξε το Ισραήλ.
Τη νύχτα της σφαγής των Παλαιστινίων όμως, στη Σιών επικρατούσαν πανηγυρισμοί κι ενθουσιασμός: Έχουμε μια πρεσβεία και μια Γιουροβίζιον. Είναι δύσκολο να σκεφτεί κανείς μια πιο φρικτή έκλειψη της ηθικής. Δεν είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς ένα αντίστροφο σενάριο: 60 Ισραηλινοί σκοτώνονται μέσα σε μια μέρα και πλήθη γιορτάζουν την πρεσβεία στη Ραμάλα και χαίρονται σε μια συναυλία στο Ελ Μπίρεχ για να πανηγυρίσουν τη νίκη στο Αραβικό “Ένα Αστέρι Γεννιέται” ενώ τηλεπαρουσιαστές και καλεσμένοι χασκογελάνε στις ζωντανές μεταδόσεις. Τι κτήνη που είναι οι Παλαιστίνιοι, τι τέρατα.
Μια μέρα πριν τη μαύρη Δευτέρα βρέθηκα να κάθομαι σε ένα στούντιο της τηλεόρασης δίπλα σε έναν δεξιό που χασκογελούσε. Δε χασκογελούσε απλώς, είχε σκάσει στα γέλια. Τον έκαναν να γελάει τόσο πολύ οι μαζικές δολοφονίες, και το βρήκε ακόμα πιο αστείο που κάποιος είχε μείνει άναυδος από αυτές. Η εφημερίδα Ισραέλ Χαγιόμ βγήκε με μια προσευχή ευχαριστίας στην πρώτη σελίδα για κάποιο άσχετο θέμα, αγνοώντας τη μαύρη ειρωνεία. Η Γεντιότ Αχρονότ δημοσίευσε μια εμβριθή συζήτηση για το κατά πόσο θα’πρεπε ή δε θα’πρεπενα εξολοθρευτούν τώρα οι ηγέτες της Χαμάς, ποιός είναι υπέρ των δολοφονιών και ποιος κατά. Φανταστείτε μια συζήτηση σε μια Παλαιστινιακή εφημερίδα: υπέρ ή κατά της δολοφονίας του Γκαντί Αϊζενκότ [αρχηγού των Ισραηλινών ενόπλων δυνάμεων].
Η αλήθεια είναι ότι το Ισραήλ είναι καλά προετοιμασμένο να σφάξει εκατοντάδες και χιλιάδες, και να εξορίσει δεκάδες χιλιάδες. Τίποτα δε θα το σταματήσει. Είναι το τέλος της συνείδησης, η επίδειξη ηθικής έχει λάβει τέλος. Τα γεγονότα των τελευταίων ημερών το απέδειξαν περίτρανα. Ο δρόμος στρώθηκε, η υποδομή για τη φρίκη έχει στηθεί. Δεκάδες χρόνια πλύσης εγκεφάλου, δαιμονοποίησης, απανθρωποποίησης, απέφεραν καρπούς. Η συμμαχία ανάμεσα στους πολιτικούς και στα ΜΜΕ να αποκρύπτουν και να αρνούνται την πραγματικότητα έχει πετύχει. Το Ισραήλ έχει πάρει θέση για να τελέσει φρικαλεότητες. Κανείς δε θα σταθεί στο δρόμο του. Ούτε από τα μέσα ούτε από τα έξω. 
Εκτός από τα συνηθισμένα υποκριτικά λόγια, ο κόσμος της εποχής του Τραμπ δε θα κουνήσει ούτε το δαχτυλάκι του, ακόμα κι αν η Γάζα γίνει -Θεός φυλάξοι- Ρουάντα. Ακόμα και τότε οι παρατηρητές και οι αναλυτές θα απαγγείλουν ότι ο Ισραηλινός στρατός πέτυχε τους στόχους του, ότι ο Ισραηλινός στρατός επέδειξε αυτοσυγκράτηση, ότι είναι ο πιο ηθικός, και “τι θες δηλαδή να κάνει”;
Ο αρχηγός του επιτελείου ενόπλων δυνάμεων θα κηρυσσόταν ο άνδρας της χρονιάς, ο μετριοπαθής, ο καλός άνθρωπος, η αντιπολίτευση θα χειροκροτούσε στο τουίτερ. Στην πλατεία του χωριού η νίκη της “αριστερής” τραγουδίστριας θα γιορταζόταν, κανείς δε θα σκεφτόταν να ακυρώσει το πάρτι, ή τουλάχιστον να αφιερώσει μια στιγμή για τους νεκρούς.
Είμαστε ήδη εκεί. Αυτή η στιγμή έχει φτάσει. Η Ρουάντα φτάνει στη Γάζα και το Ισραήλ πανηγυρίζει. Δύο εκατομμύρια άνθρωποι έχουν ήδη φυλακιστεί, και η τύχη τους δεν έχει σημασία για κανέναν. Εικόνες εμφανίζονται περιστασιακά και φευγαλέα με παιδιά χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα και γονείς χωρίς νερό, με ανάπηρους, με ανθρώπους χωρίς πόδια να δολοφονούνται, όλοι παιδιά προσφύγων της καταστροφής που ρίξαμε στα κεφάλια τους το 1948.
Τι σχέση έχουμε μεις; Η Χαμάς φταίει. Εξήντα άτομα σκοτώθηκαν μέσα σε μια μέρα, κι ούτε λίγη θλίψη δε φάνηκε στο Ισραήλ. Κι ούτε και πρόκειται από δω και πέρα.

Πηγή: Haaretz 

Σάββατο, 19 Μαΐου 2018

«Αυτοσυγκράτηση» και κυνισμός




του Παντελή Μπουκάλα

«​Αυτοσυγκράτηση»; Και μάλιστα «η μέγιστη δυνατή»; «Και από τις δύο πλευρές»; Για να το λέει επίσημα η Ευρωπαϊκή Ενωση, που δεν σύρθηκε ποτέ στο αμερικανικό άρμα, θα έχει τις πληροφορίες της. Θα μελέτησε προσεχτικά και τα φιλμ από τη Λωρίδα της Γάζας, όσα βγαίνουν στο δημοσιογραφικό φως και όσα προκύπτουν από μυστικές υπηρεσίες και δορυφόρους. Θ’ άκουσε και τις εξηγήσεις των Αμερικανών και των Ισραηλινών, ίσως και των Παλαιστινίων, για τους τύπους, και θ’ αποφάσισε. Τι; Μα ό,τι είχε αποφασίσει και σε προηγούμενες σφαγές αμάχων. Πως «χρειάζεται αυτοσυγκράτηση». Η «μέγιστη δυνατή και από τις δύο πλευρές».
Ζεις λοιπόν στη Λωρίδα της Γάζας. Δέκα χιλιόμετρα πλάτος, 41 μήκος. 1.900.000 ο πληθυσμός, 60% η ανεργία των νέων. Μια ανοιχτή φυλακή. Τα καλύτερα χωράφια απαγορεύεται να τα καλλιεργείς – είναι νεκρή ζώνη. Να ψαρεύεις πέρα από τα έξι μίλια (και πρακτικά πέρα από τα τρία), επίσης απαγορεύεται. Η ελευθερία μετακίνησης; Σχεδόν μηδενική. Εκατοντάδες σχολεία κατεστραμμένα από τις αεροπορικές επιδρομές. Οι περιορισμοί στα σύνορα με το Ισραήλ ισχύουν πια (τιμωρητικώς) και για τους αρρώστους: μόνο ένα στα δύο αιτήματα μετακίνησης σε νοσοκομείο του Ισραήλ γίνεται δεκτό. Το ηλεκτρικό, η ύδρευση, η αποχέτευση, σοβαρά τραυματισμένα. Λόγω του εμπάργκο, ένα εκατομμύριο εγκλωβισμένοι, οι μισοί δηλαδή, αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο της πείνας. Μαζικό μπούλινγκ, πλην η Γιουροβίζιον και η «διεθνής κοινότης» ενδιαφέρονται για τα εξατομικευμένα. 
Μολαταύτα, χρειάζεται να «σε πληρώσει η Χαμάς», όπως αποφαίνονται Ισραηλινοί και Αμερικανοί, για να βγεις να διαμαρτυρηθείς. Χρειάζεται να είσαι «μίσθαρνο όργανο» για να ενώσεις τη φωνή σου με τη φωνή των δίχως πατρίδα συμπατριωτών σου. Να φωνάξεις τι; Ας πούμε ότι υπάρχουν ένα σωρό ψηφίσματα του ΟΗΕ που αναγνωρίζουν τα δίκαιά σου. Αλλά όχι. «Πρέπει να αυτοσυγκρατηθείς». Να μην οπλίσεις τη σφεντόνα σου, γιατί και μόνο που θυμίζεις την ιστορία του Δαβίδ και του Γολιάθ, αντεστραμμένη, είσαι ένας άθλιος σφετεριστής του ξένου θρύλου. Και να μη βάλεις φωτιά σε χάρτινους αετούς, γιατί αυτό το βαρύ όπλο απαγορεύεται από τη Συνθήκη της Γενεύης. Ενώ τα αυτόματα, τα πολυβόλα, τα χημικά και βέβαια τα ντρον δεν απαγορεύονται, καθότι ελαφρότατος οπλισμός. Ούτε οι βολές των ελεύθερων σκοπευτών εναντίον ανθρώπων που βρίσκονται πολύ μακριά από τους διαδηλωτές. Ούτε τα δακρυγόνα καταπάνω σε σκηνή πρώτων βοηθειών. Είναι άλλωστε «αυτοσυγκρατημένα».

Πηγή: Καθημερινή

Παρασκευή, 18 Μαΐου 2018

Για το 1968 στο Παρίσι…




του Παναγιώτη Νούτσου
ομότιμου καθηγητή Κοινωνικής και Πολιτικής Φιλοσοφίας του Παν/μίου Ιωαννίνων

Τι θα ήταν ακόμη ένας επετειακός απολογισμός για τον Γαλλικό Μάη με επίκεντρο την ανίχνευση της δυναμικής των ιδεών, τότε και τώρα; Για το Γαλλικό Κομμουνιστικό Κόμμα τίποτε δεν προμηνούσε τα γεγονότα του Μαΐου-Ιουνίου 1968, τα οποία αντιμετώπισε στην έκρηξή τους με άφωνη δυσπιστία και στην εκτύλιξή τους με χλευασμό και εχθρότητα.
Μέσα από το πανδαιμόνιο που δημιούργησε η συστράτευση του Μαρξ, του Μπακούνιν, της Λούξεμπουργκ, του Τρότσκι, του Στάλιν, του Μάο και του Τσε αναδύθηκε μια δέσμη ιδεών που κατέγραψε ή υπαινισσόταν κάποια διαφορετική αίσθηση της ιστορίας, χωρίς τις φθαρμένες ετικέτες της κομματικής «ορθοδοξίας» και τις αναλύσεις ακόμη και των διαφωνούντων θεωρητικών της («Althusser a rien») που είχαν μετατραπεί σε «βεντέτες της Διανόησης», κατά την προκλητική διατύπωση των «Situationnistes».
Η συνθηματολογική κυρίως καταγραφή αυτής της εμπειρίας («ecrivez partout») δεν κάλυψε μόνον τους τοίχους της Σορβόνης, αλλά και το εργοστάσιο της Ρενό, προσφέροντας οξύτατα ερεθίσματα για την επίγνωση σημαντικών προβλημάτων που έθετε η καθημερινή δράση των ατόμων ως πολιτική διαγωγή.
Από μια άποψη επαληθευόταν η νεανική παρατήρηση του Mαρξ ότι η κοινωνική ευμάρεια και όχι η δυσπραγία οδηγεί τους ανθρώπους στην «πολιτική λογική» (1844). Πέρα όμως κι απ' αυτήν εκτοξεύεται η άρνηση των μεγάλων και γι' αυτό κενών ιδεολογικών σχημάτων, θραύεται η λογική επιφάνεια που συχνά λειτουργεί ως επικάλυψη των πραγμάτων, απορρίπτεται η αυθεντία μιας επιστήμης των κοινωνικών νομοτελειών και προτάσσεται η αξιοποίηση του διαθέσιμου χρόνου χωρίς καταναλωτικά πρότυπα.
Επιπλέον, καταγγέλλεται ο κατακερματισμός της γνώσης που γεννά τον «Fachidiot» και τον εξουσιαστή των ανθρωπίνων αναγκών, γίνεται δακτυλοδεικτούμενος ο πατερναλισμός που προσδιορίζει τις σχέσεις των δύο φύλων, αποδοκιμάζεται η λογική της ανάπτυξης και της θεσμικής ιεράρχησης των αναγκών.
Τέλος, προκρίνεται η αντικατάσταση του μέλλοντος από το παρόν και της «σταδιοκρατίας» από την εξέγερση και προτείνεται η μεταφορά του «περιθωρίου» στο επίκεντρο και αντίστοιχα της «αυθεντίας» στην περιφέρεια. Αν ο ρεαλισμός σήμαινε την απαίτηση του αδύνατου («Soyez réalistes, demandez l’ impossible»), τότε έγινε αντιληπτή η δυνατότητα της κοινωνικής ανατροπής χωρίς να προϋπάρξουν ή, έστω, να εφευρεθούν οι ειδικευμένοι μηχανισμοί της πολιτικής μεταβολής.
Αυτή η ατημέλητη και ασυντόνιστη συνηγορία του υποκειμένου ως μοναδικού δικαιώματος του ανθρώπου έδειξε με πολιτικό τρόπο -αλλά πάντως όχι προς όφελος των παραδοσιακών σχημάτων της Αριστεράς, ούτε ακόμη και για τις ίδιες τις οργανωμένες πτέρυγες των πρωταγωνιστών του Μαΐου- την επικαιρότητα της κοινωνικής επανάστασης.
Ο βραχύς συγκλονισμός της γαλλικής κοινωνίας, έστω και ως «αντίδοτο στη γεροντική αρρώστια του κομμουνισμού», λειτούργησε ως εναλλακτική πρόταση στη θεσμοποιημένη διαδικασία παραγωγής του μαρξιστικού λόγου και έδωσε την ευκαιρία, hie et nunc, να ξανατεθεί από την αρχή το πρόβλημα της αυτονομίας. Γι' αυτό ενέπνευσε κοινωνικά κινήματα αμφισβήτησης των διαταξικών σχισμάτων της υπάρχουσας ταξικής και ετερόνομης κοινωνίας. Ο,τι συνέβη το 1968 στο Παρίσι, όπου αναβαπτίζεται και η ετερόδοξη αριστερή διανόηση της ελληνικής παροικίας, και στις άλλες πόλεις της Δυτ. Ευρώπης, έδωσε ένα αιφνιδιαστικό αλλά καίριο χτύπημα στα θεωρήματα του «μαρξισμού-λενινισμού».
Στην εγχώρια Αριστερά, που συνεχίζει να υφίσταται τις διώξεις του δικτατορικού καθεστώτος και να επαληθεύει τους αρχαίους παραδοξογράφους ότι «ἐν Γυάρῳ τῇ νήσῳ λέγεται τοὺς μῦς τὸν σίδηρον ἐσθίειν», η εμπειρία αυτή διαμεσολαβείται με τους αγωγούς και τα σύστοιχα αιτήματα της συγκυρίας, χωρίς ωστόσο να εκληφθεί ως ανέφικτη η αφομοίωσή της με βάση τα σχήματα διαφοροποίησης που ήδη είχαν εμφανιστεί για να αξιώσουν την ανανέωση του κομμουνιστικού κινήματος.
Με τα στοιχεία πάλι της συγκυρίας θα σφραγιστεί η δυναμική ενός ολοένα και πιο σφριγηλού πνεύματος εξέγερσης των νέων που θα κορυφωθεί στα γεγονότα του «Πολυτεχνείου», χωρίς όμως να αποτραπεί η διάχυσή του στα ανασυντασσόμενα κόμματα της μεταπολιτευτικής Αριστεράς και δίχως να αποτελέσει έτσι μια αυτοδύναμη πολιτική δύναμη που έξω απ' αυτά θα μπορούσε να συμβάλει είτε στην αναζωογόνηση είτε στην απίσχνανσή τους.
Ως προς το ίδιο το Γαλλικό Κομμουνιστικό Κόμμα, η διεργασία επανεκτίμησης των γεγονότων του Μαΐου, ήδη από το 1978, στοιχήθηκε με κάποιες αλλαγές που αφορούσαν την απάλειψη της «δικτατορίας του προλεταριάτου» από το καταστατικό του, την αποποίηση του «μαρξισμού -λενινισμού», τη χάραξη της στρατηγικής του «γαλλικού δρόμου προς τον σοσιαλισμό» κ.λπ.
Πάντως η εξόφθαλμη αναντιστοιχία αυτών των νεωτερισμών με την παγιωμένη εσωτερική του λειτουργία επέτρεψε την εμφάνιση, μέσα κι έξω πια απ' αυτό, ανανεωτικών κινήσεων που έδειχναν, inter alia, πόσο δυσχερής είναι η πορεία ανάπλασης κομματικών σχηματισμών που ex difinitione προβάλλονται ως μηχανισμοί για να πραγματοποιήσουν την πολιτική ανατροπή και να επιβάλουν στη συνέχεια, ακόμη και με βίαια μέσα (ήδη ο Ροβεσπιέρος επικαλούνταν τον «δεσποτισμό της ελευθερίας»), την κοινωνική αναμόρφωση.

Πηγή: Εφημερίδα των Συντακτών

Πέμπτη, 17 Μαΐου 2018

Εθισμός στη βαρβαρότητα




του Σταμάτη Θεοδωρόπουλου

Έχουν περάσει μόλις 48 ώρες και η σφαγή 60 Παλαιστινίων στη Λωρίδα της Γάζας έχει ήδη απομακρυνθεί από το επίκεντρο της ειδησεογραφίας.
Σε μια βδομάδα θα ανήκει απλώς στο μακρύ κατάλογο των φρικαλεοτήτων που έχουν συμβεί τα προηγούμενα 70 χρόνια στη Μέση Ανατολή.
Αυτός ο εθισμός στη φρίκη δεν είναι μια τυχαία διαδικασία. Σε μεγάλο βαθμό είναι μια σταθερά στην επικοινωνιακή διαχείριση των διεθνών συρράξεων.
Παλιά, μέχρι περίπου το Βιετνάμ, οι στρατιωτικές δυνάμεις που υλοποιούσαν βομβαρδισμούς ή επιθέσεις κατά αμάχων επιδίωκαν να απομακρύνουν τις κάμερες των φωτογράφων από τα σημεία των συγκρούσεων. Ήθελαν να το κρύψουν και συνήθως αποτύγχαναν. Δημοσιογράφοι και φωτογράφοι έγιναν διάσημοι και πήραν βραβεία χάρη στην δουλειά τους για να αποκαλύψουν στον κόσμο όσα κυβερνήσεις και στρατιωτικές ηγεσίες απέκρυπταν.
Από μια στιγμή και μετά, το παιχνίδι άλλαξε. Ο αρχικός Πόλεμος του Κόλπου το 1991 ήταν η πρώτη πολεμική αναμέτρηση σε απευθείας μετάδοση. Οι κάμερες έδειχναν καθαρά τους βομβαρδισμούς στη Βαγδάτη και μπορεί να μην έκαναν ζουμ στα ερείπια αλλά όλοι αντιλαμβάνονταν ότι υπήρχαν άνθρωποι, άμαχοι στο πεδίο ρίψης των βομβών.
Ακολούθησε η Γιουγκοσλαβία, ο δεύτερος Πόλεμος του Κόλπου, οι εικόνες από τη Ρουάντα, οι συνεχείς ειδήσεις από τα Κατεχόμενα, την Ιντιφάντα και τους νεκρούς και τραυματίες Παλαιστίνιους, οι θηριωδίες του ISIS και της Αλ Κάιντα όπως η επίθεση στους Δίδυμους Πύργους αλλά και οι χωρίς αναστολές βομβαρδισμοί μέσα στις πόλεις από τους αντιπάλους των τζιχαντιστών, Αμερικανούς και Ρώσους.
Το 1968 η φωτογραφία από ένα κοριτσάκι καμένο από ναπάλμ άλλαξε την στάση της αμερικανικής κοινής γνώμης για το Βιετνάμ. Σήμερα αν είναι μόνον ένα δεν αποτελεί είδηση. Οι δεκάδες νεκροί τραβάνε την προσοχή για λίγες μέρες. Σύντομα θα χρειάζονται εκατοντάδες για το ίδιο προσωρινό αποτέλεσμα δημοσιότητας.
Αυτά όλα έχουν αναλυθεί από θεωρητικούς, συνδέονται και με τη «θεραπεία του Σοκ» και άλλες ιδεολογικές πρακτικές της ανθρωπιστικής και φωτισμένης Δύσης.
Η Παλαιστίνη ξεχωρίζει μέσα σε αυτή την απαρίθμηση γιατί έχει μια αντοχή, μια διαχρονικότητα που φέρνει δέος. Τα Κατεχόμενα εδάφη είναι κατεχόμενα εδώ και 51 χρόνια και όμως δεν έχουν σταματήσει να βράζουν. Αλλού σε τόσο διάστημα, μια ζωή, οι πληγές κλείνουν είτε με συμβιβασμό είτε με παραίτηση του ηττημένου. Στα Κατεχόμενα δεν παραιτείται κανείς. Δεν πρόκειται μόνον για τον μηχανισμό της Χαμάς, που προφανώς συμμετέχει στις τελευταίες συγκρούσεις.
Πριν 40 χρόνια ήταν η οργάνωση της PLO, πριν 20 χρόνια άλλες κινήσεις που βρίσκονταν στην πρώτη γραμμή. Αν η Χαμάς ηττηθεί πολιτικά (με τις ακραίες ισλαμιστικές της θέσεις) θα προκύψει μια άλλη οργάνωση να ηγηθεί των Παλαιστινίων.
Οι Παλαιστίνιοι δεν παραιτούνται αλλά ο υπόλοιπος κόσμος δεν ενδιαφέρεται.
Η απόφαση Τραμπ για μεταφορά της πρεσβείας των ΗΠΑ στην Ιερουσαλήμ αποτελεί στήριξη της πιο σκληρής γραμμής στο Ισραήλ, αυτής που υπονομεύει την λύση των δυο κρατών. Η ΕΕ τηρεί ίσες αποστάσεις ακόμη και μπροστά στις σφαγές, εγκλωβισμένη όχι μόνον στις περιφερειακές ισορροπίες της αλλά και στην αδυναμία της στην Άμυνα και Εξωτερική πολιτική.
Οι Παλαιστίνιοι φωνάζουν στις διαδηλώσεις «δεν υπάρχει ειρήνη χωρίς δικαιοσύνη». Έχουν δίκιο, το έχει δείξει η ιστορία της περιοχής. Προφανώς υπάρχουν διαφορετικές απόψεις για το τι ακριβώς θα ήταν μια δίκαιη λύση στο Παλαιστινιακό ζήτημα. Υπάρχει και δεν το ξεχνάμε το δικαίωμα και του Ισραήλ να υπάρξει ως κράτος, το ζήτημα των περιουσιών των προσφύγων Παλαιστινίων, το πρόβλημα των εποίκων που αποσπούν καλλιεργήσιμη γη από τη λίγη που έχει απομείνει για τους Παλαιστίνιους στα κατεχόμενα.
Αλλά κανένα πολιτισμένο κράτος δεν μπορεί να ασκεί πολιτική πυροβολώντας παιδιά στο σωρό.
Το όριο αυτό θα έπρεπε να είναι απόλυτο.
Το ότι δεν είναι, το ότι η διεθνής κοινή γνώμη αποκτά σταδιακά εθισμό ακόμη και σε αυτό, σημαίνει ότι βυθιζόμαστε διαρκώς βαθύτερα στη βαρβαρότητα.

Πηγή: metasximatismos.gr

Τετάρτη, 16 Μαΐου 2018

Μια προμελετημένη σφαγή




Τα δολοφονικά μυαλά γνωρίζουν πως ο θάνατος ενός ανυπεράσπιστου κι αθώου πολίτη προκαλεί περισσότερη κατακραυγή από την εκτέλεση ενός «τρομοκράτη». Κι αυτό το ξέρουν καλά οι Ισραηλινοί, οι οποίοι εδώ και δεκαετίες έχουν καταδικάσει έναν ηρωικό λαό σε αργό και βασανιστικό θάνατο.
Παρ’ όλο που έχουν τις πλάτες των Αμερικανών και την συνένοχη σιωπή της Δύσης, οι Ισραηλινοί τα χουν βρει σκούρα με την αντίσταση των Παλαιστινίων. Ένας λαός αποκομμένος, εξουθενωμένος κι άοπλος (εκτός κι αν θεωρούνται οι σφεντόνες κι οι χαρταετοί θανάσιμα όπλα) αγωνίζεται με πάθος δεκαετίες τώρα για τη γη και τη ζωή που του έχουν κλέψει.
Μέχρι σήμερα το κράτος του Ισραήλ κατάφερε με τακτικούς κι ανελέητους βομβαρδισμούς να κρατήσει σε αδράνεια τον παλαιστινιακό λαό. Η Λωρίδα της Γάζας μπορεί να θεωρείται η μεγαλύτερη υπαίθρια φυλακή του κόσμου αλλά δεν έπαψε ποτέ να είναι ένα ενοχλητικό αγκάθι για τους βάρβαρους κατακτητές. Τώρα όμως που οι εξελίξεις τρέχουν και τα μέτωπα με το Ιράν γίνονται όλο και πιο επικίνδυνα, οι Ισραηλινοί πήραν την απόφαση να λύσουν μια για πάντα αυτό το ζήτημα. 
Ξέρουν όμως πως δεν μπορούν να εξοντώσουν έναν λαό άοπλο. Γι’ αυτό το λόγο αναζητούν κάποιο άλλοθι που θα αναγκάσει τον παλαιστινιακό λαό να στραφεί στα όπλα. Η προεκλογική υπόσχεση του Αμερικανού πρόεδρου να μεταφερθεί η αμερικανική πρεσβεία στην Ιερουσαλήμ ήταν η πρώτη αφορμή. Οι καθημερινές εκτελέσεις άοπλων διαδηλωτών εντός παλαιστινιακού εδάφους που ξεκίνησαν από τις 30 Μαρτίου είναι η δεύτερη αφορμή. Τώρα ήρθε να προστεθεί η ξεδιάντροπη δολοφονία παιδιών είτε με σφαίρες (8 παιδιά κάτω των 16 χρονών) είτε με χημικά (ένα βρέφος 8 μηνών). Κι όσο ο καιρός θα περνάει, οι Ισραηλινοί θα οδηγηθούν σε ακόμη πιο αποτρόπαιες πράξεις για να πετύχουν όσο πιο σύντομα γίνεται το σκοπό τους. Γι’ αυτό το λόγο απαισιοδοξώ και φοβάμαι πως θα γίνουμε βουβοί μάρτυρες ακόμη περισσοτέρων φρικαλεοτήτων.
Οι εξελίξεις τρέχουν και το Ισραήλ βιάζεται να αλλάξει τα σύνορα της Μέσης Ανατολής εις βάρος του Ιράν. Κι όπως ξέρουμε, κάθε αλλαγή στους χάρτες συνοδεύεται με λουτρά αίματος.

Πρώτη δημοσίευση: aplotaria.gr

Τρίτη, 15 Μαΐου 2018

Παλαιστίνη: Ένα έγκλημα δίχως τελειωμό και δίχως τιμωρία




Θάνατος χωρίς τέλος σήμερα 14 Μάη από το πρωί στα παλαιστινιακά εδάφη. 70 χρόνια από την Νάκμπα (την «καταστροφή» όπως την ονόμασε ο παλαιστινιακός λαός), οι ισραηλινές δυνάμεις κατοχής δολοφονούν χωρίς έλεος Παλαιστινίους διαδηλωτές, εφήβους, ανάπηρους, παιδιά. Είναι μια «υπέροχη ημέρα» τουίταρε ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Νετανιάχου, θεωρητικώς αναφερόμενος στα εγκαίνια της αμερικανικής πρεσβείας στην Ιερουσαλήμ παρουσία της προεδρικής κόρης Ιβάνκα Τραμπ, και αφήνοντας άφωνους τους κυνικότερους των κυνικών.
Εδώ και εβδομάδες στην πραγματικότητα, το αίτημα της επιστροφής, η καμπάνια Great Return March, αποτέλεσε σπίθα για περαιτέρω κλιμάκωση του παλαιστινιακού αγώνα για μια ελεύθερη πατρίδα και για μια ζωή με αξιοπρέπεια, μέσα από κινητοποιήσεις τουλάχιστον κάθε Παρασκευή, αλλά και πιο έκτακτα. Σήμερα, τα εγκαίνια της αμερικανικής πρεσβείας στην Ιερουσαλήμ, κίνηση που de facto αναγνωρίζει την πόλη ως πρωτεύουσα του Ισραήλ, ένα πάγιο ισραηλινό αίτημα που παραβιάζει όλες τις σχετικές αποφάσεις του ΟΗΕ και κάθε έννοια του όποιου «διεθνούς δικαίου», είναι η κορύφωση της πιο προκλητικής κίνησης όλων των τελευταίων χρόνων από την πλευρά της ευρωατλαντικής συμμαχίας. Για τους Παλαιστινίους είναι άλλη μια πληγή που μετατρέπεται σε αιτία αγώνα, και για τον ισραηλινό στρατό κατοχής άλλη μια αφορμή για τη σφαγή ενός λαού. Τον στρατό των εκλεκτών «συμμάχων» της ελληνικής κυβέρνησης.
Θυμίζουμε ότι ο Αμερικανός πρόεδρος, Τραμπ, με διάγγελμά του τον περασμένο Δεκέμβριο αναγνώρισε επισήμως την Ιερουσαλήμ ως πρωτεύουσα του Ισραήλ και ανακοίνωσε τη μεταφορά της πρεσβείας των ΗΠΑ εκεί από το Τελ Αβίβ. Η απροκάλυπτα και ωμά επιθετική αυτή διπλωματική ενέργεια δεν έχει (ακόμη τουλάχιστον) γίνει αποδεκτή από αρκετές σύμμαχες χώρες τόσο του Ισραήλ όσο και των ΗΠΑ. Αφού δυνάμεις, όπως αυτές της ΕΕ για παράδειγμα, αν και δεν κόπτονται καθόλου για την τύχη του παλαιστινιακού λαού όπως έχουν αποδείξει πολλάκις επί δεκαετίες, πιθανόν δεν είχαν σχεδιάσει ούτε είναι έτοιμες ακόμη να διαχειριστούν μια τέτοια κλιμάκωση όπως αυτή που διαφαίνεται από τέτοιες κινήσεις. Είμαι μια κλιμάκωση που φαίνεται να κουμπώνει περισσότερο στους αμερικανοϊσραηλινούς σχεδιασμούς που μετά την σχετική αποτυχία – δυστοκία στη Συρία επιχειρούν όπως φαίνεται με ασύμμετρο τρόπο να δημιουργήσουν αναταράξεις σε όλη πραγματικά την περιοχή της Μέσης Ανατολής δείχνοντας όλο και πιο συχνά προς τον στόχο της Τεχεράνης. Στις ελλληνοϊσραηλινές σχέσεις βέβαια και στα πλαίσια του άξονα Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ το κλίμα είναι λαμπρό την ίδια στιγμη. Τα ελληνικά χαμόγελα και οι αβρότητες περισσεύουν ενώ χαρακτηειστική είναι και η δήλωση του Νετανιάχου προχθές μετά τη συνάντησή του με τον Αλέξη Τσίπρα στην Κύπρο: «Χτίζουμε μια εξαιρετική συμμαχία».
Δεκάδες νεκροί σε μια μέρα μόνο στην Παλαιστίνη λοιπόν. Και είναι σχεδόν σαν να έχουμε εξοικειωθεί πλήρως με τέτοιες ειδήσεις. Οι πρώτες αναφορές μιλούσαν για 8 νεκρούς, γρήγορα ανέβηκε ο αριθμός σε πάνω από 20 και ποιος ξέρει που θα σταματήσει ο αριθμός, οι τελευταίες και ενώ γραφόταν αυτό το άρθρο, μιλούσαν για 31 νεκρούς και πάνω από 1.000 τραυματίες. Δυο μέρες μετά το χαζοχαρούμενο event της γιουροβίζιον, όπου η ισραηλινή νικήτρια (παράλληλα με την προσπάθειά να εμφανιστεί ότι ταυτίζεται / ακουμπάει σε πλευρές του ευρύτερου φεμινιστικού κινήματος με το τραγούδι της) δεν δίστασε να δηλώσει «αγαπώ την πατρίδα μου, σας περιμένουμε στην Ιερουσαλήμ» παραπέμποντας επίσης στην αλαζονική προσπάθεια επιβολής της ιστορικής πόλης ως μιας πόλης μόνο εβραϊκής και ετσιθελικά πρωτεύουσας μάλιστα του Ισραήλ…. Η ισραηλινή νικήτρια που περήφανα ανάρτησε φωτογραφίες της από την εθελοντική της συμμετοχή στις μονάδες παρακολούθησης του ισραηλινού στρατού εκτός της υποχρεωτικής της θητείας, την οποία υπηρέτησε προφανώς με μπόλικο ζήλο.
Όμως τα φώτα έσβησαν, τα ηχεία και οι ενισχυτές σίγησαν. Και τα όπλα του ισραηλινού στρατού έπιασαν δουλειά. Οι αναφορές ανατριχιαστικές από το πρωί: Συλλήψεις και μέσα στην Ιερουσαλήμ, δακρυγόνα και χτυπήματα στο ψαχνό σε όλη την έκταση του φράχτη με τη Γάζα. Κι όλα αυτά -όχι τυχαία- τις μέρες που συμπληρώνονται 70 χρόνια από την αρχή του δράματος. 70 χρόνια από τη Νάκμπα! 70 χρόνια από τότε που με απόφαση της τότε Κοινωνίας των Εθνών ιδρυόταν το ανεξάρτητο κράτος του Ισραήλ σε γη όπου ζούσαν κατά πλειοψηφία Παλαιστίνιοι και οι άραβες γείτονες με τα τότε βασιλικά τους καθεστώτα (κυρίως Αίγυπτος και Ιορδανία τότε οι οποίες κατείχαν μετά από τις διευθετήσεις με τους αποχωρούντες αποικιοκράτες Άγγλους τη Λωρίδα της Γάζας η πρώτη και τη Δυτική Όχθη και την ανατολική Ιερουσαλήμ η δεύτερη) αρνούνταν την ίδρυση παράλληλα ανεξάρτητου παλαιστινιακού κράτους αποβλέποντας στη διατήρηση του ελέγχου τους επί της παλαιστινιακής γης. Την ίδρυση του Ισραήλ ακολουθούν μαζικές μεταναστεύσεις Εβραίων στην Παλαιστίνη και η προσάρτηση παλαιστινιακής γης δια της στρατιωτικής και παραστρατιωτικής οδού (μην ξεχνάμε τις «δάφνες» του αποθανόντα Αριέλ Σαρόν από την περίοδο εκείνη λόγω των «εκκαθαριστικών» του επιτευγμάτων). Το 1948, περίπου ο μισός τότε πληθυσμός των Παλαιστίνιων, περίπου 800.000, παίρνει το δρόμο της προσφυγιάς και θα ακολουθεί από το δεύτερο κύμα προσφυγιάς το 1967, μετά τον πόλεμο των 6 ημερών, οπότε το Ισραήλ κατέλαβε και τα εδάφη που έλεγχαν Ιορδανία και Αίγυπτος φθάνοντας σχεδόν μέχρι τη χερσόνησο του Σινά.
Όλες αυτές τις δεκαετίες, η πλειοψηφία των αραβικών ηγεσιών εξέφραζε συμπαράσταση στους Παλαιστινίους και οργή για την ισραηλινή κατοχή, κάνοντας επί του πρακτέου, με ελάχιστες εξαιρέσεις, σχεδόν τίποτε. Πολλές φορές ούτε καν τα χρήματα που ανακοινώνονταν ως βοήθεια δεν έφταναν στα παλαιστινιακά εδάφη. Σήμερα, δεν υπάρχουν καν καταδίκες από όλους, καθώς οι πετρελαιομοναρχίες με αιχμή τη Σ. Αραβία τα «έχουν βρει» με τον αμερικανο-ισραηλινό άξονα. 
Έκτοτε, το Ισραήλ έχει μετατραπεί σε μία από τις μακροβιότερες, αν όχι η μακροβιότερη, κατοχική δύναμη στον πλανήτη καθώς διαρκώς δια της βίας, της τρομοκρατίας, των δολοφονιών, της εξαθλίωσης και του εξευτελισμού, δημιουργεί δεδομένα στο έδαφος και προκαταλαμβάνει εξελίξεις, «τρώγοντας» βήμα βήμα ό,τι απέμεινε από την παλαιστινιακή γη το 1948 και το 1967 με την πασίγνωστη μέθοδο των εποικισμών που έχουν καταντήσει αδιάβατα τα παλαιστινιακά εδάφη. Ακόμη όμως και στη Γάζα, από όπου αποχώρησε ο κατοχικός στρατός το 2005, πρακτικά είναι πάντα εκεί αφού ουσιαστικά την μετέτρεψε σε μια τεράστια φυλακή για 1,5 εκατομμύριο ανθρώπους, που δεν μπορούν ούτε νερό, ούτε ρεύμα, ούτε στοιχειώδη ιατρική περίθαλψη και τρόφιμα να έχουν αν το Ισραήλ δεν το επιτρέψει και δεν ανοίξει τις ελάχιστες εισόδους – εξόδους της φυλακής..
Απέναντι σε όλα αυτά, η …«διεθνής κοινότητα», πιο προκλητικά από ποτέ σήμερα, δεν ψελλίζει ούτε καν μια λέξη καταδίκης. Οι ισραηλινές κυβερνήσεις δολοφονούν ατιμωρητί όποιον θέλουν και όπου θέλουν (να θυμηθούμε τις επιδρομές στη Συρία) και κανείς δεν μιλά. Παραβιάζουν προκλητικά και χυδαία αποφάσεις του ΟΗΕ, κάθε διεθνούς οργανισμού και εκβιάζουν απροκάλυπτα τη…«διεθνή κοινότητα» και δεν κουνιέται φύλλο. Εκτελούν εν ψυχρώ αμάχους, γυναίκες, μανάδες, παιδιά, δημοσιογράφους, ξένους φιλειρηνιστές, και «δεν ανοίγει ρουθούνι». Φυλακίζουν επί χρόνια χωρίς απαγγελία κατηγοριών, ακόμη και ανηλίκους, και δεν «ενοχλείται κανείς». Αντίθετα όποιος τολμήσει να καταγγείλει την ισραηλινή κατοχική πολιτική χαρακτηρίζεται αυτομάτως «αντισημίτης» ακόμη και αν εβραίος (ίσως ο Τσόμσκι να είναι το γνωστότερο παράδειγμα).
Οι σημερινοί νεκροί προστίθενται σε δεκάδες άλλους μόνο τον τελευταίο ένα μήνα και χιλιάδες τραυματίες. Και μόνο όσον αφορά τις πορείες του παλαιστινιακού λαού ενάντια στον φράχτη, την καμπάνια της Μεγάλης Επιστροφής. Η καινούρια «ιστορία με δράκους» του Ισραήλ βέβαια λέει ότι το Ιράν χρηματοδοτεί την καμπάνια (δηλώσεις από την Shin Bet, την υπηρεσία εσωτερικής ασφάλειας). Όμως όπως φαίνεται και στις φωτογραφίες, όπως φαίνεται στα τόσα χρόνια ιστορίας και αγώνων, την καμπάνια την τωρινή και τη θυσία τη διαχρονική, αν κάτι τα κινητοποιεί είναι, στην πραγματικότητα, η ίδια η αδικία και η καταπίεση ενός ολόκληρου λαού. Είναι η θέλησή του για δικαιοσύνη και ελευθερία. Είναι ο μοναδικός δρόμος για την αξιοπρέπειά του.
Γι αυτό η Παλαιστίνη είναι «πιο πατρίδα από τις άλλες πατρίδες» ή καλύτερα μια πατρίδα που την αγαπούν άνθρωποι από όλον τον κόσμο. Γιατί οι εξεγερμένοι και οι καταπιεσμένοι, οι άνθρωποι της δουλειάς, των μικρών και μεγάλων καθημερινών δυσκολιών βλέπουν στον αγώνα των παιδιών τη Παλαιστίνης για ελευθερία και τον δικό τους αγώνα. Βλέπουν ίσως λίγη από την έμπνευση και το κουράγιο που τους λείπει. Όπως έλεγε η Rafeef Ziadah, οι Παλαιστίνιοι, δείχνουν πώς να ζούμε και να αγωνιζόμαστε:
«Διδάσκουμε ζωή. Εμείς, οι Παλαιστίνιοι, διδάσκουμε ζωή όταν αυτοί έχουν καταλάβει και τον τελευταίο ουρανό. Διδάσκουμε ζωή, αφού μετά τον τελευταίο ουρανό, έχτισαν τους εποικισμούς τους και τα τείχη του Απαρτχάιντ. Διδάσκουμε ζωή. Εμείς, οι Παλαιστίνιοι, ξυπνάμε κάθε πρωί για να διδάξουμε όλο τον υπόλοιπο κόσμο ζωή.» 

*Στην Αθήνα διοργανώνεται από την Πρωτοβουλία Αλληλεγγύης στον Παλαιστινιακό Λαό, αύριο Τρίτη 14/5, μεγάλη πορεία για τα 70 χρόνια από τη Νάκμπα. Η πορεία θα κατευθυνθεί προς την Αμερικάνικη και την Ισραηλινή Πρεσβεία από το Μέγαρο Μουσικής με προσυγκέντρωση στις 18:00

Πηγή: Το Περιοδικό

Δευτέρα, 14 Μαΐου 2018

Μια σφαγή που κανείς δε σταματάει...



Εβδομήντα χρόνια μετά την Μεγάλη Έξοδο των Παλαιστινίων από τα εδάφη τους, ο Αμερικανός πρόεδρος αποφάσισε να το γιορτάσει αναγνωρίζοντας την Ιερουσαλήμ ως επίσημη πρωτεύουσα του Ισραήλ. Όταν εφάρμοσε κι αυτήν την προεκλογική του υπόσχεση, μία παγκόσμια ανησυχία προστέθηκε στην ήδη τεταμένη κατάσταση της Μέσης Ανατολής.
Οι Παλαιστίνιοι ζουν από το 1947 σε ένα κράτος-φυλακή ξεχασμένο από την Δύση και παρατημένο από τις υπόλοιπες αραβικές χώρες. Δεκαετίες διεκδικεί την χαμένη του πατρίδα αντιμετωπίζοντας έναν ισχυρό εχθρό που εφαρμόζει τακτικές παρόμοιες μ' αυτές των Ευρωπαίων στην Αφρική και των Γερμανών ναζί στις κοινωνικές, πολιτικές, εθνικές και θρησκευτικές ομάδες που είχαν στοχοποιήσει.
Από τις 30 Μαρτίου που είναι η Μέρα της Γης για τους Παλαιστίνιους, έχει ξεκινήσει ένα νέο λουτρό αίματος για το οποίο αποσιωπάται από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Ενώ οι Παλαιστίνιοι συγκεντρώνονται για να αποδώσουν τιμή σε όσους έχασαν τη ζωή τους διεκδικώντας τα εδάφη τους και τα σπίτια τους, Ισραηλινοί ελεύθεροι σκοπευτές δολοφονούν ανεξέλεγκτα ανθρώπους κάθε ηλικίας, ενώ τα θύματα βρίσκεται μέσα σε παλαιστινιακό έδαφος. Από εκείνη τη μέρα έχουν δολοφονηθεί 47 άνθρωποι.
Σήμερα που γίνονται τα εγκαίνια της νέας αμερικανικής πρεσβείας στην Ιερουσαλήμ, μετράμε ήδη 41 νεκρούς και 900 τραυματίες...
Η σφαγή των Παλαιστινίων είναι η ντροπή της σύγχρονης ιστορίας μας με τη συνενοχή των σιωπηλών δυτικών χωρών.

Σάββατο, 12 Μαΐου 2018

Το συμβάν του Μάη




του Κώστα Δουζίνα

Κοιτάζοντας πίσω στο 1968, «τα γεγονότα του Μάη», μου προκαλεί εντύπωση μια προφανής αντίφαση. Από τη μια πλευρά, τη δεκαετία του ’60 αυτό που ονομάσαμε «γαλλική σκέψη», η φιλοσοφική σκέψη της Γαλλίας, ήταν προσηλωμένη σε μια μορφή αντι-ανθρωπισμού. Ολα τα σπουδαία ρεύματα στη φιλοσοφική σκέψη ακολουθούν την ίδια κατεύθυνση: οι Μαρξιστές, κυρίως ο Αλτουσέρ και οι σύντροφοί του, ο Μπαλιμπάρ, ο Πουλαντζάς και ο Ρανσιέρ, έπειτα οι Νιτσεϊκοί με τον Ρολάν Μπαρτ και τον Μισέλ Φουκώ, μια βασική παρουσία σε αυτό τον διάλογο, τέλος, οι Φροϋδικοί με τον Λακάν και τους επιγόνους του και, βέβαια, ο Ζακ Ντεριντά με την εκλεκτικιστική του προσέγγιση, που συνδιαλέγεται με όλα τα ρεύματα.
Ολοι επιτίθενται στον ανθρωπισμό, επιδιώκοντας ένα πρόγραμμα που συνοψίζεται εύστοχα από τον Εμανουέλ Λεβινάς: ο ανθρωπισμός δεν τοποθετεί αρκετά υψηλά τον άνθρωπο και ως εκ τούτου πρέπει να επιτεθούμε σε μια κατανόηση του ανθρώπου ως μεταφυσικής αρχής της νεωτερικότητας, ως κέντρου του νοήματος και της αξίας, με πλήρη γνώση και έλεγχο του εαυτού του, κάποιου που ξέρει πλήρως τις ιδέες, τις σκέψεις και τις επιθυμίες του. Ολοι τους υποστηρίζουν ότι ο άνθρωπος ως υποκείμενο δεν έχει πλήρη κατανόηση και έλεγχο των κινήτρων του, ότι προσδιορίζεται και περιορίζεται από κοινωνικές, γλωσσικές και ψυχικές δομές. Με τον πιο συμβολικό τρόπο, ο Φουκώ υποστηρίζει ότι ο άνθρωπος είναι κατασκεύασμα και το ίχνος του πρόκειται να χαθεί σαν μια φιγούρα στην άμμο.
Αυτός ο αντι-ανθρωπισμός της κυρίαρχης φιλοσοφικής σκέψης βρίσκει ανταπόκριση σε όλες τις εκδοχές και τις ομάδες της Αριστεράς. Αποτελεί αντίδραση εν μέρει στον υπαρξισμό του Σαρτρ, εν μέρει όμως και στην άποψη της Δύσης ότι πολεμάμε στο Βιετνάμ και αντιμαχόμαστε τον Ψυχρό Πόλεμο για να σώσουμε το υποκείμενο, το άτομο με την ελευθερία του, τον άνθρωπο που κινδυνεύει από τον κομμουνισμό.
Υπάρχει, λοιπόν, μια αντίφαση, γιατί ο Μάης του ’68 έγινε αντιληπτός, τόσο τότε όσο και αργότερα, ως μια αναγνώριση της σημασίας και της αξίας του υποκείμενου, ως ένα αντισυστημικό και counter-cultural κίνημα. Μια έκρηξη που βάζει το άτομο στο επίκεντρο της δράσης, της διαμαρτυρίας, της αντίστασης, της πολιτικής ζωής και αντικρούει ακριβώς τέτοιου είδους επιθέσεις στην κεντρική σημασία του ανθρώπου. Ετσι, έχουμε δύο προσεγγίσεις: μια θεωρητική – φιλοσοφική, που αναλύει τις δομές, τους κώδικες, τις γραμματικές και εξηγεί ότι το άτομο και ο λόγος είναι φαινόμενα στην επιφάνεια των βαθιών δομών, και από την άλλη, σε προφανή, αν και ίσως όχι πραγματική αντίφαση, εκείνη την τεράστια αξία και έμφαση που εναποτίθενται στο άτομο.
Αλλά οι αντιφάσεις, οι διαφορετικές και αντικρουόμενες εξηγήσεις βρίσκονται παντού. Τι οδήγησε στον Μάη; Τι συνέβη στη συνέχεια; Ποια είναι η κληρονομιά του ’68; Οσον αφορά στις αιτίες, ο Μάης θεωρείται προφανώς μια εξέγερση της νέας γενιάς και της αντικουλτούρας ενάντια στις αρτηριοσκληρωτικές πανεπιστημιακές δομές της πειθάρχησης και του ελέγχου. Βρισκόμαστε ακόμα στον πρώιμο μετα-αποικιοκρατικό κόσμο και σε όλη τη μητροπολιτική Δύση η πανεπιστημιακή εκπαίδευση είναι συνδεδεμένη με τη δημιουργία μικρών προνομιούχων ελίτ, επιτελείων και αξιωματούχων για τη δημόσια διοίκηση τόσο στο κέντρο όσο και στις αποικίες. Μετά, υπάρχει η άποψη που εξηγεί το 1968 ως επίθεση στο σκληρωτικό πολιτικό σύστημα που καθοδηγείται ακόμη από τα πρόσωπα της μεταπολεμικής Γαλλίας, όπως ο Ντε Γκολ. Ή ως εξέγερση ενάντια σε συγκεκριμένες πλευρές μιας καθολικής συντηρητικής κοινωνίας. Για την κομμουνιστική Αριστερά, φυσικά, ο Μάης αποτελεί μια τυπική πολιτική κρίση, έναν συγκεκριμένο τρόπο εμφάνισης του ταξικού αγώνα σε μια στιγμή που το «πραγματικό» κίνημα βρίσκεται σε υποχώρηση. Πολλές ερμηνείες, καμία από τις οποίες δεν φαίνεται πειστική από μόνη της.
Το ίδιο συμβαίνει με την κατανόηση των συνεπειών την «επόμενη μέρα» του 1968. Αμεση συνέπεια, φυσικά, ήταν η ήττα του κινήματος μετά την αποκατάσταση της τάξης, με τον Ντε Γκολ και την κυβέρνησή του να παραμένουν στην εξουσία. Ομως, αν εξετάσουμε τη μακροπρόθεσμη κληρονομιά, δύο απόψεις ξεχωρίζουν: η πρώτη υποστηρίζει ότι αυτό το είδος εξέγερσης του ατόμου και της νεολαίας ενάντια στην αρτηριοσκληρωτική φύση των θεσμών, της πολιτικής -συμπεριλαμβανομένης της αριστερής- και των πολιτισμικών αξιών της Γαλλίας οδήγησε στις δεκαετίες του 1980 και του 1990 στην άνθηση του ατομισμού, στην εγκατάλειψη του πολιτικού ακτιβισμού, στη στροφή προς τα ανθρώπινα δικαιώματα και την ηθική, συνολικά σε έναν ορισμένο συντηρητισμό. Αυτή η κίνηση από την εξέγερση στην εξουσία αποτυπώνεται χαρακτηριστικά από το κίνημα των Νέων Φιλοσόφων. Αναδύονται από μια μαρξιστική – μαοϊκή παράδοση και σταδιακά κινούνται προς τον νεο-συντηρητισμό.
Ενας άλλος τρόπος ερμηνείας ξεκινά από την έμφαση και το εγκώμιο στην ατομικότητα, που σύντομα όμως διασπάται σε δύο: ένα μέρος οδηγεί σε μια νέα πρόσληψη της πολιτικής δραστηριότητας και των κινημάτων, ενώ το άλλο, η πιο ναρκισσιστική έκφανση της ατομικότητας, οδηγεί σε εκείνο που σήμερα αποκαλούμε νεοφιλελεύθερη κοινωνία: ο εξεγερμένος φοιτητής και πολίτης των δεκαετιών του ’60 και του ’70 γίνεται ο πολίτης-καταναλωτής των αρχών του 21ου αιώνα. Και ίσως μπορούμε να δούμε πίσω από αυτές τις εξελίξεις να υποβόσκει ένας διχασμός στην ίδια την ιδέα της ελευθερίας, με τις δύο μορφές της να εκδηλώνονται στον Μάη του ’68: ανάμεσα σε μια σύλληψη της ελευθερίας που τοποθετεί το άτομο στο επίκεντρο του πολιτικού είναι, ως υποκείμενο ελευθερίας επιλογών, που συνιστά ως εκ τούτου πλήρη απόρριψη εκείνου του προγενέστερου αντι-ανθρωπισμού. Μια δεύτερη αντίληψη της ελευθερίας την ορίζει ως αυτονομία είτε ατομική είτε, πολύ σημαντικότερο, ως συλλογική. Οι συλλογικότητες αυτοπροσδιορίζονται, αυτοοργανώνονται και προσπαθούν να δημιουργήσουν τον δικό τους χώρο, νομοθετώντας τον νόμο και την ηθική, δίνοντας έτσι κυριολεκτικό νόημα στον όρο αυτονομία.
Δεν έχουμε, λοιπόν, καμία γενικά αποδεκτή ερμηνεία για το τι οδήγησε στα γεγονότα ή ποιο ήταν το αποτέλεσμά τους. Σ’ αυτό τον βαθμό, ο Μάης του ’68 αποτελεί ίσως ένα καλό παράδειγμα αυτού που ο Χάιντεγκερ, ο Λεφόρ και ο Σαρτρ -και αργότερα ο Μπαντιού- αποκάλεσαν «συμβάν». Κάτι που συμβαίνει ξαφνικά και απρόβλεπτα, αλλά αλλάζει τον ρου της πολιτικής και της ιστορίας. Κάτι που δεν μπορούσε να προβλεφθεί, να προετοιμαστεί από κάποιους ή να αποτραπεί από άλλους, μια και δεν προκύπτει από μια καθαρή αιτιακή αλληλουχία που ορίζει τον χαρακτήρα και την έκβαση, τις συνέπειές του. Κάτι που όμως βιώνεται από τους συμμετέχοντες ως εντελώς νέο, δημιουργικό, φαντασιακό, κάτι που βγαίνει από αυτά που γίνονταν πριν, αλλά είναι και κάπως ασύνδετο μ’ αυτά. Κάτι οι επιδράσεις του οποίου δεν είναι αρκετά σαφείς ώστε να ερμηνευθούν πλήρως.
Οι πολύπλευρες και αντιφατικές εκφράσεις, γεγονότα και σχέσεις δημιούργησαν νέους τρόπους ύπαρξης, νέες μορφές κατανόησης του εαυτού και των σχέσεών μας με τους άλλους και με την εξουσία. Κάποιες επιδράσεις ενέργησαν χειραφετησιακά, ενώ άλλες προετοίμασαν εκείνο το είδος κοινωνίας που είδαμε τα τελευταία είκοσι χρόνια. Σαν όλα τα συμβάντα, σαν όλες τις επαναστάσεις και λαϊκές εκρήξεις, ο Μάης οδήγησε στα καλύτερα και στα χειρότερα, μέσα από εκείνη την ιστορική λογική που κάνει τα παιδιά των λουλουδιών μεσήλικες των σαλονιών.

Πηγή: neaselida.gr

Πέμπτη, 10 Μαΐου 2018

1968: όταν ο Μάης ακύρωσε τις Κάνες




του Άρη Χατζηστεφάνου

Δεν θα έβλεπα ποτέ μια καλή ταινία για πρώτη φορά στην τηλεόραση. 
Ζαν-Λικ Γκοντάρ 

Πριν από μισό αιώνα ο Ζαν-Λικ Γκοντάρ πρωτοστάτησε στην ακύρωση του Φεστιβάλ των Κανών στέλνοντας μήνυμα αλληλεγγύης στους φοιτητές και τους εργάτες του Γαλλικού Μάη. Φέτος, η γαλλική γιορτή του κινηματογράφου απειλήθηκε από τις «αυτοκρατορικές» ορέξεις του Netflix. Και ο Γκοντάρ έκανε… την Κινέζα.
Στάρλετ και ηθοποιοί φλέρταραν ακόμη με τους φακούς των φωτογράφων στο κόκκινο χαλί του Φεστιβάλ των Κανών, όταν ορισμένα από τα ιερά τέρατα του ευρωπαϊκού κινηματογράφου μπήκαν ήσυχα σε μια από τις μικρότερες αίθουσες προβολής.
«Θα σας διαβάσω μια ανακοίνωση που συντάχθηκε χτες το βράδυ», είπε ο Φρανσουά Τριφό στους δημοσιογράφους που είχαν συγκεντρωθεί:
«Η Συνέλευση Πληροφόρησης και Δράσης του Γαλλικού Κινηματογράφου… με την εξουσία που της παρέχουν οι φοιτητές από τις 15 Μαΐου του 1968, ζητά από όλους τους σκηνοθέτες, παραγωγούς, διανομείς, ηθοποιούς, δημοσιογράφους και τα μέλη της κριτικής επιτροπής που βρίσκονται στις Κάνες να αντιταχθούν, μαζί με τους ξένους ομολόγους τους και με όλα τα μέσα που έχουν στη διάθεσή τους, στη συνέχιση του φεστιβάλ. Να δείξουν αλληλεγγύη στους απεργούς εργάτες και φοιτητές. Να καταγγείλουν την αστυνομική καταπίεση και να εκφράσουν τη διαμαρτυρία τους απέναντι στη γαλλική κυβέρνηση και τη βιομηχανία του κινηματογράφου».
Στις σκηνές χάους που ακολούθησαν, καθώς όλοι προσπαθούσαν να φτάσουν το μικρόφωνο, ο Ζαν-Λικ Γκοντάρ έκλεψε την παράσταση.
«Δεν υπάρχει ούτε μια ταινία που να δείχνει τα προβλήματα των εργατών και των φοιτητών» είπε και συνέχισε: «Ούτε η ταινία του Φόρμαν, ούτε η δική μου, ούτε του Πολάνσκι ή του Φρανσουά (Τριφό). Βρισκόμαστε πίσω από την εποχή μας».
Καθώς πλέον οι παρευρισκόμενοι συγκρατούνταν με δυσκολία από το να πιαστούν στα χέρια, ο Γκοντάρ έχασε για μερικά δευτερόλεπτα τη στωική ψυχραιμία του και άρχισε να φωνάζει: «Εμείς μιλάμε για αλληλεγγύη στους φοιτητές και τους εργάτες κι εσείς μου μιλάτε για το πώς πρέπει να κινείται η κάμερα και για close-up. Είστε μαλάκες».
Μερικές ώρες αργότερα ο σκηνοθέτης του «Αλφαβίλ», της «Κινέζας» και του «Τρελού Πιερό» κρεμόταν σχεδόν κυριολεκτικά από τις κουρτίνες ενός κινηματογράφου για να διακόψει την προβολή, ενώ στη συμπλοκή που ακολούθησε έχασε (όπως συνήθιζε σε κάθε μεγάλη ιστορική στιγμή) τα γυαλιά του. Τελικά όμως τα κατάφερε. Χάρη κυρίως σε αυτόν και τον Τριφό, το 21ο Φεστιβάλ των Κανών διέκοψε τη λειτουργία του.
Μισό αιώνα αργότερα, στο 71ο Φεστιβάλ των Κανών, απουσιάζουν και πάλι οι ταινίες για τα προβλήματα των φοιτητών και των εργατών – παρά το γεγονός ότι οι πρώτοι καταλαμβάνουν τα ίδια πανεπιστήμια του Παρισιού από τα οποία ξεκίνησε ο Μάης του ’68.
Για άλλη μια φορά κάποιος αποφάσισε να πει στους διοργανωτές ότι βρίσκονται πίσω από την εποχή τους. Δεν το έκανε όμως με τη μαοϊκή, επαναστατική θέρμη του Γκοντάρ, αλλά με την αυτοκρατορική αλαζονεία μιας αμερικανικής εταιρείας που κυριαρχεί στην παραγωγή και διανομή ταινιών - του Netflix.
«Εάν οι Κάνες θέλουν να ξεχαστούν στην ιστορία του κινηματογράφου, δεν έχουμε κανένα πρόβλημα» δήλωσε ο -ελληνικής καταγωγής- διευθυντής προγράμματος Τεντ Σαράντος.
Οι θέσεις του απηχούσαν την έπαρση του διευθύνοντος συμβούλου της εταιρείας, Ριντ Χάστινγκ, που σημείωνε ότι το μόνο που βελτιώθηκε στη διανομή ταινιών τα τελευταία τριάντα χρόνια είναι η γεύση του ποπ κορν στις αίθουσες.
Η διαμάχη με το Netflix ξεκίνησε όταν ο διευθυντής του Φεστιβάλ των Κανών, ακολουθώντας κατά γράμμα τη γαλλική νομοθεσία, ανακοίνωσε ότι δεν θα δεχθεί πρωτότυπες παραγωγές του Netflix στο διαγωνιστικό τμήμα, εάν αυτές προβληθούν στην τηλεόραση και το ίντερνετ πριν περάσουν από τις γαλλικές αίθουσες – και μάλιστα με χρονική απόσταση 36 μηνών.
Κλιμακώνοντας την αντιπαράθεση, το Netflix ανακοίνωσε ότι θα αποσύρει όλες τις ταινίες του από το φεστιβάλ.
«Είναι προφανές» έγραφε τo αμερικανικό, ηλεκτρονικό περιοδικό Salon «ότι το Netflix δεν επιθυμεί απλώς να αλλάξει τη βιομηχανία των κινηματογραφικών προβολών, θέλει να την καταστρέψει».
Οι Κάνες βέβαια φαίνεται να δίνουν μια χαμένη μάχη, καθώς ο νόμος που προβλέπει διάστημα 36 μηνών μεταξύ της κινηματογραφικής προβολής και της μετάδοσης από την τηλεόραση ή το ίντερνετ αδιαφορεί για το σύγχρονο μοντέλο παραγωγής και διανομής ταινιών στο οποίο το Netflix γίνεται ο απόλυτος κυρίαρχος του παιχνιδιού.
Οι κινηματογράφοι και τα φεστιβάλ όμως δεν έχουν πει την τελευταία τους λέξη.
Και ο Ζαν-Λικ Γκοντάρ; Αν και ο ίδιος προτίμησε να κάνει… την Κινέζα, άφησε την εταιρεία διανομής της τελευταίας του ταινίας (The Image Book) να δείξει ότι η καρδιά του βρίσκεται πιο κοντά στο Netflix παρά στις Κάνες.
«Το όνειρό μου θα ήταν να πουλήσω την ταινία στο Netflix παράλληλα με την προβολή στις Κάνες, αλλά πριν από τις κινηματογραφικές αίθουσες» δήλωσε ο διευθυντής της εταιρείας που εκπροσωπεί τις ταινίες του Γκοντάρ στα τέσσερα τελευταία Φεστιβάλ των Κανών.
Ή, όπως θα έλεγε σήμερα εκείνο το σύνθημα του Μάη του ’68: Τρέχα, σύντροφε, ο καινούργιος κόσμος σε κυνηγά.

Διαβάστε
► Μάης 1968: Ρωγμή από το μέλλον (εκδόσεις ΚΨΜ)- Με αφορμή τη συμπλήρωση μισού αιώνα από τον Γαλλικό Μάη, ο Βασίλης Μηνακάκης διηγείται και πάλι την ιστορία του 1968 μακριά από τα τετριμμένα μονοπάτια.
► Le Redoutable (2017)- Ο σκηνοθέτης Μισέλ Χαζαναβίσιους περιγράφει με χιούμορ τη ζωή του Ζαν-Λικ Γκοντάρ, θυμίζοντάς μας ότι ήταν δύσκολο να τον συμπαθήσεις και αδύνατο να τον αγνοήσεις.

Πηγή: Εφημερίδα των Συντακτών

Τετάρτη, 9 Μαΐου 2018

Στις 9 Μάη του 1945 συντρίβεται ο αγκυλωτός του ναζισμού




του Νίκου Μπογιόπουλου

«Ο φασισμός είναι μια ιστορική φάση όπου μπήκε τώρα ο καπιταλισμός, κι έτσι είναι κάτι το καινούργιο και παλιό μαζί. Ο καπιταλισμός στις φασιστικές χώρες υπάρχει πια μονάχα σαν φασισμός κι ο φασισμός δεν μπορεί να πολεμηθεί παρά σαν καπιταλισμός στην πιο ωμή και καταπιεστική του μορφή, σαν ο πιο θρασύς κι ο πιο δόλιος καπιταλισμός».
Μπ.Μπρεχτ

Ήταν 9 Μάη 1945 όταν η Ιστορία σφραγίστηκε από το κόκκινο του αίματος. Από το χρώμα του δίκιου και της αλήθειας. Από το κόκκινο της σημαίας με το σφυροδρέπανο.
Με αυτό το «μελάνι» γράφτηκε η Ιστορία στην αναμέτρηση του ανθρώπου με το τέρας και με το έγκλημα. Με την απανθρωπιά και την κτηνωδία.
Ήταν η ημέρα που η σημαία που ήδη κυμάτιζε στο Ράιχσταγκ, η σημαία του στρατού των εργατών, των αγροτών, των κολασμένων της γης, επέφερε το οριστικό πλήγμα στο φίδι του ναζισμού.
Ήδη, μια μέρα πριν ενώπιον του στρατάρχη Γκιόργκι Κονσταντίνοβιτς Ζούκοφ, η ναζιστική Γερμανία υπέγραφε την άνευ όρων συνθηκολόγησή της.
Η νίκη του Ανθρώπου εναντίον του φασισμού, η Αντιφασιστική Νίκη των Λαών ήταν γεγονός.
Αυτό το πανανθρώπινο επίτευγμα σφραγίστηκε με το ίδιο εκείνο κόκκινο χρώμα που δέσποζε στα οδοφράγματα της Παρισινής Κομμούνας. Με το χρώμα το βγαλμένο από το ηφαίστειο της ελπίδας που εξερράγη τον Οκτώβρη του 1917 στην Πετρούπολη.
Σε αυτή η Νίκη - σταθμό, που κατορθώθηκε με τις ανείπωτες θυσίες εκατομμυρίων ανθρώπων σε όλα τα μήκη και πλάτη της Γης, χωρίς προηγούμενο υπήρξε η συμβολή της Σοβιετικής Ένωσης και του Κόκκινου Στρατού.

  • Σ’ ένα μέτωπο, το μήκος του οποίου κυμαινόταν από 3.000 έως 6.200 χιλιόμετρα, ο Κόκκινος Στρατός έδωσε ενάντια στον ναζισμό αδιάλειπτα μάχες για 1.418 μερόνυχτα. 
  • Κάθε λεπτό του πολέμου, η Σοβιετική Ένωση θρηνούσε κατά μέσο όρο 9 νεκρούς. Κάθε ώρα 507 νεκρούς. Κάθε μέρα 1.400 νεκρούς. 
  • Σε έναν πόλεμο που η Βρετανία θρήνησε 375.000 νεκρούς και οι ΗΠΑ περίπου 400.000, η ΕΣΣΔ προσέφερε πάνω από 20 εκατομμύρια παιδιά της. 
  • Πάνω από 10 εκατομμύρια οι ανάπηροι και οι τραυματίες με τον ανθό του σοβιετικού λαού να φράζει με τα στήθια του το Στάλινγκραντ, το Λένινγκραντ, τη Μόσχα, το Κουρσκ, τη Σεβαστούπολη. 
  • Ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος στοίχισε στην ΕΣΣΔ σε υλικές ζημιές το κολοσσιαίο ποσό των 485 δισεκατομμυρίων δολαρίων, μεγαλύτερο απ’ αυτό που κατέβαλαν ΗΠΑ, Αγγλία και Γαλλία μαζί. 
  • Πάνω από 1.700 πόλεις, πάνω από 70.000 χωριά, πάνω από 30.000 βιομηχανικές επιχειρήσεις, πάνω από 100.000 συνεταιριστικές μονάδες, αμέτρητες χιλιάδες νοσοκομεία, σχολεία, βιβλιοθήκες έγιναν στάχτη στο έδαφος της ΕΣΣΔ από τους ναζί. 
Έτσι γράφτηκε η Ιστορία μέχρι τις 9 Μάη. Αυτά πρόσφεραν οι κομμουνιστές στον πόλεμο κατά του φασισμού. Αυτή είναι η «σχέση» του σοσιαλισμού και των κομμουνιστών με το φασισμό: «Σχέσεις» που το έχουμε τονίσει και θα το επαναλάβουμε: Τις χωρίζει αίμα! Το περισσότερο αίμα που χύθηκε ποτέ στην ανθρωπότητα!

Η Ιστορία γράφτηκε:

Την πιο σκληρή, την πιο ανιδιοτελή, την πιο καθοριστική μάχη για τη νίκη κατά του φασισμού την έδωσε στην ανθρωπότητα το πρώτο εργατικό κράτος στην Ιστορία του ανθρώπινου πολιτισμού. Παρόντες, πρωτομάρτυρες και πρωταγωνιστές αυτού του αγώνα ήταν οι κομμουνιστές. Παντού. Και στην Ελλάδα. Είναι εδώ, στην πατρίδα μας, που η 9η Μάιου:

  • Είναι μια Μέρα που περνάει μέσα από την αθάνατη ψυχή των 200 της Καισαριανής, της Ηλέκτρας, του Μπελογιάννη, του Πλουμπίδη, του Χαρίλαου, του Αρη, του αντάρτη που έστειλε περήφανο χαιρετισμό από τον Γοργοπόταμο στην Αλαμάνα. 
  • Είναι η Μέρα που η Κοκκινιά και η Καλογρέζα, η Βιάννος και ο Χορτιάτης γίνονται ένα με το Μανιάκι και το Μεσσολόγγι. 
  • Είναι η Μέρα που οι Αρματολοί και οι Κλέφτες στήνουν χορό με τους μαχητές του ΕΛΑΣ, με τους αδούλωτους της εθνικής και κοινωνικής απελευθέρωσης της δεκαετίας του ‘40. 
  • Είναι η Μέρα που η Γκουέρνικα και το Δίστομο, τα Καλάβρυτα και η Ακροναυπλία, η Μακρόνησος, το Στάλινγκραντ και η Αθήνα του Μεγάλου Δεκέμβρη, γίνονται τραγούδι στα χείλη του Ρίτσου και του Μπρεχτ, του Νερούδα και του Λειβαδίτη, του Μίκη και του Σοστακόβιτς, γίνονται κραυγή στα χέρια του Πικάσο και του Φαρσακίδη. 
Όταν ο στρατιώτης του Κόκκινου Στρατού κάρφωνε τη σημαία της Επανάστασης στην καρδιά του ναζισμού, στο Ράιχσταγκ, σφράγιζε για πάντα και με τον πιο αντιπροσωπευτικό τρόπο την Ιστορία.
Αυτή την αλήθεια δεν θα καταφέρουν ποτέ να τη «σβήσουν» από την Ιστορία εκείνοι που βουτάνε την «πένα» τους στην «κοιλιά» του Γκαίμπελς για να ξαναγράψουν και να ξεγράψουν την Ιστορία. 
Για τους «δεξιούς» και τους «αριστερούς», για τους φιλελεύθερους και τους σοσιαλδημοκράτες υπηρέτες των «Κρουπ» και των «Ροκφέλερ», για τους «δημοκράτες» της άθλιας θεωρίας των «δυο άκρων» που με όχημα την ΕΕ προσπαθούν να συσχετίσουν (!) το ναζισμό και το φασισμό με τον κομμουνισμό, η ιστορική αλήθεια είναι αμείλικτη.
Απέναντι στη φρίκη του ολοκαυτώματος, στην απανθρωπιά του ρατσισμού, στο ναζιστικό εσμό που γεννιέται και εκτρέφεται στα ταξικά χαμαιτυπεία των μονοπωλίων, θα υπάρχει αυτή η ημερομηνία, θα υπάρχει αυτή η φωτογραφία – παράσημο της Ανθρωπότητας στον αγώνα ενάντια στην κτηνωδία, που θα θυμίζει στους αιώνες:

Οι κομμουνιστές δεν συνθηκολόγησαν ποτέ με τα φίδια.

Η 9η Μάη 1945 είναι η ημερομηνία που – όσο υπάρχουν άνθρωποι - θα αποτελεί την διαρκή υπόμνηση:
Οι κουκουλοφόροι του δοσιλογισμού, οι «κράτα Ρόμελ» του μαυραγοριτισμού, οι «Χίτες» του χτες και οι εγκληματικές συμμορίες του σήμερα, ο υπόκοσμος, οι ταγματασφαλίτες, οι Μεταξάδες και οι Ρουφογάληδες του συστήματος που γέννησε το ναζισμό, θα επιστρέφουν πάντα εκεί που ανήκουν οι «Καιάδες»: Στα καταγώγια των (…αρίων) υπανθρώπων.
Η 9η Μάη 1945 είναι το φωτεινό ορόσημο μιας Ιστορίας που γράφεται κάθε μέρα. Που γράφεται χωρίς «ρεαλιστικές» υποχωρήσεις. Χωρίς απαράδεκτους συμβιβασμούς. Χωρίς υπόκλιση στις αυταπάτες. Χωρίς «διαπραγματεύσεις» και «επαναδιαπραγματεύσεις» με όσους επωάζουν τα φίδια στον κόρφο τους.
Η 9η Μάη μεταφέρει το - παρά ποτέ - επίκαιρο μήνυμα:
«Ο Φασισμός δεν έρχεται απ’ το μέλλον, καινούριο κάτι τάχα να μας φέρει/ τι κρύβει μες στα δόντια του το ξέρω, καθώς μου δίνει γελαστός το χέρι/ 
Οι ρίζες του το σύστημα αγκαλιάζουν και χάνονται βαθιά στα περασμένα/ οι μάσκες του με τον καιρό αλλάζουν, μα όχι και το μίσος του για σένα/ 
Ο Φασισμός δεν έρχεται από μέρος που λούζεται στον ήλιο και στ’ αγέρι/ το κουρασμένο βήμα του το ξέρω και την περίσσια νιότη μας την ξέρει. 
Μα πάλι θε’ ν’ απλώσει σαν χολέρα, πατώντας πάνω στην ανεμελιά σου 
και δίπλα σου θα φτάσει κάποια μέρα, αν χάσεις τα ταξικά γυαλιά σου/ 
Τον Φασισμό βαθιά κατάλαβέ τον! Δε θα πεθάνει μόνος· τσάκισέ τον»! (Φώντας Λάδης)

Πηγή: Ημεροδρόμος

Τρίτη, 8 Μαΐου 2018

Καλό σου ταξίδι θείε Τάσο..



Μου είναι δύσκολο να συνειδητοποιήσω τη φυγή σου. Το πάλεψες με αξιοπρέπεια, ζωντάνια και με ένα ζεστό χαμόγελο στα χείλη. Δυσκόλεψες πολύ την αρρώστια κι έφυγες με το κεφάλι ψηλά. Μπορεί η φτωχιά προκυμαία της Χίου να είναι από την περασμένη Κυριακή φτωχότερη αλλά να ξέρεις πως οι καρδιές μας θα παραμείνουν πλούσιες με την παρουσία σου και τις στιγμές που ζήσαμε. Τα καλαμπούρια σου, τα πειράγματά σου, τα ανέκδοτα που έλεγες σε δύσκολες περιστάσεις για να μας ανεβάσεις τη διάθεση, το εκπληκτικό πάρτι γενεθλίων που σου διοργανώσαμε φίλοι και συγγενείς στην νότια Χίο όταν έγινες πενήντα, τις όμορφες συζητήσεις που κάναμε τηλεφωνικά τον τελευταίο ένα χρόνο. Όλα αυτά δε θα ξεχαστούν ποτέ.
Θα κρατήσω βαθιά μέσα μου τα τελευταία λόγια που μου είπες και την ζεστή αγκαλιά που ανταλλάξαμε λίγο πριν αναχωρήσω για την Αθήνα. Το αποχαιρετιστήριο βλέμμα σου καθώς σηκωνόμουν για να φύγω, αποτυπώθηκε βαθιά στη μνήμη μου.
Καλό σου ταξίδι Τάσο μου...

Δευτέρα, 7 Μαΐου 2018

Ο Μάης του ’68: συμβιβασμένοι κι ασυμβίβαστοι




του Γιώργου Τσιάρα

Πενήντα χρόνια μετά, οι ήρωες του Μάη του ’68, είναι είτε νεκροί είτε υπερήλικες: όπως έγινε και με τους δικούς μας παρ’ ολίγον επαναστάτες της γενιάς του Πολυτεχνείου, πολλοί από αυτούς τους πρωταγωνιστές τής «εφόδου προς τον ουρανό», αντί να φέρουν τη «φαντασία στην εξουσία», γρήγορα συμβιβάστηκαν και αφομοιώθηκαν στο καπιταλιστικό σύστημα που στιγμιαία απείλησαν πως θα ανατρέψουν στα φλεγόμενα λιθόστρωτα του Καρτιέ Λατέν.
Ευτυχώς όμως, όπως και πολλοί δικοί μας, αρκετοί δεν αλλοτριώθηκαν, ούτε πούλησαν τις ιδέες τους για αντιπαροχή. Αξίζει να θυμηθούμε, εκτός από τα τιμημένα πρώτα και τον μύθο του Μάη, και τα αμφιλεγόμενα στερνά των πιο γνωστών από τους πρωτεργάτες.
Εκεί που άρχισαν όλα -στην οδό Λεγκόφ όπου στήθηκε το πρώτο οδόφραγμα, στην οδό Γκε-Λισάκ, τον δρόμο των σκληρότερων οδομαχιών με την αστυνομία, στην οδό Μεσιέ Λε Πρενς, όπου μεταφέρθηκε στις 3 Μαΐου το «στρατηγείο» της φοιτητικής εξέγερσης– τίποτε δεν θυμίζει ότι εκεί έγινε πριν πενήντα χρόνια, κάτι που λίγο έλειψε να αλλάξει τον κόσμο.
Είναι πλέον δρόμοι ήσυχοι, με παλαιοβιβλιοπωλεία και μικρά καφέ. Αλλά εκείνες τις μέρες ήταν η καρδιά του σύμπαντος, το λίκνο της νέας Κομμούνας, εκεί που πύρωνε το ατσάλι της εξέγερσης. Ηταν όλοι τους εκεί: ο Ζακ Σοβαζό της UNEF, ο Αλέν Ζεσμάρ, γραμματέας του συνδικάτου των πανεπιστημιακών, οι τροτσκιστές (Αλέν Κριβίν, Ανρί Βεμπέρ, Ντανιέλ Μπενσαΐντ), οι φοιτητές από τη σχολή της Ναντέρ με αρχηγούς τον Ντανιέλ Κον-Μπεντίτ και τον μετέπειτα εκδότη της Libération, τον Σερζ Ζιλί, οι μαοϊκοί του Ρομπέρ Λινχάρτ, και δίπλα τους χιλιάδες άλλοι ανώνυμοι φοιτητές και εργάτες, που όλο και πλήθαιναν - νέοι άνθρωποι επαναστατημένοι, εγγόνια του Μαρά, του Μπαμπέφ και του Μπλανκί, που στύβανε τις πέτρες και παίρνανε φαλάγγι τις φάλαγγες των ροπαλοφόρων CRS...
Οι πρωταγωνιστές... Ας ξεκινήσουμε από την περίφημη πανεπιστημιακή «τρόικα του Μάη». Πρώτος όλων, ο διάσημος Ντανιέλ Κον-Μπεντίτ, ο -23χρονος το ’68- «Κόκκινος Ντάνι». Τότε δήλωνε αναρχικός, αλλά διάβαζε και Καστοριάδη: μετά το ’στριψε κι έγινε «Πράσινος», κατόπιν «Μπλε» –όντας φανατικός υπέρμαχος του ευρώ και της ασφυκτικής για την Ελλάδα και τους άλλους Νότιους, «Ζώνης» του– και τώρα πια από τα πολλά ξεπλύματα έχει γίνει εντελώς άχρωμος, σαν γαριασμένο παλιό ρούχο.
Το 1989 εκλέχτηκε δήμαρχος Φρανκφούρτης και το 1994 βουλευτής με τους Πράσινους της Γερμανίας. Λίγα χρόνια αργότερα, ηγήθηκε των Πρασίνων της Γαλλίας και τον Ιούνιο του 2009, στη Γαλλία συμμετείχε στις ευρωεκλογές ως επικεφαλής του συνδυασμού «Ευρώπη – Οικολογία», παίρνοντας το 16,3% των ψήφων.
Το βέβαιο όμως είναι πως ο Κον-Μπεντίτ εξαργύρωσε με το παραπάνω τον μύθο του Μάη, όντας περίπου... ισόβιος χρυσοπληρωμένος ευρωβουλευτής, συγγραφέας πολλών μπεστ σέλερ (το τελευταίο αναλύει τη λατρεία του για το ποδόσφαιρο!) και μόνιμος καλεσμένος των καθεστωτικών καναλιών σε Γαλλία και Γερμανία. Ενας επαγγελματίας πολιτικός, μετρ του συμβιβασμού και της ανώδυνης για το σύστημα «πολιτικής των δικαιωμάτων».
Και, φυσικά, προσωπικός φίλος και υποστηρικτής του άγριου νεοφιλελεύθερου Εμανουέλ Μακρόν, τον οποίο αποκαλεί χαϊδευτικά «πιτσιρικά» στις ζαχαρόπηκτες, «ροζουλί» συνεντεύξεις του...
Ο Ζακ Σοβαζό, ο πρόεδρευων της γαλλικής «ΕΦΕΕ», της UNEF, ήταν τότε 25 χρόνων- ένα παιδί από την Ντιζόν, που βρέθηκε από σπόντα στην καρδιά των γεγονότων. Πρώτος στις διαδηλώσεις, πρώτος και στα οδοφράγματα. Τότε ήταν μέλος του PSU, ενός μικρού κόμματος στα αριστερά των Σοσιαλιστών, σύντροφος του μετέπειτα πρωθυπουργού του Μιτεράν, Μισέλ Ροκάρ.
Αποσύρθηκε απηυδισμένος από την ενεργό πολιτική ήδη από το 1974, και αφοσιώθηκε στη δουλειά του –τη διδασκαλία της Ιστορίας της Τέχνης στη Ρεν της Βρετάνης. Από τους λίγους «επώνυμους» του Μάη που δεν εξαργύρωσε τη φήμη του είτε στο πολιτικό είτε στο συγγραφικό πεδίο. Λένε ότι απέφευγε ακόμη και να μιλήσει για τον Μάη στους φοιτητές του. Σεμνός, ταπεινός, σκοτώθηκε πέρσι τον Νοέμβρη σε τροχαίο δυστύχημα.
Ο Αλέν Ζεσμάρ ήταν 29 χρόνων το 1968, και σκληρός μαοϊκός, επαναστάτης. Το 1970 μάλιστα καταδικάστηκε σε 18 μήνες φυλακή. Αλλά μετά, μεγαλώνοντας, μας τα χάλασε: το 1986 γράφτηκε στο Σοσιαλιστικό Κόμμα του Μιτεράν και πέρασε από διάφορες κυβερνητικές θέσεις ως σύμβουλος υπουργών στις κυβερνήσεις Ροκάρ, Ζοσπέν και Κρεσόν. Συχνά βρισκόταν στο στόχαστρο των πρώην συναδέλφων του καθηγητών, που τον θεωρούσαν «πουλημένο» - ιδίως όταν καταδίκαζε δημόσια τις απεργίες τους.
Ηταν από τους πρώτους που «απομυθοποίησαν» τον Μάη, όταν υποστήριξε πως ο Μάης του ’68 πέτυχε μόνο σαν κοινωνική και όχι σαν πολιτική επανάσταση. Βέβαια, δεν είχε κι άδικο: στις εκλογές που έγιναν μόλις τον επόμενο μήνα, η «σιωπηρή πλειοψηφία» μίλησε και ο Ντε Γκολ θριάμβευσε. Η μεγαλύτερη μακράν διαδήλωση του Μάη έγινε στις 30 του μηνός, με πάνω από 300.000 κόσμο, και ήταν υπέρ της αστικής «τάξης» και του «ζενεράλ»...
Οπως δεν έχει δυστυχώς εντελώς άδικο και σε ένα άλλο συμπέρασμά του, ακόμη βαθύτερο και οδυνηρότερο: ότι αν δεν είχε προηγηθεί ο Μάης του ’68, με τον έντονο ατομισμό και ηδονισμό του, και η πολιτική ήττα του δεν θα είχε υπάρξει ο νεοσυντηρητισμός και η νεοφιλελεύθερη λαίλαπα που ακολούθησε, το «ο καθένας για πάρτη του» που ζούμε και το ξεπούλημα της πολιτικής στο ιδιωτικό κεφάλαιο που σαρώνει ώς σήμερα τα πάντα...
Μια δυσάρεστη ιδέα που τεκμηριώνει, σε μεγάλο βαθμό, και ο εξαιρετικός Γερμανός κοινωνιολόγος Στρεκ στο αιρετικό του βιβλίο «Κερδίζοντας Χρόνο».
Ενας άλλος φλογερός επαναστάτης του Καρτιέ Λατέν που «ξεπουλήθηκε», ακριβά είναι η αλήθεια, είναι ο Ανρί Βεμπέρ, ένας διδάκτωρ Φιλοσοφίας και φανατικός τροτσκιστής που πέρασε με χαρακτηριστική ευκολία από την άκρα Αριστερά στο Σοσιαλιστικό Κόμμα και μια χρυσοπληρωμένη έδρα στη Γερουσία.
Αλλος «ρεφορμιστής» από εκεί: το πρώτο βιβλίο του για τον Μάη το είχε γράψει (παρέα με τον Μπενσαΐντ) ενώ κρυβόταν από την αστυνομία στο διαμέρισμα της Μαργκερίτ Ντιράς. Δυστυχώς, έκτοτε έχει γίνει ο βασικός εκπρόσωπος της άποψης ότι «η επανάσταση απέτυχε, τουλάχιστον ας σώσουμε τη μεταρρύθμιση». Ηδη από το 1986 προσχώρησε στο γαλλικό Σοσιαλιστικό Κόμμα και υπήρξε θεωρητικός του εκσυγχρονιστικού ρεύματος και σύμβουλος του πρώην πρωθυπουργού Λοράν Φαμπιούς και, στη συνέχεια, ευρωβουλευτής και γερουσιαστής.
Από τα πιο μισητά πρόσωπα της γενιάς του Μάη. Το βιβλίο του, με τον χαρακτηριστικό τίτλο «Πρέπει να απαλλαγούμε από την κληρονομιά του Μάη του ’68;» το επανεκδίδει με μικρές προσθήκες κάθε δέκα χρόνια για να κονομάει. Θαυμάστε μια χαρακτηριστική αρλούμπα της έκδοσης του 2008: «Να μη γυρίσουμε την πλάτη σε κάθε ουτοπία [του Μάη], αλλά να υιοθετήσουμε τη ρεαλιστική ουτοπία της ολοκληρωμένης δημοκρατίας, της συμμετοχής στη διαμόρφωση του συλλογικού μας μέλλοντος, μιας πιο ανθρώπινης κοινωνίας, ενός κόσμου που θα κυβερνούν το δίκαιο και η συνεργασία των ανθρώπων παρά η ισχύς και ο εγωισμός των εθνών»...
Αν ο Μπεντίτ ήταν η φωνή του Μάη, το μυαλό της ήταν ο ηγέτης της Επαναστατικής Κομμουνιστικής Νεολαίας, ο Αλέν Κριβίν. Αυτός, τουλάχιστον, δεν άλλαξε - τροτσκιστής τότε, τροτσκιστής ώς και σήμερα, η πιο χαρακτηριστική φιγούρα του γαλλικού επαναστατικού διεθνισμού. Απ’ όλες τις μαρτυρίες φαίνεται πως ήταν ο καλύτερος οργανωτής των οδοφραγμάτων, ο «στρατηγός» των αεικίνητων «ομάδων περιφρούρησης», που πήγαιναν από μπαρικάντ σε μπαρικάντ.
Σήμερα είναι ένας αξιαγάπητος γεροντάκος, αλλά σε αντίθεση με πολλούς συντρόφους του κατεβαίνει ακόμα στις διαδηλώσεις και δεν σταμάτησε ποτέ να μιλά και να αγωνίζεται για την Επανάσταση.Το κόμμα του, η Κομουνιστική Ενωση, απαγορεύτηκε το 1973 και επανιδρύθηκε το ‘74 ως Επαναστατική Κομμουνιστική Ενωση, για να διαλυθεί το 2009. Ο Κριβίν παραμένει ως και σήμερα ηγετικό στέλεχος του Νέου Αντικαπιταλιστικού Κόμματος και φυσικά της Τέταρτης Διεθνούς.
Δίπλα στον Κριβίν πρέπει να βάλουμε έναν πολύ λιγότερο γνωστό εκτός Γαλλίας, αλλά ισάξιό του καθηγητή Φιλοσοφίας, συγγραφέα και δημοσιογράφο, τον Ντανιέλ Μπενσαΐντ.
Στο θαυμάσιο δοκίμιο «Η διείσδυση του αδύνατου μέσα στη ρουτίνα του πραγματικού», που έγραψαν οι δυο τους το 1988 για τον Μάη, μια από τις καλύτερες απαντήσεις που δόθηκαν ποτέ στους δεξιούς και κυρίως στους... ανανήψαντες πρώην αριστερούς «ρεβιζιονιστές»- επικριτές του Μάη, δηλώνουν πως «στην ιστορία η σημασία τέτοιων γεγονότων ποτέ δεν προσδιορίζεται οριστικά» και «το παρόν πάντα ανακαλεί το παρελθόν για να το επανεξετάσει, να επαναπροσδιορίσει το περιεχόμενό του, να πετάξει στο σκοτάδι ό,τι φωτιζόταν από τους προβολείς της σκηνής και να επανακτήσει ό,τι διέλαθε την προσοχή μας, να αναδιανείμει τους ρόλους μεταξύ των νικητών και των ηττημένων του χτες».
Και συνεχίζουν: «Η γενιά του ’68 βρίσκεται τώρα [το 1988] στα καταθλιπτικά σαράντα. Οι περισσότεροι από αυτήν εξετάζουν πλέον με πάθος την ιστορία και τα προβλήματά της. Εχουν γίνει, πρώιμα, ιστορικοί. Κερδίζουν, ευημερούν, συλλογίζονται τις αναμνήσεις τους και κορδώνονται. Αλλά δεν περιμένουν πλέον τίποτα, είναι στεγνοί και οι γλώσσες τους κολλούν στους ουρανίσκους. [...] Πέρασε καιρός από τότε που νιώσαμε κάτι από κοινού με τους νεοφώτιστους, τους μεταμελημένους, τους αποστάτες όλων των τύπων... Αυτό που κάνει τον Μάη του ‘68 πραγματικά σημαντικό, αληθινό γεγονός, δεν είναι τα οδοφράγματα γύρω από τη Σορβόννη ή το Οντεόν. »
Ούτε ο μικρόκοσμος της παριζιάνικης διανόησης που από τους δρόμους επέστρεψε στα σαλόνια της. Η διαφορά ανάμεσα στο κίνημα του Μάη και στα άλλα κινήματα διαμαρτυρίας έγκειται στη σύνδεση ανάμεσα στο φοιτητικό και το εργατικό κίνημα, στη μεγαλύτερη γενική απεργία της ιστορίας μας. Αυτό το τεράστιας σημασίας γεγονός απλώς έχει διαγραφεί από τα άθλια πορτρέτα όλων αυτών που σβήνουν τις φωτεινές και σκοτεινιάζουν τις φωτεινότερες εικόνες με την πλήξη των ιδεών τους [...] Η γενική απεργία είναι κάτι εντελώς διαφορετικό από το απλό άθροισμα τοπικών απεργιών ή από μια εθνική ημέρα δράσης που παρατείνεται για ένα μήνα.
»Ξαφνικά ο σιδερένιος βρόχος της εκμετάλλευσης, η υποχρέωση να χτυπάς κάρτα κάθε μέρα, συντρίβονται. Τα είδωλα της καθημερινής ζωής διαλύονται: ο φετιχισμός του εμπορεύματος, ο φετιχισμός του χρήματος, ο φετιχισμός του κράτους. Οι σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων ανυψώνονται πάνω από τις σχέσεις μεταξύ των πραγμάτων που πριν κυριαρχούσαν πάνω τους. Για τούτο δεν υπάρχει ανάγκη να ψάξει κανείς περισσότερο για την αιτία της ξανα-ανακάλυψης των λέξεων, της επικοινωνίας και της κοινωνικότητας που βιώνονταν με κατάπληξη και μαγεία».
Κάπου εδώ πρέπει να σταματήσω - όπως και οι περισσότεροι (αληθινοί, όχι ρομαντικοί νοσταλγοί σαν και του λόγου μου) κληρονόμοι του Μάη, ξέμεινα κι εγώ από λέξεις, κι ας είναι πολλοί ακόμη οι πρωταγωνιστές - με πρώτο τον Ζιλί, που από συνιδρυτής (με τον Σαρτρ) της κορυφαίας εφημερίδας των «σέβεντις», της Libération, έγινε βασικός εκπρόσωπος της... αριστερούτσικης «συστημικής» δημοσιογραφίας και απολογητής της νεοφιλελεύθερης στροφής της Σοσιαλδημοκρατίας- που δεν χώρεσαν σε αυτό το δρομο-λόγιο.
Κλείνω λοιπόν με την ελπιδοφόρα σκέψη ότι το γνήσια ελευθεριακό και αδάμαστο αντιεξουσιαστικό πνεύμα του Μάη ζει και βασιλεύει σήμερα στα έγκατα του Παρισιού και των άλλων ευρωπαϊκών μεγαλουπόλεων, ακόμα κι αν οι σημερινοί εξεγερμένοι φορείς του δεν έχουν ιδέα για το τι απέγιναν οι επαναστατημένοι πρόγονοι τους.
Ζει στις μεγάλες αντι-Μακρονικές διαδηλώσεις των φοιτητών και εργατών που συγκλονίζουν αυτές τις μέρες τις γαλλικές πόλεις και στην καρδιά όλων όσοι εξακολουθούν κόντρα σε Θεούς και Αφεντικά να ελπίζουν, ουτοπικά ίσως, σε έναν καλύτερο κόσμο. Σε μια «επετειακή» δημοσκόπηση που έγινε πριν λίγες μέρες για τη HuffPost Γαλλίας, η πλειοψηφία των Γάλλων όχι απλά ελπίζουν ότι θα προκύψει ένα αντίστοιχο κίνημα το 2018, αλλά σε ποσοστό 52% το κρίνουν «απαραίτητο», ενώ το 34% είναι αντίθετοι και το 14% δεν παίρνει θέση...

Πηγή: Εφημερίδα των Συντακτών

Κυριακή, 6 Μαΐου 2018

Το ζήτημα είναι να τον αλλάξουμε




Οι φιλόσοφοι έχουν με διάφορους τρόπους ερμηνεύσει τον κόσμο. Το ζήτημα είναι να τον αλλάξουμε
Αυτή η φράση του Μαρξ, η περίφημη 11η Θέση στον Φόυερμπαχ, έμελλε να είναι η μεγαλύτερη θεωρητική υπόσχεση που πραγματοποιήθηκε στην ιστορία των Ιδεών.
Κατά καιρούς πολλοί φιλόσοφοι, θεωρητικοί, στοχαστές και επιστήμονες όλων των κλάδων θεώρησαν ότι μπορούν να βρουν το νόημα της ζωής, να αποκωδικοποιήσουν τον μάταιο τούτο κόσμο. Κάποιοι μάλιστα πίστεψαν ότι τα κατάφεραν.
Αυτά σε άλλες εποχές. Τότε που η θεωρία και η φιλοσοφία είχαν μια άλλη σχέση με την πραγματικότητα. Την ερμήνευαν, την δικαιολογούσαν, προσπαθούσαν να την κατανοήσουν ή να την προβλέψουν. Πολλά θεωρητικά εγχειρήματα έμειναν απλές ιδέες. Άλλα απέτυχαν να συγκινήσουν τις μάζες. Άλλα απλά επιβεβαίωσαν την αυταρέσκεια της διανόησης και εγκλωβίστηκαν στην κατασκευή εννοιών που θα ήταν απρόσιτες για το κοινό και θα ενδιέφεραν μια μικρή ελίτ.
Τι έκανε ο Μαρξ; Γύρισε όλο τον κόσμο ανάποδα. Η μεθοδολογία του, η θεωρία του, η κριτική του αποδείκνυε σε όλες τις στιγμές της ένα πράγμα: η ίδια η πραγματικότητα σου δίνει τα εργαλεία. Αρκεί να μπορείς να τα αξιοποιήσεις σωστά και τότε θα διαπιστώσεις ότι η πολυπόθητη ερμηνεία του κόσμου είναι ακριβώς η ίδια η δυνατότητα αλλαγής του.
Στην πραγματικότητα, αυτό που κατάφερε ο Μαρξ ήταν να δείξει πως ο κόσμος αλλάζει. Η ιστορία προχωράει μέσα από τις αντιφάσεις της. Η ιδέα αυτή δεν ήταν καινούρια, ωστόσο όταν γειώνεται με τα πραγματικά στοιχεία της πραγματικής ζωής, δηλαδή τις παραγωγικές σχέσεις, τις συνθήκες διαβίωσης των εργατών, την επιστημονική εξήγηση της κερδοφορίας των καπιταλιστών, τις ιστορικές συνθήκες που οδήγησαν σε εξεγέρσεις και παλινορθώσεις, τότε καταλαβαίνει κανείς γιατί ο Μαρξ ήταν ο κορυφαίος στοχαστής στην ιστορία της ανθρωπότητας.
Τίποτα μετά από αυτόν δεν ήταν ίδιο. Καμία επιστήμη δεν μπορούσε να θεμελιώσει την παραμικρή πρόταση χωρίς αναφορά στο έργο του. Κανενός άλλου επιστήμονα η επιρροή δεν ήταν τόσο σημαντική.
Σήμερα, 200 χρόνια από την γέννησή του, μπορούμε με απόλυτη βεβαιότητα να τον θεωρήσουμε ως τον μοναδικό στοχαστή ο οποίος, με τη θεωρία του αλλά και με την πολιτική του δράση, κατάφερε να αλλάξει τον κόσμο. Κι ας πνίγηκαν στο αίμα οι περισσότερες επαναστάσεις. Κι ας χάσαμε αγώνες που δώσαμε και άλλους που δεν δώσαμε. Το ζήτημα είναι ότι τον κόσμο τον αλλάξαμε. Και όσο υπάρχει ένας κομμουνιστής, ένας άνθρωπος που θα εμπνέεται από τον Μαρξ και το έργο του πάνω σε αυτή τη γη, θα γνωρίζουμε πως τον κόσμο θα τον αλλάξουμε και πάλι.

Πηγή: Κατιούσα

Σάββατο, 5 Μαΐου 2018

Φωτογραφική έκθεση "No Direction Home" στον κοινωνικό χώρο Αντίβαρο




Από σήμερα και μέχρι τις 19 Μαΐου, στον κοινωνικό χώρο Αντίβαρο ξεκινάει μία ενδιαφέρουσα φωτογραφική έκθεση από τη συλλογή του ιδρύματος Ρόζα Λούξεμπουργκ .
Έχοντας στη κατοχή μου το φωτογραφικό λεύκωμα του No Direction Home, μπορώ να πω πως οι φωτογραφίες της έκθεσης έχουν αποτυπώσει απίστευτα την ένταση και το δράμα του προσφυγικού. 235 φωτογραφίες 30 Ελλήνων φωτογράφων αποτυπώνουν το προσφυγικό, την οδύσσεια των εκπατρισμένων από τις εμπόλεμες ζώνες στη Συρία και στο Κομπάνι μέχρι το προσφυγικό στρατόπεδο στο Καλαί και την πορεία τους μέσω της Ελλάδας και της βαλκανικής οδού προς τη Βόρεια και Κεντρική Ευρώπη.
Οι περισσότερες από τις εικόνες του No Direction Home είναι φωτογραφίες έχουν συμπεριληφθεί σε ρεπορτάζ για το προσφυγικό. Ρεπορτάζ, από το λατινικό ρήμα reportare που θα πει «να φέρω πίσω» «να μεταφέρω κάτι στο σπίτι» και ο στόχος του βιβλίου είναι ακριβώς αυτός: να μεταφέρει στο «σπίτι», με ό,τι σημαίνει αυτό για τον καθένα από μας, αυτό που συνέβη, συμβαίνει και θα συμβαίνει όσο τα ευρωπαϊκά κράτη αρνούνται να επιτρέψουν την ελεύθερη μετακίνηση χιλιάδων ανθρώπων που επιβίωσαν από τον πόλεμο, την πείνα και τον θάνατο για να φτάσουν στα ευρωπαϊκά εδάφη και να έρθουν αντιμέτωποι με τους φράχτες που εμποδίζουν το πέρασμα στην ελευθερία και με τις ευρωπαϊκές πολιτικές του αργού ασύλου, της ανύπαρκτης μετεγκατάστασης, του γεωγραφικού περιορισμού και της βίαιης ή εκβιαστικής επαναπροώθησης στην «ασφαλή Τρίτη χώρα» Τουρκία.
Πέρα όμως από την έκθεση, μεγάλο ενδιαφέρον έχει κι η σημερινή ομιλία της Ελίνας Σαράντου, υπεύθυνης Προγραμματισμού HIAS Ελλάδας και της Ηλέκτρα Αλεξανδροπούλου από το Ίδρυμα Ρόζα Λούξεμπουργκ.
Η συμμετοχή του κόσμου μπορεί να αποτελέσει αφορμή για την έναρξη μιας σειράς γόνιμων προβληματισμών.

Παρασκευή, 4 Μαΐου 2018

Κινηματογραφική Άνοιξη: Μια συζήτηση με τον Νίκο Αυγουστίδη




Γνωρίστηκα με τον σκηνοθέτη Νίκο Αυγουστίδη, σε μία συνέντευξή μας στη σελίδα της «Απλωταριάς». Στις απαντήσεις που μου είχε δώσει, διαπίστωσα πως είναι ένας άνθρωπος με ουσιώδεις προβληματισμούς και δημιουργικές ανησυχίες. Γι’ αυτό και δε βρήκα τυχαίο το γεγονός πως η ταινία του Ummi κέρδισε πολλές και καλές εντυπώσεις σε διάφορα ευρωπαϊκά φεστιβάλ. Λίγους μήνες αργότερα του ανατέθηκε η οργάνωση ενός κινηματογραφικού φεστιβάλ στο νησί μας.
Μια βδομάδα πριν την εκδήλωση, συναντηθήκαμε και κουβεντιάσαμε για τον κινηματογράφο και τις ταινίες που θα προβληθούν στο Ομήρειο. Αυτό που με κέντρισε κατά τη διάρκεια της συζήτησης, ήταν ο ενθουσιασμός του καθώς βλέπει να παίρνει σάρκα κι οστά ένα όραμά του αλλά κι η αγάπη του για τον κινηματογράφο.
Η «Κινηματογραφική Άνοιξη» της Χίου είναι μία μεγάλη ευκαιρία για το νησί μας. Μία ευκαιρία στο να γίνουμε ένας πολιτισμικός πόλος έλξης. Ένα σημείο συνάντησης λαών με συνδετικό κρίκο την θάλασσα. Γι’ αυτό το λόγο ονομάστηκε «CHIOS FOURSEAS Film Festival» (τέσσερις θάλασσες), κάτι το οποίο μπορεί να ακουστεί κι ως foresees (προβλέπω), προσθέτοντάς στην εκδήλωση έναν ακόμη ρόλο, αυτόν της αναζήτησης νέων καλλιτεχνών που μέσα από τα έργα τους προσπαθούν να προβλέψουν το άμεσο μέλλον θέτοντας ερωτήματα και προβληματισμούς στους θεατές. Οφείλουμε να τιμήσουμε την προσπάθεια του Νίκου Αυγουστίδη και να υποδεχτούμε την πρωτόγνωρη ευρωπαϊκή αύρα που θα καλύψει το νησί μας το σαββατοκύριακο.

Συνέντευξη στον Γιώργο Χατζελένη 

Περνάνε χρόνια για να υλοποιηθεί κάποιο όνειρο μας. Πως ένιωσες όταν σου ανατέθηκε η διοργάνωση του πρώτου κινηματογραφικού φεστιβάλ στην Χίο. Και ποιες είναι η προσδοκίες σου; 

Η αρχή έγινε τον περασμένο Αύγουστο όταν η νεοσύστατη συμβουλευτική επιτροπή του Ομηρείου Πνευματικού Κέντρου στην οποία κλήθηκα να είμαι μέλος, αποφάσισε μια σειρά δράσεων καλλιτεχνικού και επιστημονικού ενδιαφέροντος σε ετήσια βάση υπό τον γενικό τίτλο ΟΜΗΡΕΙΟΥ ΕΡΓΑ. Ανέλαβα τον κινηματογραφικό τομέα. Η πρόταση μου ήταν η διοργάνωση ενός Κινηματογραφικού Φεστιβάλ διεθνούς χαρακτήρα όπου θα προβάλλονται οι πρώτες μεγάλου μήκους ταινίες σκηνοθετών από χώρες που βρέχονται από θάλασσα. Η πρόθεσή μου ήταν να συγκεντρώνονται κινηματογραφιστές από κάθε γωνιά της γης και να προβάλλουν τις ταινίες τους στο κοινό της Χίου με μακροπρόθεσμο ορίζοντα αυτό το κοινό να εμπλουτιστεί γεωγραφικά από θεατές κι από περιοχές εκτός του νησιού. Η ιδέα αυτής της ανθρώπινης ώσμωσης κοινού και καλλιτεχνών κάτω από μια κινηματογραφική ομπρέλα είναι και η βάση της πάλλουσας καρδιάς της 7ης Τέχνης. Της τέχνης που αποκαλύπτεται μέσα σε σκοτεινές αίθουσες, σκοτεινές αίθουσες όπου δεν υπάρχουν σύνορα και τάξεις μεταξύ των θεατών. Έχω την εντύπωση ότι τόσο στη Χίο όσο και παντού στον κόσμο υπάρχει μεγάλη ανάγκη η δημιουργία της αίσθησης της απόλυτης ισότητας μπροστά σε κάτι που πηγάζει από μέσα μας και μας υπερβαίνει παράλληλα, όπως είναι η Τέχνη του Κινηματογράφου και η Τέχνη γενικότερα. Δεν ήταν κάποιο όνειρο που ήθελα να εκπληρώσω, άλλα ένα αίσθημα δημιουργικής υποχρέωσης προς έναν τόπο που του αξίζουν πολλά ακόμα όμορφα να του συμβούν αλλά κι ο ίδιος έχει να δώσει πολλά περισσότερα .

Με ποια κριτήρια έγινε η επιλογή των ταινιών που θα προβληθούν στο φεστιβάλ;

Η επιλογή των ταινιών έγινε με κριτήριο την διαφορετικότητα μεταξύ τους. Δεν ακολουθήσαμε ένα κοινό μοτίβο ή μια κοινή θεματολογία. Το μόνο κοινό σημείο είναι ότι είναι όλες πρώτες ταινίες σκηνοθετών που έχω την εντύπωση ότι θα μας απασχολήσουν στο μέλλον. Έτσι θα δούμε ταινίες όπως το ντοκιμαντέρ CALL ME TONY όπου ακολουθούμε τον νεαρό ήρωα και βρίσκουμε τον εαυτό μας να συμπάσχει μαζί του στην προσπάθεια να εκπληρώσει τα προσωπικά του όνειρα, θα μας παρασύρει η εγκεφαλική ματιά του INTERRUPTION σε μια μοντέρνα ανάγνωση του μύθου της Ορέστειας με τρόπο αναπάντεχο, θα κάνουμε ένα απρόσμενο road trip στη Ρουμάνικη επαρχία του MARITA όπου θα βιώσουμε καταστάσεις άλλοτε κωμικές κι άλλοτε πικρές, θα βουτήξουμε σε μια τρελή, φανταστική περιπλάνηση στις στέγες της Ρώμης στο LOOK UP όπου βγαίνοντας από την αίθουσα είμαι σίγουρος ότι κάποιοι θα κοιτάξουν προς τον ουρανό όπως πιστεύει κι ο ίδιος ο σκηνοθέτης και θα ανατριχιάσουμε με την επιβλητική ατμόσφαιρα του SHELLEY που πηγαίνει το σινεμά τρόμου σε άλλα μονοπάτια.

Μπορούν οι ταινίες μικρού μήκους να φέρουν την άνοιξη του ελληνικού κινηματογράφου; 

Αναλόγως τι θεωρούμε Άνοιξη του Ελληνικού Κινηματογράφου. Αν θεωρήσουμε ότι η συμμετοχή των ελληνικών ταινιών μικρού μήκους σε μεγάλα καταξιωμένα διεθνή φεστιβάλ είναι ο ορισμός της Άνοιξης τότε η άνοιξη έχει έρθει προ πολλού. Αν θεωρήσουμε Άνοιξη την γνώση του έλληνα θεατή για την εγχώρια ελληνική παραγωγή τότε έχουμε βαρυχειμωνιά. Κάποιες εκλάμψεις είναι σαν τις αλκυονίδες μέρες του Φλεβάρη. Ο έλληνας θεατής δεν είναι βέβαια ο μόνος που φταίει. Του αναλογεί ένα μερίδιο ευθύνης. Στην Ελλάδα υπάρχουν ήδη καταξιωμένοι σκηνοθέτες αλλά και ταλαντούχοι νέοι. Για να γίνουν βήματα μπροστά στην εθνική κινηματογραφία με δεδομένο ότι έχουμε και τους δημιουργούς αλλά και τους θεατές σε αναμονή αυτό που μένει είναι από την πολιτεία να χαράξει μια πολιτική στήριξης του Κινηματογράφου ως προϊόν πολιτισμού της χώρας. Κάτι που δεν έγινε ποτέ στην Ελλάδα με την σοβαρότητα που γινόταν και γίνεται σε άλλες εθνικές κινηματογραφίες.

Η άγνωστη για πολλούς ομορφιά της Χίου θα μπορούσε να γίνει αφορμή κινηματογραφικής έμπνευσης και δημιουργικότητας; 

Η Χίος είναι ένας θαυμάσιος τόπος, με εξαιρετικό φως, ποικιλομορφία στα τοπία της και αρκετές υποδομές. Θα μπορούσε άνετα να γίνει το φόντο γυρισμάτων κάποιας ταινίας με ευεργετικές συνέπειες για την τοπική οικονομία του νησιού, είτε αυτός είναι άμεσος με τη χρήση των διάφορων υπηρεσιών του νησιού από το εκάστοτε κινηματογραφικό συνεργείο, είτε εμμέσως με τον λεγόμενο κινηματογραφικό τουρισμό που είναι ένα κομμάτι του τομέα του τουρισμού, τελείως ανεξερεύνητο στην Ελλάδα.

Ποια είναι επόμενα προσωπικά σου σχέδια; 

Ετοιμάζω τη δεύτερη μικρού μου μήκους και γράφω την πρώτη μου μεγάλου μήκους, μαζί με την σεναριογράφο Κατερίνα Κλειτσιώτη.

Πηγή: aplotaria.gr

Πέμπτη, 3 Μαΐου 2018

Μη ξεχνάμε το έγκλημα της Οδησσού




Η Ουκρανία, μία άλλοτε τεράστια χώρα στα ανατολικά της Ευρώπης, διαλύθηκε από έναν ύπουλο εμφύλιο πόλεμο. Το δυτικό κομμάτι που προέκυψε πέρασε στα χέρια των νεοναζί του Δεξιού Τομέα, οι οποίοι έκτοτε υποστηρίζονται από τις χώρες της υπόλοιπης Ευρώπης. Μάλιστα πολλά μέσα μαζικής ενημέρωσης τους είχαν βαπτίσει ως Ουκρανούς ευρωπαϊστές. Καλυμμένοι πίσω από τις πλάτες των ευρωπαίων ηγετών, οι νεοναζί προέβησαν σε θηριωδίες κι εγκλήματα που θυμίζουν τη σκοτεινή περίοδο του γερμανικού ναζισμού.
Τι μπορεί όμως να συμβεί όταν αφήνεται το τέρας ελεύθερο; Στις 2 Μαΐου του 2014, οπαδοί της ποδοσφαιρικής ομάδας από το Χάρκοβο και μέλη του Δεξιού Τομέα οργάνωσαν πορεία στους δρόμους της Οδησσού. Κάποια στιγμή άρχισαν να προκαλούν μια ομάδα αντικυβερνητικών που είχαν ένα κιόσκι στην πλατεία Κουλίκοβο Πόλιε και συγκέντρωναν υπογραφές για την διεξαγωγή δημοψηφίσματος για την ομοσπονδιοποίηση της Ουκρανίας,. Τα αίματα άναψαν κι αρκετοί αντικυβερνητικοί βρήκαν καταφύγιο στο κτίριο των συνδικάτων. Οι νεοναζί το περικύκλωσαν και έβαλαν φωτιά. Ο τελικός απολογισμός ήταν σαράντα δύο νεκροί και εκατόν εικοσιπέντε τραυματίες.
Όλα όσα συνέβησαν εκείνη τη βραδιά εξακολουθούν μέχρι σήμερα να σοκάρουν. Μαζί με τις μαρτυρίες όσων επέζησαν από τη φρικαλεότητα των νεοναζί, υπάρχουν κι αρκετές φωτογραφίες καμένων πτωμάτων, που μόνο οργή γεννούν σε κάθε σκεπτόμενο και δημοκρατικό άνθρωπο. 
Άνθρωποι πηδούσαν από τα παράθυρα για να γλιτώσουν τη φωτιά, μ’ αποτέλεσμα να τσακίζονται στο έδαφος. Τραυματισμένοι και πανικοβλημένοι γινόντουσαν αμέσως βορά στους εξαγριωμένους νεοναζί, οι οποίοι τους κλωτσούσαν στο κεφάλι και τους χτυπούσαν με ότι έβρισκαν ενώ όσοι εγκλωβίστηκαν μέσα στο κτίριο των συνδικάτων, κάηκαν ζωντανοί.
Το παραπάνω φρικιαστικό έγκλημα που συνέβη σε ευρωπαϊκό έδαφος δε παίχτηκε σε κανένα μέσο μαζικής ενημέρωσης, ούτε προκάλεσε μαζικές αντιδράσεις. Έχουν περάσει τέσσερα χρόνια από τότε, κι αν γι’ αρκετούς οι φλόγες αυτές έχουν σβήσει (ή δεν άναψαν ποτέ), για μας η οργή παραμένει άσβεστη. Καθήκον μας είναι να φέρνουμε στην επιφάνεια τα εγκλήματα που αρκετοί επιδιώκουν να αποσιωπούν και αν θυμίζουμε πως ο φασισμός δε πεθαίνει από μόνος του. Κι όσο κάποιοι τον διατηρούν τόσο εκείνος δείχνει την απάνθρωπη και δολοφονική του φύση. Γι’ αυτό το λόγο δε πρέπει ποτέ να ξεχάσουμε το έγκλημα της Οδησσού.

Πρώτη δημοσίευση: aplotaria.gr